De Haflinger: half bergpaard, half Arabier

Waar komt de Haflinger vandaan? 

De Haflinger is een paardenras dat zijn oorsprong vindt in de Alpen van Zuid-Tirol, destijds onderdeel van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk. Het ras werd officieel erkend aan het eind van de 19e eeuw, toen in 1874 het hengstveulen Folie werd geboren, uit een Arabische hengst en een inheemse bergmerrie. Hierdoor is Folie dus de gemeenschappelijke voorouder van alle Haflingers. Ondanks wat je misschien zou denken, is de naam van dit ras niet afgeleid van het feit dat ze half Arabisch, half bergpaard zijn, maar van het dorp waaruit ze komen. 

Vanaf de jaren 20 van de twintigste eeuw werd er doelgerichter gefokt, met het oog op een allround paard. Na de Tweede Wereldoorlog werd het ras in heel Europa verspreid en kwamen er ook internationale stamboeken. Ondanks de geografische verspreiding bleef de fokkerij streng bewaakt: afstamming, bouw en karakter waren belangrijke selectiecriteria. 

Tegenwoordig worden Haflingers over de hele wereld gehouden, van Europa tot de Verenigde Staten en zelfs Australië. In Nederland wordt de fokkerij onder andere beheerd door de KVTH (Koninklijke Vereniging Het Nederlandse Trekpaard en de Haflinger). 

 Haflinger in een koude Duitse winter in de bergen - © Marielle Andersson Gueye

Hoe groot is een Haflinger? 

Haflingers vallen qua grootte precies tussen pony’s en paarden in, wat hen geschikt maakt voor een breed scala aan ruiters. De gemiddelde stokmaat van een volwassen Haflinger ligt tussen de 1,37 en 1,55 meter. InNederland wordt vaak uitgegaan van een gemiddelde van ongeveer 1,45 m. De officiële minimummaat voor opname in het stamboek is 1,38 meter; er is echter geen maximummaat. 

Hoewel sommige mensen Haflingers tot de pony’s rekenen, beschouwen anderen ze eerder als kleine paarden vanwege hun volwassen bouw en daardoor kracht. Hierdoor kunnen ze in de sport dan ook vaak meedraaien tussen de grotere paarden. Zo behaalde de hengst Aragon met ruiter Raoul Wehrmeijer ruim 62% in zijn Grand Prix-debuut, een prestatie die bewijst dat dit kleinere ras welzeker kan meedraaien in de dressuursport. 

Wat voor kleur kan een Haflinger hebben? 

De kleur van een Haflinger is een van zijn meest herkenbare kenmerken. Alle Haflingers zijn voskleurig, met variaties van lichtgoud tot kastanjebruin. Wat hen extra opvallend maakt, is de lichte manen- en staartkleur; deze is altijd wit of crème. 

Er zijn zeven goedgekeurde hengstenlijnen, waarbij de kleurintensiteit per lijn kan variëren. Hoewel de voskleur gegarandeerd is, komt er toch verschil in specifieke tinten voor, van bijna goudkleurig (zogenaamde goudvos) tot wat donkerdere vos. Zwarte, schimmelkleurige of bonte Haflingers zijn echter niet erkend in het stamboek en worden hierdoor dus ook uitgesloten van fokkerij. 

Het voskleurige ras past goed bij de herfst - Ekaterina Druz

Wat voor type Haflingers zijn er? 

Er bestaan grofweg twee hoofdtypes binnen het Haflingerras: het klassieke type en het moderne sporttype. Het klassieke type is wat zwaarder gebouwd, met een robuustere hals, bredere borst en vaak een iets kortere rug. Dit type werd oorspronkelijk gefokt voor werk op het land en in de bergen en heeft het formaat dat hiervoor nodig was behouden. 

Het moderne sporttype daarentegen is lichter, eleganter en beweegt wat ruimer. Deze Haflingers hebben een wat slankere bouw en zijn vaak groter, met een stokmaat richting de 1,50 meter. Dit type is meer geschikt voor de sport, zoals dressuur en springen. 

Ondanks de verschillen zijn er echter ook een groot aantal overeenkomsten tussen deze twee types.  Ze delen het feit dat beide een werkwillig karakter hebben en hierdoor dus uitermate geschikt zijn voor een scala aan verschillende soorten ruiters. 

Hoe oud wordt een Haflinger? 

Al zijn ze relatief ‘klein’ van stuk, de levensverwachting is hoog. Het is niet ongebruikelijk dat een Haflinger 25 tot zelfs 30 jaar oud wordt. Sommige Haflingers blijven tot ver in de twintig nog gezond en daardoor berijdbaar, mits ze goed worden verzorgd. 

Deze relatief lange levensverwachting is te danken aan de oorsprong van het ras. Omdat het ras afkomstig is uit bergachtig gebied, zijn Haflingers gewend aan schrale omstandigheden en hebben ze doorgaans sterke hoeven en een robuuste gezondheid. Ondanks deze sterke constitutie blijft goede zorg belangrijk. 

Wat weegt een Haflinger? 

Een volwassen Haflinger weegt gemiddeld tussen de 450 en 600 kilogram, afhankelijk van geslacht, hoogte en type. Merries zijn vaak iets lichter dan ruinen of hengsten. Het klassieke type Haflinger kan eerder richting de 600 kilo gaan, terwijl het modernere sporttype wat lichter gebouwd is. 

De bouw van de Haflinger is compact en gespierd, met een diepe borst, ronde ribbenkast en sterke achterhand. Hierdoor zijn ze sterk en kunnen ze meer gewicht dragen dan je op basis van hun stokmaat zou verwachten. 

Haflingers hebben een efficiënte stofwisseling en zijn hierdoor gevoelig voor overgewicht. Regelmatige controle, een aange ast voedingsschema en voldoende beweging zijn imperatief om het paard gezond te houden. 

Wat kost een Haflinger? 

De aanschafprijs van een Haflinger kan variëren van ongeveer €3.000 voor een jonge of nog ongereden Haflinger tot wel €15.000 of meer voor een goed opgeleide Haflinger met bewezen prestaties. Veulens met goede afstamming beginnen meestal rond de €2.000 tot €4.000, afhankelijk van de fokkerij en bloedlijnen. 

Extra kosten die bij de aanschaf komen kijken, zijn onder andere een keuring door een dierenarts (aankoopkeuring), vervoer en indien nodig het kopen van bijvoorbeeld een nieuw zadel. 

Wat eet een Haflinger? 

Zoals al genoemd hebben Haflingers een efficiënte stofwisseling. Dat betekent dat ze in vergelijking met bijvoorbeeld warmbloedpaarden minder voer nodig hebben om op gewicht te blijven. De basis van hun rantsoen bestaat uit hooi van goede kwaliteit, eventueel aangevuld met stro. In de zomer kan dit worden aangevuld met gras, mits niet te rijk aan suikers. 

Door de al genoemde efficiënte stofwisseling is krachtvoer voor de meeste Haflingers niet noodzakelijk, tenzij ze zwaar werk verrichten of in training zijn. In dat geval kan er gekozen worden om een aangepaste hoeveelheid brok en bijvoorbeeld muesli of slobber te geven. 

Vanwege hun gevoeligheid voor overgewicht is het belangrijk om de Haflinger niet te rijk te voeren. Ook weidegang moet goed worden afgestemd; veel Haflingers doen het goed op relatief schrale of afgezette weides. 

Hoeveel kilo mag een Haflinger dragen? 

Haflingers staan bekend om hun sterke bouw en goede draagkracht. Een veelgebruikte richtlijn voor draagvermogen bij paarden is 15 tot 20% van het lichaamsgewicht, inclusief bezadeling. Voor een Haflinger van 500 kilo betekent dit een maximaal draaggewicht van 75 tot 90 kilo. 

Door hun brede rug en sterke rugspieren kunnen veel Haflingers relatief veel gewicht aan. Toch is het belangrijk om rekening te houden met factoren als leeftijd, trainingstoestand, zadelligging en symmetrie. Paarden met overgewicht of een zwakke rug kunnen minder dragen dan een fitte, goed getrainde Haflinger. 

Voor ruiters die regelmatig willen rijden, wordt aanbevolen om onder de 90 kilo (inclusief zadel) te blijven. Voor exclusief recreatief gebruik, bijvoorbeeld een rustige buitenrit, kunnen sommige Haflingers iets meer dragen. Toch is het verstandig om binnen de 15% te blijven voor de langetermijngezondheid van het paard. 

