-

Hoe meet je of een paard gelukkig is?

Frank Sorge

De meeste paardeneigenaren weten dat ’t welzijn van hun paard om meer draait dan alleen genoeg te eten, water en een fijne wei en stal. Het emotionele welzijn van het paard is evenzo belangrijk. Maar hoe weet je nou precies of je paard gelukkig is? Wij kunnen misschien wel dénken dat het paard gelukkig is, maar hoe kun je dat eigenlijk op een objectieve manier meten? Een groep onderzoekers uit het Verenigd Koninkrijk, Nieuw-Zeeland en Australië heeft de koppen bijeengestoken om antwoord te vinden op die vraag. Ze voerden twee onderzoeken uit: één onderzoek richtte zich op het zoeken naar paardengedragingen die de stemming en het algemene welzijn van het paard goed weerspiegelen. Het tweede onderzoek was gericht op fysieke metingen van emotie, zoals de hartslag.

Alledaagse gedragingen

“In de eerste studie hebben we ons geconcentreerd op drie soorten gedragingen: voedingsgedrag, sociale interacties met mensen en andere paarden én interesse in de omgeving. Dit soort alledaagse gedragingen blijken de duidelijkste indicatoren voor de emotionele toestand van het paard”, aldus Natalie Waran van het Eatern Institute of Technology in Nieuw-Zeeland. “Een paard met een positieve, vrolijke emotionele gemoedstoestand eet liever, is vriendelijker naar mensen en paarden en toont meer interesse in zijn omgeving. Minder vrolijke paarden tonen tegenovergestelde gedragingen en laten ook beduidend meer ‘niet-functionele bewegingspatronen’ zien, zoals ijsberen, weven en luchtzuigen”, voegt de onderzoekster daaraan toe. 

Niet duidelijk

“Hartslag, hartslagvariabiliteit en cortisol zijn de meest gemeten fysiologische indicatoren voor emotie bij paarden”, weet Hayley Randle van Charles Sturt University in Australië. “Daarnaast wordt ook vaak de oogtemperatuur, de ademhalingssnelheid en het speeksel gemeten om iets te kunnen zeggen over de vrolijkheid van een paard.” Hoewel het eerste gedeelte van het onderzoek duidelijke conclusies gaf, bleek het tweede onderzoek wat minder duidelijke resultaten te geven. Randle: “We kwam erachter dat de metingen niet altijd even betrouwbaar zijn. Het verband tussen deze factoren en de gemoedstoestand is nog niet tot in de puntjes duidelijk. Hierom is het nog moeilijk om er conclusies uit te trekken waar je als paardeneigenaar – die graag wat meer voor het welzijn van zijn of haar paard wil doen – echt wat mee zou kunnen.”



Knipperen

Wat echter wél een interessante – en voor ons wellicht verrassende –  manier is om emotie bij paarden te meten is het knipperen met de ogen, zo blijkt uit een ander onderzoek dat nog niet zo lang geleden is afgerond. “Wanneer we paarden trainen, leren we hen om hun stressreacties wat te onderdrukken. Je wil immers niet dat je paard er iedere keer vandoor gaat wanneer hij iets engs ziet, of bijt en slaat wanneer hij wordt geschoren of op een ‘vervelend’ plekje wordt gepoetst. Maar, zelfs áls ze geleerd hebben hun reactie te onderdrukken, neemt de stress die ze voelen niet per definitie af”, aldus Katrina Merkies van de University of Guelph.

We hebben drieëndertig paarden onderzocht terwijl we ze aan drie verschillende ‘spannende’ situaties blootstelden en filmden. In de eerste situatie werd er een bal voor ’t paard gegooid om hem te laten schrikken. In de tweede situatie werd het paard een paar minuten gescheiden van zijn kudde. Daarnaast moest het paard drie minuten wachten tot hij zijn eten kreeg, terwijl zijn kuddegenootjes wel mochten beginnen met eten. 

Grappig toeval

“We ontdekten dat het moeten wachten op eten het meest stressvol is voor het paard, zo blijkt uit een verhoogde hartslag, rusteloosheid en bewegen van het hoofd. Het gooien met de bal of het weggaan van de kudde vonden de onderzoekspaarden eigenlijk helemaal niet eng”, concludeert Merkies. “Waarschijnlijk kwam dat omdat de paarden allemaal rijpaarden waren, die wel wat gewend zijn. Het onthouden van voedsel was echter nieuw, waardoor ze daar wellicht wat heftiger op reageerden.” Merkies: “Bij het terugkijken van de filmpjes kwamen we er bij grappig toeval achter dat de paarden die zenuwachtig waren minder met hun ogen knipperden, maar wel meer met hun bovenste ooglid ‘trilden’. Gemiddeld daalde het knipperen bij stress naar vijf keer per minuut, terwijl dat acht tot negen keer is wanneer de paarden ontspannen zijn. De paarden houden hun ogen in een stressvolle situatie dus liever zo veel mogelijk open, zodat ze geen milliseconde ‘missen’ om te anticiperen op de situatie.”

Bron: Equitation Science en Animals

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant