Poepverhaal

29 juli 2014, 00:00 Nieuws
De eerstvolgende keer dat je de stal uitmest, gooi de bruine ballen dan niet achteloos in de kruiwagen. Bekijk ze eens van nabij, snuif de geur op en pulk ze uit elkaar. Wat valt je op? De kleur en de dikte van de mest heeft alles te maken met het soort ruwvoer dat het paard eet. Staat hij in het gras? Dan hoort de poep donkergroen tot bruin van kleur te zijn en weinig tot geen zichtbare vezels te bevatten. Meestal is de substantie tamelijk slap, plakkerig en nat. Soms gaat het zelfs in de richting van een koeienvlaai. Een grasdrol die al wat langer ligt krijgt een uitgedroogde donkerbruine korst. Over de geur verschillen de smaken, maar de echte goede neuzen kunnen er zelfs enigszins een graslucht in ontwaren. Trap erop en er komt een spinaziegroen vocht uit.

Fietsband

Paarden die stro eten hebben geelbruine, kurkdroge mest, waarin heel duidelijk de strovezels zijn terug te vinden. De poep is zo droog dat de ballen vanzelf uiteen vallen. Het plakt niet aan je schoen als je erop staat. Hooimest is lichtgroen-bruinachtig, afhankelijk van de soort hooi. Kleine stukjes vezel zijn terug te vinden en de substantie is droger, waarbij duidelijk de afzonderlijke mestballen zijn te zien. Hoe ontstaan deze? Een paardendarm is geen gladde fietsband, maar een bobbelige slang die sterk kan samentrekken. Als de dunne brij met voedselrestanten in de dikke darm is aangekomen, worden kleine porties tegelijk door de samentrekkende darmwand uitgeknepen, zodat alle vocht door het paard kan worden hergebruikt. Het samengeperste balletje reist verder en pas aan het eind van het darmstelsel komen al deze uitgeknepen hoopjes tesamen, waarna ze als één mooie grote vijg wordt gedropt. Soms voorzien van een fraai glimmend slijmlaagje als glijmiddel.
Het komt voor dat paarden die op hetzelfde rantsoen staan toch poep van verschillende dikte hebben. De vochtopname verschilt namelijk van paard tot paard. Niks om je zorgen over te maken.

Koliekkeutels

Kleine, keiharde gele keutels komen voor als een paard zich volvreet met stro. Meestal is dan ook de buik erg opgezwollen. Dit kan koliek opleveren. Zet een hardnekkige strovreter op zaagsel of zorg voor veel afleiding, zodat hij zichzelf minder met zijn bed gaat vermaken. Helemaal foute boel is het als je in de mest bloed aantreft. Bij een maagbloeding of een bloedende maagzweer is dat niet eens zo goed te zien, want het legt eerst een lange tocht af door de darm. De vijg is teerachtig zwart en ruikt opvallend rottend. Als je twijfelt, pak dan een vel wit papier en smeer een beetje mest uit. Kleurt het rood, dan is het mis. Waarschuw gelijk de dierenarts. Ook wormbesmetting kan bloed in de ontlasting veroorzaken.

Gemene gasten

Het is een goed idee om eens per week de mest eens van dichtbij te bekijken en uiteen te pluizen, op zoek naar wormpjes. Vind je die, dan is er geen reden voor paniek, maar wordt het wel hoog tijd voor een grondige wormbestrijding. Voor wormen geldt: hoe kleiner, hoe gemener. Vooral de kleine rode exemplaren zijn levensgevaarlijk voor een paard. Spoelwormen zijn vele malen groter, maar worden zelden in de mest aangetroffen. Ze zijn overigens minder schadelijk, omdat ze vrij in de darm van een paard leven, en dus geen schade aan de darmwand toebrengen.
Soms zitten er wormpjes óp de mest in plaats van erin. Dat zijn aarsmaden. Vervelende jongens, maar geen ernstige bedreiging voor de gezondheid van een paard. Kijk of hij z’n staart erg schuurt en of u rond de anus de kleine kruipers kunt zien. Bij een goede ontworming verdwijnen ook de aarsmaden. Om wormbesmetting te voorkomen bij paarden die in de wei staan, is het raadzaam de mest om de paar dagen op te ruimen. Gooi die dan niet in een hoek van de wei op één hoop, want dan is het effect weer weg.

Poepeters

Sommige paarden eten mest. Waarom ze dat doen verschillen de meningen over. Voedingsdeskundige Dr. Marc van den Top: “Er wordt wel beweerd dat dit door een mineralentekort komt, maar dit is niet bewezen. Het komt bij planteneters wel vaker voor. Konijnen, hazen en bijvoorbeeld ratten hebben het zelfs nodig, om bepaalde vitaminen te recyclen. Bij volwassen paarden denk ik echter eerder aan verveling. Geef een zoutblok, wat extra zemelen om de darmen aan het werk te zetten en wat oud hooi.”
Bij veulens is mest eten een normaal verschijnsel. Opvallend daarbij is dat het dier zich beperkt tot zijn eigen uitwerpselen en die van zijn moeder. Hopen van weilandgenoten laat hij ongemoeid. Zo krijgen ze stoffen binnen voor een gezonde darmflora, die nodig is om gras te verteren. Overigens is het eten van verse mest niet gevaarlijk met het oog op wormbesmetting. Alleen in oude mest zijn wormeitjes al verder ontwikkeld tot larven, die schadelijk kunnen zijn.

Poepsnuivers

Paarden ruiken graag aan elkaars mest. Alle dieren (ook de mens) scheiden in hun uitwerpselen stoffen af waaruit is af te leiden hoe het met hen is. Bij merries kun je bijvoorbeeld de voortplantingscyclus volgen via de mest. Maar ook hengsten en ruinen scheiden stoffen af, die door een goed verstaander (een ander paard) te ‘lezen’ zijn. Mest is dus voor paarden een prikbord voor berichtenuitwisseling! En de houdbaarheid is uitstekend, want ook door te ruiken aan een oude drol weten paarden of ze erdoor kunnen lopen of een grote omweg moeten maken omdat er een grote dominante hengst in de buurt is. Dominante paarden poepen soms over de hopen van andere dieren heen. Ook jonge hengstveulens doen dit al bij de mest van hun moeder. Waarschijnlijk betekent dit ‘zij hoort bij mij’.

Dit is een samenvatting van een eerder verschenen artikel uit Bit.