Zijn schrapende paarden ongeduldig?

Haar paard stond aan twee touwen vast op de poetsplaats en schraapte met zijn hoef over de grond alsof zijn leven er vanaf hing. Logisch dat de eigenaresse dat vervelend vond, maar zou hij echt ongeduldig zijn of is dit een menselijke interpretatie van zijn gedrag en kan het een uiting van stress zijn? 

Gedragingen

Paarden kunnen op verschillende manieren laten merken dat ze stress ervaren. De meest bekende gedragingen zijn een hoge hoofd-halshouding, een paard dat heel hard snuift (uitademt) en een paard dat een snurkend geluid laat horen. Wist je dat gedrag als rollen en grazen zelfs stressgedrag kán zijn? Het paard kan dit gedrag inzetten om zichzelf te kalmeren, nadat hij iets spannends heeft meegemaakt. 

Het is dan vooral belangrijk om te kijken hóe het paard het gedrag uit. Een rustig scharrelend paard of een paard dat uitgebreid een geschikt rolplekje zoekt, zal zich ontspannen voelen.

Zie je echter dat je paard de graspollen als een malle uit de grond rukt of dat hij zichzelf zo snel mogelijk op de eerste de beste plek door zijn benen laat zakken, dan is er meer aan de hand.

Overspronggedrag

Schrapen wordt overspronggedrag genoemd. Dat is gedrag dat voortkomt uit spanning, maar in eerste instantie niet op de situatie lijkt te slaan. Wij mensen kennen dit gedrag ook. Denk maar eens aan iemand die zichzelf voor een groep moet voorstellen en daarbij van zijn ene been naar zijn andere been wipt of met een hand over zijn nek wrijft. 

Er zijn genoeg redenen te bedenken waarom een paard stress kan ervaren op de poetsplaats. Staat je paard daar bijvoorbeeld helemaal alleen? Kan hij niet om zich heen kijken? Is er veel onrust rond deze plek? 

Schrapen betekent vaak dat je paard zich niet comfortabel voelt op die plek óf anticipeert op iets dat jij gaat doen, bijvoorbeeld ‘Ze komt zo met een zadel’ of ‘Ik krijg zo voer’ (en dat is ook stress). 

Tijdens behandelingen van een therapeut gaan paarden ook regelmatig schrapen. Dit wordt vrijwel altijd gevolgd door een ‘release’. Het paard schraapt, omdat hij van alles in zijn lichaam voelt gebeuren en laat vervolgens de spanning los door te likken, gapen of briesen.

Paula van de Geest - Foto: Renske v.d. Haagen

Gezichtsuitdrukking

Het gezicht van paarden spreekt over het algemeen boekdelen, dus als je bekend bent met de gezichtsuitdrukkingen van jouw paard kun je stress makkelijker herkennen. 

Gestreste paarden hebben een strakke mond, grotere neusgaten, strakke blik (soms met zichtbaar oogwit), knipperen minder/niet en er kunnen ook rimpeltjes boven de ogen zichtbaar zijn (een bezorgde blik). 

De oren bewegen niet losjes alle kanten op, maar zijn strak gericht op één punt of staan naar de zijkant gericht. Staat je paard op de poetsplaats te schrapen, kijk dan ook eens naar zijn gezicht. Is zijn gezichtsuitdrukking hetzelfde als wanneer hij met zijn maatjes in de paddock staat of zie je verschillen?

We kunnen ons eigenlijk niet goed voorstellen hoe paarden de wereld zien en ervaren. Het is dan ook logisch dat we al snel menselijke labels plakken op paardengedrag. Hoewel ik ervan overtuigd ben dat paarden en mensen op sommige vlakken heel erg op elkaar lijken, vind ik het vermenselijken van paarden op gedragsvlak wel riskant. 

Op het moment dat je labels gaat plakken op gedrag, sta je namelijk niet meer open voor eventuele andere mogelijkheden. Probeer je paard zo open mogelijk te benaderen en observeer zijn gedrag en gezicht. Stress kun je niet altijd voorkomen, maar het is wel heel fijn als je het herkent, erkent en je paard gerust kunt stellen.

Tekst: Paula van de Geest