Cushing bij paarden: wat je kunt doen om je paard vitaal te houden

22 november 2025, 08:00 Welzijn Verzorging Voeding

Steeds meer paardeneigenaren kennen de afkorting PPID (Pituitary Pars Intermedia Dysfunction); vroeger vaak aangeduid als ‘Cushing’.

Dr. Ir. Yvonne van Hierden, Sr. Registratie- & Compliance Manager bij Vitalstyle, ziet de bewustwording rond deze ziekte groeien en vertelt over de oorzaken, symptomen én over natuurlijke ondersteuning met CushComfort.

Volgens een schatting van de Faculteit Diergeneeskunde van Universiteit Utrecht krijgt zo’n vijftien procent van de paarden en pony’s van vijftien jaar en ouder te maken met PPID. Het is dus iets dat best vaak voorkomt. Gelukkig wordt het de laatste jaren, mede dankzij social media, steeds beter herkend.

Wat is PPID?

“PPID is eigenlijk een afwijking in de hersenen”, legt Yvonne uit. “Er zijn twee hersengebieden bij betrokken: de hypothalamus en de hypofyse. Normaal gesproken produceert de hypothalamus dopamine – het bekende ‘gelukshormoon’. Dopamine remt de productie van ACTH in de hypofyse, ofwel de pituitary. Dat is heel belangrijk, want ACTH stuurt de bijnieren aan om cortisol, het stresshormoon, te maken. Dopamine functioneert hierbij als ‘natuurlijke rem’ en zorgt ervoor dat de ACTH-productie niet uit de hand loopt en daarmee ook de cortisolproductie in de bijnieren binnen de perken blijft.”

“Een gezond systeem houdt elkaar zo in balans. Maar bij PPID sterven de cellen die dopamine produceren langzaam af. Daardoor valt de natuurlijke rem op de ACTH-productie weg. Het gevolg is een overmaat aan cortisol. Dat teveel aan stresshormoon ontregelt het hele lichaam van het paard.”

Testen in het najaar

In het najaar stijgt bij alle paarden het ACTH-gehalte in het bloed. Dit heeft te maken met de kortere daglengte, die invloed heeft op hormonale processen. Het lichaam bereidt zich zo voor op de winter: er wordt meer vet opgeslagen en de vacht groeit. Bij paarden met PPID verloopt dit proces echter veel extremer. Typische signalen zijn vetophopingen boven de ogen of op de rug, terwijl het paard elders juist mager oogt. Juist omdat de verschillen in het najaar het duidelijkst zichtbaar zijn, wordt aangeraden om in september of oktober bloedonderzoek te laten doen. De dierenarts meet dan het ACTH-gehalte en vergelijkt dit met de normale referentiewaarden. Een duidelijke verhoging wijst sterk op PPID.

Herkenbare symptomen

Die verstoring zie je terug in duidelijke signalen. Yvonne somt op: “De bekendste is de afwijkende vacht; extreem lang, vaak krullerig en moeilijk in verharen. Verder zie je spierverlies – vooral langs de bovenlijn – en een hangbuik. Paarden worden gevoeliger voor infecties, hebben een verminderde weerstand en de kans op hoefbevangenheid neemt sterk toe.”

Daarnaast komen ook lusteloosheid, meer drinken en plassen en overmatig zweten veel voor. “Dat laatste is niet vreemd, want met zo’n dikke vacht raakt een paard zijn warmte moeilijk kwijt,” legt Yvonne uit. “Het beeld is niet altijd dramatisch, maar het effect is wel uitputtend. Je ziet vaak dat paarden langzaam achteruitgaan in conditie.”

Behandeling met pergolide

Gelukkig bestaat er medicatie. “Er zijn diergeneesmiddelen op basis van de werkzame stof Pergolide, dat werkt als een dopamine-agonist”, vertelt Yvonne. “Dat betekent dat het de werking van dopamine nabootst en zo de overmatige ACTH-productie afremt. Bij veel paarden zie je echt een enorme verbetering.”

Toch zijn er ook nadelen. “Het vinden van de juiste dosering is soms lastig. En niet ieder paard verdraagt pergolide goed. Bijwerkingen zijn onder andere verminderde eetlust, lusteloosheid en spijsverteringsproblemen. Soms is het paard er zelfs zieker van dan zonder medicatie. Dan is aanvullende of alternatieve ondersteuning belangrijk.”

Natuurlijke ondersteuning: CushComfort

Om die reden ontwikkelde Yvonne samen met haar team Vitalstyle CushComfort, een natuurlijk supplement dat sinds februari 2025 op de markt is. “Het is geen medicijn en dat zullen we ook nooit beweren, maar we zien dat het paarden met PPID wél ondersteunt in hun energie, weerstand en vacht. CushComfort bevat onder meer vitamine B1 en B6. B1 helpt bij de energiestofwisseling en een goed werkend zenuwstelsel. B6 ondersteunt het immuunsysteem en reguleert de aanmaak van hormonen. Beide zijn essentieel, want bij PPID is het immuunsysteem vaak verzwakt.”

“Verder zitten er mineralen en kruiden in. We voegen ijzer toe voor extra energie, zink voor een gezonde vacht, kaneel voor het stabiliseren van de bloedsuikerspiegel en oregano als antioxidant. Ook monnikspeper is een belangrijk ingrediënt, omdat dit kruid de hormoonhuishouding reguleert.”

“Daarnaast bevat CushComfort L-tyrosine, een aminozuur waaruit van nature dopamine wordt gevormd. En omdat suiker een groot risico vormt bij PPID-paarden, is het product suikerarm. De energie komt uit glycerol, een natuurlijke bron die veilig is voor paarden.” Regelmatig krijgt Yvonne positieve feedback van gebruikers: “Paarden krijgen meer energie, gaan beter eten, verharen makkelijker en komen zichtbaar beter in hun vel te zitten; letterlijk én figuurlijk.”

Voeding en management

Naast supplementen benadrukt Yvonne dat goed management cruciaal blijft. “Voer altijd suikerarm hooi en wees kritisch op krachtvoer. Paarden met PPID zijn extra gevoelig voor hoefbevangenheid, dus je wilt snelle suikers echt vermijden. Let ook op voldoende eiwitten, want die zijn nodig om spiermassa te behouden.”

En beweging? “Absoluut belangrijk, zolang het paard fit genoeg is. Vrije beweging én regelmatige training helpen om spieren sterk te houden. Daarnaast mogen basiszaken als goed bekappen en tandzorg niet vergeten worden. Met een goed management en de juiste ondersteuning kunnen paarden met PPID niet alleen ouder worden, maar ook vitaal en levenslustig blijven. Met CushComfort dragen we daaraan graag bij.”

Over Yvonne van Hierden

Yvonne van Hierden werkt inmiddels bijna twintig jaar bij het moederbedrijf van de merken Ecostyle en Vitalstyle. Ze studeerde Animal Sciences aan Wageningen Universiteit, waar ze in 1997 afstudeerde. In 2003 promoveerde ze op een onderzoek naar stress bij kippen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Sindsdien specialiseert zij zich in de relatie tussen voeding, welzijn en gezondheid. Vanuit die expertise ontwikkelde Yvonne samen met haar collega’s het supplement CushComfort, waarvan zij het wetenschappelijke deel voor haar rekening nam en eindverantwoordelijk is voor de receptuur.

Extra ondersteuning bij PPID

Bij paarden met PPID kan de bloedsuikerhuishouding snel uit balans raken, wat het risico op hoefbevangenheid vergroot. Voor dieren die hiervoor extra gevoelig zijn, kan SuikerBalans helpen om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Daarnaast is een goede weerstand van groot belang.

Het product ImmunoBoost ondersteunt het immuunsysteem en kan vooral nuttig zijn bij paarden die veel in contact komen met nieuwe stalgenoten of regelmatig worden blootgesteld aan virussen. Hoewel CushComfort al ingrediënten bevat die de afweer ondersteunen, kan ImmunoBoost in sommige situaties een waardevolle aanvulling zijn.