-

Vreemde blaasjes: 5 dingen die je moet weten over ‘summer sores’

Arnd Bronkhorst

Misschien heb je het ooit wel eens gezien: een klein blaasje op de lip van je paard. Is het een brandwondje? Heeft hij zich misschien gebeten? Komt het door het bit? Of is er iets anders aan de hand? Dat laatste zou zomaar kunnen: wanneer de paarden weer de hele dag de wei op mogen, steken de zogenaamde ‘summer sores’ de kop op. Zo’n blaasje lijkt misschien onschuldig, maar deze huidirritatie wordt veroorzaakt door een foutje in de levenscyclus van een parasiet. Bit zet vijf belangrijke dingen die je over deze huidaandoening moet weten op een rijtje. 

1. Summer sores ontstaan op kwetsbare plekken van de huid

Summer sores ontstaan zeer plotseling en zie je het vaakst op de meest kwetsbare plekken van de huid, zoals de neus, lippen (vooral bij paarden met een roze huid), bij de ogen, geslachtsdelen of de kroonrand. Menig paardeneigenaar ziet zo’n wondje als iets onschuldigs en gaat ervan uit dat het vanzelf geneest. In sommige gevallen verdwijnt zo’n blaasje inderdaad, maar dat is lang niet altijd het geval. Summer sores kunnen ontzettend jeuken en erg gevoelig zijn, waardoor je paard er heftig op kan reageren. Bijvoorbeeld tijdens het eten van ruwvoer, wanneer ruwe sprieten tegen het blaasje wrijven. Zie je dus vreemde blaasjes en merk je dat je paard uit zijn doen is, neem dan altijd contact op met de dierenarts.

Een voorbeeld van een (genezende) summer sore.

2. Summer sores worden veroorzaakt door larfjes

Summer sores ontstaan door een foutje in de levenscyclus van twee specifieke typen maagwormen, namelijk Habronema en Draschia. Deze maagwormen zijn in principe niet gevaarlijk: ieder paard heeft ze en ze veroorzaken maar zeer zelden problemen. 

De wormen leggen eitjes in het paard, die met de mest mee naar buiten komen. Deze eitjes komen supersnel uit, maar om te overleven moeten ze zo snel mogelijk weer terug in hun gastheer, het paard, zien te komen. Daarvoor liften ze mee op de larven van stalvliegen, die afkomen op mest. De vliegenlarven eten de wormenlarfjes op en veranderen vervolgens in volwassen vliegen. Zoals ons goed bekend is, doen vliegen niets liever dat de neus, lippen en ogen van je paard irriteren. Wanneer een vlieg op de lippen van je paard landt, merken de wormenlarfjes die vochtige omgeving op en springen van de vlieg over op het paard. 

Wormenlarfjes die op de mond van het paard belanden, worden ingeslikt, waardoor hun levencyclus weer verder gaat. Maar in sommige gevallen worden die wormenlarfjes niet ingeslikt of belanden ze op andere vochtige stukjes huid van je paard. 

De larfjes zitten vast, maar in de hoop om toch het lichaam van hun gastheer binnen te dringen werken ze zich een weg naar binnen door de huid, wat resulteert in een blaasje. Zolang het plekje voldoende vochtig is, blijven de larfjes in leven en zullen ze doorgaan met zich een weg naar binnen werken. De blaasjes die hierdoor ontstaan jeuken enorm, wat ervoor zorgt dat het paard zichzelf zal (stuk)krabben, wat de boel natuurlijk alleen nog maar erger maakt.



3. Summer sores zijn in een opmars

Sinds het midden van de jaren 1980 zijn summer sores een zeldzaamheid. Het is zelfs zo dat er dierenartsen zijn die na die tijd zijn afgestudeerd, nog nooit zo’n plekje hebben gezien. Hoewel summer sores nog altijd weinig voorkomen, neemt het aantal gevallen de afgelopen vijf jaar sterk toe. 

Summer sores (ook wel habronemiasis genoemd) kwamen voor de jaren ’80 vaak voor, maar verdwenen met de introductie van het ontwormingsmiddel ivermectine. Vooral ivermectine en moxidectine blijken bijzonder effectief in het bestrijden van de maagwormen die deze plekjes veroorzaken. Maar: helemaal uitgeroeid is de parasiet niet. Er zijn een aantal theorieën waarom de summer sores in een opmars zijn: mogelijk komt het door resistentie van de worm voor ivemectine, heeft klimaat invloed óf zijn de paarden van nu genetisch gezien kwetsbaarder. Het precieze antwoord hebben onderzoekers nog niet, maar: gelukkig zijn summer sores goed te behandelen én te voorkomen.

4. Summer sores moet je altijd behandelen

Herken je summer sores bij je paard? Neem dan altijd contact op met de dierenarts. Hij kan vaststellen of het daadwerkelijk om summer sores gaat of dat er misschien sprake is van een andere (huid)aandoening. Sommige van die andere huidaandoeningen kunnen mogelijk zelfs meer kwaad dan een summer sore, dus het is altijd verstandig om ’t aan je dierenarts voor te leggen.

Afhankelijk van hoe groot de irritatie is, zal je dierenarts een ontstekkingsremmer of antibiotica voorschrijven. Dit zorgt ervoor dat de zwelling en irritatie afneemt en voorkomt een secondaire infectie.

Tegelijkertijd (of enkel, wanneer het blaasje niet zo groot is) zal je dierenarts een wormenkuur met ivermectine of moxidectine voorschrijven. Deze kuur zorgt ervoor dat de maagwormen worden bestreden. Soms wordt er zelfs een beetje van de wormenkuur direct op de irritatie gesmeerd, om de larfjes meteen aan te kunnen vallen.

Daarnaast zal je dierenarts je adviseren om flink in te zetten op het bestrijden van vliegen, bijvoorbeeld met vliegenspray of door het omdoen van een masker dat het gehele hoofd van je paard beschermt.

5. De kans op summer sores kun je verkleinen

Summer sores zijn gelukkig niet alleen goed te behandelen, je kunt de kans op deze huidaandoening ook aanzienlijk verkleinen met de juiste aanpak. En die aanpak is het bestrijden van vliegen. Dit is de meest effectieve manier om te voorkomen dat de larfjes zich op een ongewenste plek op het lichaam van je paard kunnen afzetten. Een paar handige tips:

  • Mest regelmatig uit, niet alleen de stal, maar ook het weiland. Want: hoe minder mest er zich rond de paarden bevindt, hoe minder vliegen. Zorg er ook voor dat de mesthoop regelmatig wordt afgevoerd, zodat zo veel mogelijk vliegenlarven van je erf verdwijnen voordat ze zich ontpoppen.
  • Bestrijd (en/of voorkom) de vliegen. Er komen steeds vernuftigere systemen op de markt die het aantal vliegen in de stal sterk doet afnemen. Denk hierbij uit een geautomatiseerde vliegenspray of het gebruik van natuurlijke vijanden (zoals wespenlarven) in de bestrijding van vliegen. 
  • Bescherm je paard. Hoewel je de aanwezigheid van vliegen op stal vaak redelijk onder controle kunt houden, wordt dat buiten een stuk lastiger. Pak je paard daarom minstens in met een goed masker, die bij voorkeur zowel zijn neus, ogen en oren beschermt. Ook kun je ervoor kiezen om je paard ’s nachts buiten te zetten, wanneer vliegen minder actief zijn.
  • Bedenk een goed ontwormingsplan. Bepaal met je dierenarts en stalgenootjes een effectief ontwormingsplan. Wanneer een paard op stal een summer sore krijgt, kan het geen kwaad om zijn vriendjes preventief met ivermectine of moxidectine te ontwormen. Dezelfde vliegen die jouw paard een summer sore gaven, kunnen dat immers ook doen bij de andere paarden. 

Bron: Bitmagazine.nl, Practical Horseman

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!