Ingrid met haar Haflinger - Bit & Cap

Haflingers in de dressuur 

Hoewel Haflingers oorspronkelijk niet zijn gefokt als dressuurpaard, hebben ze zich de afgelopen decennia bewezen als waardige sportpaarden. Dankzij hun werkwilligheid en intelligentie zijn ze steeds vaker te zien in de dressuurring. Haflingers komen regelmatig uit in de L- en M-klasse, en sommigen bereiken zelfs Z- of Subtop-niveau. 

Ook in de jeugd- en recreatiesport worden Haflingers gewaardeerd; ze zijn immers wat kleiner dan echte ‘grote’ paarden, maar zijn een slag groter dan pony’s. 

Verschillende foklijnen zijn de afgelopen jaren actiever geselecteerd op sportkwaliteit. Dit resulteert in modernere types met meer schoudervrijheid, een krachtiger achterbeen en een betere galop. Haflingers doen ook mee aan Haflinger-specifieke dressuurwedstrijden, zowel nationaal als internationaal, en hebben hierin ook successen behaald. 

Neem bijvoorbeeld Berber Bakker, die haar Haflinger manegepaard heeft getransformeerd tot een Z1-paard, of Anna Byrne, wier Haflinger Z2 rijdt in anderhalf jaar. Een beroemder voorbeeld is de Haflinger Aragon, die Grand Prix rijdt. En ook Sara Ouwehand, bekend van Ruiterpilates reed haar Haflinger naar de Grand Prix. 

Haflinger in de dressuur - Arnd Bronkhorst

Welke zadelmaat heeft een Haflinger? 

De relatief compacte en brede bouw van de Haflinger heeft een sterke impact op hoe het zadel van de gemiddelde Haflinger eruitziet. Een gemiddelde Haflinger past meestal in een zadel met een zitmaat van 17 tot 17,5 inch, afhankelijk van de lengte van de ruiter. Eigenlijk nog belangrijker is de boomwijdte: veel Haflingers hebben een brede rug, waardoor een zadel met wijde tot extra wijde boom nodig is (bijvoorbeeld maat 33 of 34 in het Duitse systeem). 

De korte rug vraagt om zadels met een compacte zadelboom. Te lange zadels kunnen druk uitoefenen achter de ribbenkast en zo tot rugproblemen leiden. Merken die zadels aanbieden voor barokke of koudbloedige paarden zijn vaak ook geschikt voor Haflingers. 

Haflingers en het aangespannen rijden 

Haflingers zijn niet alleen populaire rijpaarden, maar blinken ook uit in het aangespannen rijden. Hun compacte bouw, krachtige achterhand en betrouwbare karakter maken hen uitermate geschikt voor werk voor de wagen

In de recreatie wordt de Haflinger vaak ingezet voor bosritten of het trekken van huifkarren. Dankzij hun zachtaardige temperament en sterke fysieke constitutie kunnen ze urenlang comfortabel en veilig werk verrichten. 

Maar ook in de competitieve mensport winnen Haflingers steeds meer populariteit. In de samengestelde menwedstrijden, waarbij dressuur, vaardigheid en marathon worden gecombineerd, wordt het kleine ras steeds meer gevonden. Neem bijvoorbeeld menster Mariska van Eijsden die veel succes heeft gehad met haar Haflinger, King. 

Foto: Lisa Dijk

Het Haflingerstamboek (KVTH) 

In Nederland wordt het Haflingerstamboek beheerd door de KVTH: de Koninklijke Vereniging Het Nederlandse Trekpaard en de Haflinger. Deze organisatie waakt over de kwaliteit en afstamming van het ras. Jaarlijks organiseert de KVTH keuringen, shows en wedstrijden, waaronder de centrale hengstenkeuringen en merriekeuringen. 

De KVTH werkt nauw samen met internationale stamboeken, waaronder die in Oostenrijk en Italië, waar het ras zijn oorsprong vond. Haflingers die aan de eisen voldoen, kunnen opgenomen worden in het stamboek en krijgen een officieel papier met afstammingsgegevens. Alle Haflingers die zijn ingeschreven bij de KVTH hebben deze papieren. Als je wilt bevestigen dat een Haflinger hierbij is ingeschreven, kun je daar het beste expliciet naar vragen. Daarnaast heeft de KVTH ook een belangrijke rol als partij die ruiters betrouwbare informatie levert over het ras.