De opleiding tot dierenfysiotherapeut

Dierenfysiotherapeut is dan ook een wettelijk beschermde titel. In dit artikel van de Nederlandse Vereniging van Fysiotherapie bij Dieren (NVFD) lees je hoe de fysiotherapeut is opgeleid, hoe je zelf dierenfysiotherapeut kunt worden, wat het vakgebied is van de fysiotherapeut en welke persoonskenmerken bij je moeten passen om dit beroep te kunnen uitoefenen.

Stap 1: de opleiding tot humaan fysiotherapeut

Elke dierenfysiotherapeut is in de eerste plaats opgeleid als fysiotherapeut voor mensen, oftewel humaan fysiotherapeut. Deze opleiding humane fysiotherapie is een vierjarige HBO-opleiding en wordt op elf scholen verdeeld door Nederland voltijd gegeven.

Je hebt minimaal een HAVO of MBO-4 vooropleiding nodig om toegelaten te kunnen worden tot de humane fysiotherapieopleiding. Specifieke vakken zoals biologie, wiskunde, natuurkunde en scheikunde zijn vakken waar je later binnen de fysiotherapieopleiding veel aan hebt.

De opleiding humane fysiotherapie is intensief en omvat vakken zoals anatomie, neurologie, fysiologie en bewegingsleer. Tijdens de opleiding leren studenten hoe ze spierproblemen, gewrichtsklachten en neurologische aandoeningen bij mensen kunnen behandelen. 

Deze basiskennis is essentieel voor verdere specialisatie in dierenfysiotherapie. Meer informatie over de humane opleiding fysiotherapie kun je vinden op www.kngf.nl/opleiding/hbo.

Stap 2: de opleiding tot dierenfysiotherapeut

Pas wanneer je de bachelor humane fysiotherapie hebt behaald, kun je je inschrijven voor de opleiding tot dierenfysiotherapeut. Dit is een 2,5-jarige post-HBO opleiding, die in Nederland maar bij één opleidingsinstituut gegeven wordt, namelijk bij Aeres in Barneveld, provincie Gelderland. Sommige lesdagen vinden plaats op de faculteit dierengeneeskunde in Utrecht. Als dierenfysiotherapeut heb je dus minimaal 6,5 jaar op HBO-niveau gestudeerd.

De meeste studenten dierfysio werken tijdens hun opleiding nog steeds binnen de humane fysiotherapie, waardoor ze vaak al drie jaar ervaring met fysiotherapie bij mensen hebben, alvorens ze afstuderen als dierenfysiotherapeut. Vaak is het zelfs zo dat, eenmaal ze de opleiding dierenfysiotherapeut behaald hebben, de meeste dierenfysiotherapeuten hun werk als humaan fysiotherapeut blijven voortzetten.

Verder studeren

Na de basis HBO-opleiding zijn er nog enorm veel mogelijkheden om verder te studeren. Sommige (dieren)fysiotherapeuten volgen nog een driejarige masteropleiding tot een specialisme binnen de fysiotherapie, zoals kinderfysiotherapie, manuele therapie, sportfysiotherapie, psychosomatische fysiotherapie( combinatie psychologie en fysieke klachten), oncologie (bij mensen met kanker),

geriatrie (ouderenzorg), kaakfysiotherapeut of bekkenfysiotherapeut. Deze fysiotherapeuten zijn dus op universitair niveau geschoold.

Hoe ziet de opleiding tot dierenfysiotherapeut er uit?

De deeltijdopleiding dierenfysiotherapie bestaat uit 50 lesdagen, verdeeld over 2,5 jaar.

Je leert alle middelen kennen die een dierenfysiotherapeut tot zijn beschikking heeft: massagetherapie, oefen- en bewegingstherapie, fysiotechnische applicaties als elektrotherapie, ultrageluid, laser, magneetveld en koude- en warmte-applicaties.

Onderwerpen die op de opleiding dierenfysiotherapie o.a. aan bod komen zijn:

• Anatomie
• Biomechanica
• Fysiologie
• Orthopedie
• Neurologie
• Voeding en gedrag
• Hoefkunde
• Verbandleer
• Dierfysiotherapeutisch onderzoek en behandeling
• Bewegingstherapie
• Massagetherapie
• Fysiotechniek
• Functionele analyse van het paard onder de ruiter
• Functionele analyse van het harnachement
• Wettelijke aspecten

De opleiding tot dierenfysiotherapeut start ditmaal in september 2025 en kost 10.275,- euro. Daarnaast dienen boeken aangeschaft te worden om uit te studeren. Maar let op: je kunt dus alleen deelnemen als je reeds fysiotherapeut bent. 

Tevens is het zeer gewenst dat je al kennis hebt in het omgaan met honden en paarden. De opleiding richt zich op paarden, honden en katten. Meer informatie kun je vinden op www.aerestrainingcentre.nl

Na- en bijscholing: BIG-register

Dan heb je je diploma tot humaan én paraveterinair dierenfysiotherapeut op zak, maar dan ben je er nog niet! Elke humaan fysiotherapeut moet ingeschreven staan in het BIG-register, net als artsen, verpleegkundigen, apothekers, psychologen, psychotherapeuten, tandartsen en verloskundigen. 

Elke vijf jaar moet de humaan fysiotherapeut zich herregistreren in dit BIG-register. Om herregistreerd te kunnen worden, moeten wij aan bepaalde eisen voldoen, zoals een minimaal aantal gewerkte uren, om onze ervaring op peil te houden, en moeten we voldoen aan de na- en bijscholingseisen. Werk je als dierenfysiotherapeut in het geheel niet meer met mensen, dan mag je de BIG-registratie laten vervallen.

Centraal Kwaliteits Register, Keurmerk Fysiotherapie en NVFD

Naast registratie in het BIG-register staan we als humaan fysiotherapeut ook geregistreerd in het Centraal Kwaliteits Register, en/of in het register van Keurmerk Fysiotherapie. Dierenfysiotherapeuten die zich vrijwillig aansluiten bij de beroepsvereniging staan ook in het register van de Nederlandse Vereniging voor Dierenfysiotherapeuten (NVFD). 

Deze registers verplichten ons om een minimaal aantal accreditatiepunten te halen door het volgen van bij- en nascholingen. Voldoe je niet aan de punteneis? Dan word je uit het register gezet. Zo wordt gestreefd om alle fysiotherapeuten up-to-date- te houden in nieuwe kennis en ontwikkelingen, en het behouden van het niveau van kwaliteit van de therapie. De viervoeter is dus in goede handen!

Onderwerpen na- en bijscholing

De onderwerpen van na-en bijscholing zijn zeer breed en betreffen al het mogelijke binnen de fysiotherapie, zowel op het gebied van onderzoek als behandeling. Het kan een verdieping zijn van reeds aanwezige kennis of een heel nieuw onderwerp. 

Voorbeelden van cursussen zijn biomechanica van een specifieke sporter zoals de ruiter, fysiologie bij sport, dry needling, ademtherapie, snijzaal dissecties en nog veel meer. De meeste naschoolse cursussen worden in het midden van het land georganiseerd.

Daarnaast kan een dierenfysiotherapeut nog een vervolgopleiding volgen als paardenchiropractor. Deze opleiding is alleen toegankelijk voor dierenartsen en dierfysio’s.

Vakgebied

Humaan fysiotherapeuten worden opgeleid in de vakken anatomie, neurologie, fysiologie, orthopedie, geriatrie, motorische ontwikkeling van baby’s en kinderen, massage, en fysische therapieën (zoals o.a. elektrotherapie en ultrageluid). Dierfysiotherapie richt zich op het bewegingsapparaat van dieren. Dit omvat botten, gewrichten, spieren, pezen, zenuwen en de wervelkolom. Het vakgebied is veelzijdig en omvat zowel preventieve zorg als herstelgerichte therapieën en palliatieve zorg.

Naast fysieke behandelingen geven dierenfysiotherapeuten ook advies over aanpassingen in de leefomgeving van het dier, of het management.

Op de opleiding dierfysiotherapie leer je hoe je deze vakken kan toe passen in het onderzoeken en behandelen van paarden, honden en katten. Sommige dierenfysiotherapeuten maken later een keus om bijvoorbeeld alleen nog maar honden of alleen nog maar paarden te behandelen. 

Ondanks dat de opleiding zich niet richt op het behandelen van andere diersoorten, is de dierenfysiotherapeut vaak wel in staat ook deze te behandelen, omdat hij of zij gemakkelijk de vertaalslag kan maken in de anatomische en biomechanische verschillen tussen diersoorten onderling. Zo komt het regelmatig voor dat de dierenfysiotherapeut ook ingeschakeld wordt voor de behandeling van bijvoorbeeld een konijn, schaap of varken.

Wanneer wordt een (dieren)fysiotherapeut ingeschakeld?

De (dieren)fysiotherapeut behandelt alle afwijkingen die zich bevinden binnen het bewegingsapparaat. Met bewegingsapparaat wordt bedoeld; botten, gewrichten, kraakbeen, gewrichtskapsels, gewrichtsbanden, pezen, aanhechtingen, spieren, zenuwen, lymfebanen, bloedvaten en de wervelkolom. Dus de weefsels in het lichaam die nodig zijn om te kunnen bewegen.

Zowel binnen preventie, dus het voorkomen van problemen, als binnen curatieve zorg (gericht op genezing) als bij palliatieve zorg (gericht op verlichting of verzachting van pijn wanneer herstel/genezing niet meer mogelijk is, zoals bijvoorbeeld bij het oudere dier).

Een voorbeeld van preventie kan zijn dat het dier eens in het kwartaal behandeld wordt om al zijn spieren en gewrichten vrij te maken van triggerpoints en blokkades, om deze al weg te nemen voordat ze klachten veroorzaken.

Een voorbeeld van curatieve zorg is het helpen van herstel bij o.a. botbreuken en spierscheuringen.

Past de opleiding/het beroep bij jou?

Om werkzaam te kunnen zijn als (dieren)fysiotherapeut moet je over bepaalde persoonskenmerken beschikken. Je werkt als dierenfysiotherapeut namelijk meestal als ZZP’er en hebt ook daarin vaardigheden nodig. Je moet goed met anderen mensen kunnen omgaan en communiceren. Zowel met eigenaren van het dier alsook met andere disciplines zoals de dierenarts, hoefsmid, zadelpasser enz. 

Je hebt een empathisch vermogen nodig om je te kunnen inleven in de situatie van de patiënt of eigenaar. Je beheert je eigen agenda en afspraken dus je moet kunnen plannen, vooral ook het incalculeren van reistijden, routes en daarmee een praktische en logische planning kunnen maken. 

Je beheert je eigen administratie, daarbij komen naast de boekhouding, urenregistratie en facturaties ook het aanleggen en bijhouden van de medische patiënten dossiers. Verslaglegging is nodig om je onderzoeksresultaten te rapporteren en de uitgevoerde behandelingen met hun resultaat te omschrijven om daarmee je behandelplan te kunnen bijstellen indien nodig. Je hebt een bepaalde mate van creativiteit nodig om oefeningen op maat te kunnen bedenken of hulpmiddelen te kunnen creëren.

Dierfysiotherapie is een beschermde titel

Iemand mag zich dus niet zomaar voordoen als (dieren)fysiotherapeut. Helaas wordt dit toch soms gedaan. Heb je twijfels of diegene die zich voordoet als humaan fysiotherapeut wel echt een fysiotherapeut is? Dan kun je op www.bigregister.nl/zoek-zorgverlener de achternaam van de persoon invoeren om te controleren of deze persoon ook daadwerkelijk in het BIG register ingeschreven staat. 

Op www.diergeneeskunderegister.nl/zoeken-in-het-register kun je opzoeken of de persoon die zich voordoet als dierenfysiotherapeut ook daadwerkelijk deze titel mag voeren.

Op www.nvfd.nl kun je tevens de achternaam invullen om te zien of de dierenfysiotherapeut in het register van de Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie bij Dieren staat ingeschreven. Inschrijving in dit register is echter niet verplicht. Om toch te weten of degene in bezit is van zijn diploma kun je in het diergeneeskunderegister kijken.

Heb je het vermoeden dat iemand de titel dierenfysiotherapeut onterecht gebruikt? Meld dit dan via info@nvfd.nl Op de website van de beroepsvereniging, www.nvfd.nl vind je op basis van je postcode ook een geregistreerd dierenfysiotherapeut bij jou in de buurt.