-

Wat te doen bij onweer?

Paula da Silva

Moeder natuur kan soms een flinke spelbreker zijn. De kans dat je wordt overvallen door onweer is altijd aanwezig, want op jaarbasis dondert en bliksemt het op een willekeurige plaats in Nederland gemiddeld 25 dagen. Hoe kun je nu het best handelen wanneer je wordt verrast door onweer? We vertellen je de do’s en don’ts.

De zwoele zomeravonden komen er weer aan en nodigen uit om in de avonduurtjes nog een heerlijke buitenrit te maken. Echter, de meeste onweer vindt plaats in de vroege avond. Wees dus alert en check de weersverwachting voor je vertrekt. Houd daarbij ook de hemel goed in de gaten. Kijk naar de wolken: wolken met een sterke verticale zuilvormige ontwikkeling (dondertorens) kunnen duiden op onweer dat later op de dag zal losbarsten. Hetzelfde geldt voor wolken met een donkere basis en een hoge vezelachtige top (suikerspinnen). Gelukkig kondigen onweersbuien zich meestal ook luid en duidelijk aan; wanneer je de donder hoort is de onweersbui meestal niet verder weg dan zo’n 10 km. Let dus goed op om vervelende verrassingen voor te zijn.

Tellen
De oude truc om te weten hoe ver het onweer verwijderd is, blijft geldig: deel het aantal seconden tussen het zien van de bliksem en het geluid van de donderslag door drie. De uitkomst is het aantal kilometer dat het onweer verwijderd is. Een sissend, knetterend geluid wijst op onmiddellijk bliksemgevaar.



Veilige plaats
Als eerste probeer je een onderkomen op een veilige plaats te vinden. Binnenshuis of op stal loop je geen gevaar en buiten blijft de auto de beste bescherming. De auto vormt een ‘kooi van Faraday’: een stalen constructie die de bliksem afleidt naar de grond. Hetzelfde geldt voor een caravan, paardentrailer of vrachtauto, mits je de metalen delen niet aanraakt. In een tent ben je echter niet veilig, zeker niet wanneer de tentstokken van metaal zijn, en het behoeft weinig uitleg dat een paraplu opsteken hetzelfde effect heeft.

Auto
Tijdens een wedstrijd of ander evenement is het verstandig de paarden in de trailer te zetten en zelf in de auto te gaan zitten. Mocht de auto door bliksem getroffen worden, hoef je niet bang te zijn dat je in een elektrische tijdbom zit; de restlading die op de auto achterblijft is zo gering dat je zelfs niet tegen een paaltje hoeft te rijden om de elektriciteit te laten afvloeien. Wacht echter wel met uitstappen tot het onweer voorbij is.

Open vlaktes
Bliksem zoekt goede geleiders en een korte afstand, bomen en andere hoge punten in het landschap trekken onweer aan. Wanneer je op buitenrit bent in de open natuur is het dus niet handig om onder een boom te schuilen of zélf het hoogste punt te vormen. Het is geen fabeltje dat golfers wel eens getroffen worden terwijl ze hun (metalen) clubs opheffen om een bal te slaan. Op een paard of koets zit je ook te hoog en is het dus beter af te stappen en/of uit te spannen wanneer er een onweersbui nadert. Als er geen veilige schuilplaats in de buurt is en het onweer is nabij, is de meest verstandige optie het paard aan een stevige struik (geen hoge boom!) vast te zetten en zelf enkele meters afstand te houden.

De veiligheidshouding
Hoewel het belangrijk is om niet het hoogste punt te worden in een open landschap, is het ook niet verstandig om plat op de grond te gaan liggen. Wanneer de bliksem toch inslaat, vliegt er een half miljoen volt door je lichaam. De beste optie is om de veiligheidshouding aan te nemen: op je hurken zitten, liefst in een greppel met de benen zo dicht mogelijk bij elkaar. Tussen de voeten ontstaat bij een inslag namelijk een spanningsveld op de grond. Om die reden worden koeien en paarden vaker slachtoffer blikseminslag: zij schuilen in de wei met hun poten of benen wijd uit elkaar onder een boom. Toch komt sterfte door blikseminslag bij weidedieren tegenwoordig minder vaak voor dan vroeger. Dat heeft te maken met het feit dat, door het hedendaagse gebruik van schrikdraad en schriklint in de afrastering, de dieren verder van de afrastering vandaan blijven. Een dier dat tegen prikkeldraad of paaltje aanstaat zal als geleider fungeren.

Reanimatie
‘Slechts’ één op de drie door bliksem getroffen mensen overlijdt aan de inslag. Een slachtoffer van blikseminslag is niet elektrisch geladen en kan zonder gevaar aangeraakt worden om eerste hulp te verlenen. Langdurige hartmassage en kunstmatige ademhaling hebben al vaak levens gered. Paarden en pony’s overleven een blikseminslag meestal niet doordat de zogenaamde stapspanning bij een paard veel groter is dan bij een mens. Hoe groter de afstand is tussen de contactplaatsen van benen of poten, hoe groter de stapspanning. Paarden kunnen helaas niet gereanimeerd worden.

Bron: Bitmagazine / Mensport

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant