-

‘Paardenmensen móeten de dialoog met dierenrechtenorganisaties aan durven gaan’

Arnd Bronkhorst

Een paar dagen geleden deelde springamazone Bianca Schoenmakers haar ervaringen over haar bezoek aan een door de Partij van de Dieren (PvdD) georganiseerde lezing met als titel ‘The Dutch Masters: topsport of dierenleed?’ door dierethicus Willem Vermaat. Verrast werd ze toen ze die avond toptrainer en Grand Prix-jurylid Karin Retera tegen het lijf liep. Bit sprak met Karin, die met groot regelmaat bijeenkomsten van de PvdD bezoekt, over de betreffende avond én over haar visie op de kritiek die met grote regelmaat wordt geuit op de paardensport.

“Sinds een half jaar ben ik lid van de Partij van de Dieren. Daar heb ik twee redenen voor: ik onderschrijf een groot aantal van hun partijstandpunten en daarnaast wil ik op de hoogte blijven van de ontwikkelingen die er zijn rondom de paardensport. Wat leeft er in zo’n partij? Hoe kijken ze tegen de paardensport aan? Daar kun je alleen maar antwoord op vinden door er deel van uit te maken. Door te luisteren, het thema te bespreken, erover na te denken en zo dus je mening te vormen”, vertelt Karin Retera.

“Ik ben al naar meer vergaderingen van de PvdD geweest, zo ook naar de lezing van afgelopen maand in Den Bosch. Het was voor mij en Bianca Schoenmakers een wederzijdse verrassing elkaar daar die avond tegen te komen. We zijn in gesprek geraakt en hebben elkander in onze gedeelde mening gevonden. Daaruit is bij mij de gedachte ontstaan dat wij samen best wel eens een rol zouden kunnen spelen in het aangaan van die dialoog.”



Gemoedelijke bijeenkomst

Karin: “Deze avond was toegespitst op het bedrijven van topsport met paarden, naar aanleiding van The Dutch Masters die – voor dat de maatregelen rond het coronavirus in werking traden – in maart plaats had moeten vinden in Den Bosch. Deze lezing stond in contrast met de meeste bijeenkomsten van de PvdD, waarop in de breedte, ook op globaal niveau, de positie en rechten van dieren bespreekbaar wordt gemaakt. Gezien ik trainer ben op topsportniveau was de aanwezigheid die avond voor mij een must.”

“Het was een gemoedelijke bijeenkomst. Er zijn geen extreme mensen met extreme standpunten. Het is een politieke partij en zo’n partij weet dat zij de dialoog moet voeren. Het merendeel van de aanwezigen bestonden uit hoogopgeleide mensen tussen de 30 en 40 jaar oud, waarvan je mag stellen dat zij goed op de hoogte zijn van wat er in de wereld speelt. En dat waren deze stuk voor stuk vriendelijke, toegankelijke mensen dan ook. Van extremisten was echt geen blijk. Bianca was wat initieel nog ietsje terughoudend om haarzelf die avond uit te geven als paardensporter, maar stak ook haar hand op toen lezer Willem Vermaat ernaar vroeg.”

Geen speld

“Vermaat is dierethicus en filosoof. Hij heeft in Wageningen milieuwetenschappen gestudeerd en heeft zich naderhand toegelegd op dierethiek. De man heeft extreme standpunten, maar het is belangrijk om te weten dat het niet per definitie de standpunten van de PvdD zijn. Hij was uitgenodigd om een lezing te geven en zijn persoonlijke opvattingen te delen. En zijn verhaal… daar is geen speld tussen te krijgen. Hij begon zijn verhaal in brede zin. Hij vertelde hoe wij mensen – feitelijk ook dieren – met de algemeenheid met dieren om gaan.”

Karin: “Vermaat is van mening dat door de manier waarop wij dieren houden, we dieren de intrinsieke vrijheid ontnemen om te leven naar eigen aard. Dat doen we met honden, dat doen we met katten, koeien, varkens, met hamsters én met paarden. Daar kan niemand een speld tussen krijgen, ik ook niet. Het is een constatering. Maar dan komen de volgende twee vragen: vinden wij dit acceptabel? En hoe ver gaan wij hierin? Dat is waar de discussie ligt. En die dialoog moeten wij voeren.”

“Vanuit zijn brede verhaal, spitste Vermaat vervolgens toe naar de manier waarop wij paarden houden. Daarnaast beschreef hij hoe wij paarden gebruiken in de topsport. En ook daar kan niemand omheen: wij maken van het dier een topatleet, ter meerdere eer en glorie van onszelf. De vraag is: kan dit en hoe?”

Tegen de muur

“Mijn hart ligt bij de paarden en de paardensport. Ik wil er alles aan doen om daar een goede vertegenwoordiger voor te zijn. Ook naar deze organisaties toe. Om dat goed te kunnen doen, moeten we meer ‘evidence-based’ gaan trainen met onze paarden. We moeten kunnen bewijzen dat wat wij doen met paarden verantwoord is voor het dier. Daarin staan wij nu met onze rug tegen de muur, want we hebben veel te weinig. We kunnen blijven roepen dat we goed zijn voor onze paarden. Maar waarom zijn we er goed voor? Omdat we willen dat ze ons helpen om te presteren.”

“Vermaat spitste zijn verhaal daar specifiek op toe. Daarmee kwam hij toe op het punt van aannames. Dat was jammer voor de geloofwaardigheid van zijn – tot op dat punt intrigerende – verhaal. Maar we moeten toegeven dat hij daarmee uiteindelijk niet meer de fout in dan wij: wij baseren onze omgang met paarden immers ook op aannames.”

“Zoals te verwachten toonde Vermaat een groot aantal foto’s van verschillende optomingen. Ik ben van mening dat hetgeen wat springruiters tegenwoordig in de paardenmond mogen hangen écht te ver gaat. Dat kan gewoon niet. Uiteraard kwamen ook de foto’s met bloed in de mond voorbij. Dat zijn extremiteiten, maar hij liet daarnaast ook foto’s zien van een paard met een stang-en-trens en een gesloten, schuimende mond. Een beeld wat wij allemaal prima vinden. Maar niet Vermaat. Hij lichte het als volgt toe: het paard heeft iets in zijn mond, de hersenen interpreteren dit als voedsel, waardoor zij de speekselklieren een seintje geven om speeksel te vormen. Het speeksel kan hij niet doorslikken en gezien het speeksel basisch is en normaliter het maagzuur neutraliseert, krijgt het paard volgens Vermaat om deze reden op de koop toe maagzweren. Allemaal door het bit, zo redeneerde hij. Wij als paardenmensen weten dat er een grote maagproblematiek speelt met sportpaarden. Onze aannames daarin zijn echter anders. Maar waar ligt daarin nou de waarheid? Probeer dat maar eens aan een niet-paardenmens uit te leggen.”

Een lulverhaal

“Vermaat liet ook een uitgeprepareerde wervelkolom zien, waarin duidelijk ‘kissing spines’ te herkennen is. Hij deelde zijn mening dat dit kwam omdat wij er als ruiter op gaan zitten. Tja. Bianca en ik hadden afgesproken dat we enkel zouden luisteren en de discussie daar niet aan te gaan. Ik kan namelijk wel gaan roepen dat het niet door die ruiter komt, maar ik heb geen wetenschappelijk artikel in mijn broekzak zitten dat bewijst dat het niet zo is. Zo waren er nog veel meer voorbeelden. En dat was heftig.”

“Je kunt helemaal niets staven. De manier waarop wij met zijn allen trainen is uit traditie. De gedachte ‘we hebben het altijd zo gedaan, dus het zal wel goed zijn’ sluit onze ogen. Die ogen moeten open. We moeten zélf met een nuchtere blik naar onze sport kijken en ons afvragen of dit eigenlijk wel kan. Wat wij normaal vinden, is helemaal niet normaal. Een goede vriendin van mij is directeur van een TBS-kliniek en vroeg mij eens waarom paarden nou zo lopen te schuimbekken. Als een van haar patiënten zo schuimbekt, dan is er iets goed mis. Ik legde haar uit dat het komt omdat het paard het bit afkauwt, omdat ‘ie zo ontspannen is. Zij vond het een lulverhaal, ze geloofde er ze hélemaal niks van. Maar wij nemen het aan. En daar ligt de crux.”

Een omslag in ons denken

“Willen we een verandering aanbrengen, dan moeten we naar mijn mening beginnen bij de topsport: zij moeten het voorbeeld geven. Ik wil bij de PvdD luisteren wat zij van de sport vinden, maar we moeten ook binnen onze paardenwereld de nuance gaan vinden. Het houdt een keer op. Ik ben een paardenliefhebber, een toptrainer: het paard is een deel van mijn leven. Ik maak me zorgen als ik zie hoe we op een hengstenkeuring met die jonge dieren omgaan. Hoe we jonge, aanstormende Grand Prix-paarden met de benen langs de oren laten lopen. Het publiek staat op de banken: wij vinden het práchtig. Ik vind het niet gek dat een dierenrechtenorganisatie gruwelt. Het kan gewoon niet. In ons denken moet een omslag komen. We moeten dit de paarden niet aan willen doen: dat kunnen we simpelweg niet maken. We moeten naar onszelf kijken. Hoe kijken wij naar die paarden? We vinden het machtig mooi, maar er zijn mensen die vinden dat wij die paarden als trekpoppen rond laten lopen. Ons verhaal is op die manier onmogelijk aan een niet-paardenmens uit te leggen”, zegt Karin fel.

“Ik weet dat er heel veel goedwillende paardenmensen zijn die me vragen waar ik het in vredesnaam over heb. Ze begrijpen het niet omdat de overtuiging dat men goed is voor zijn of haar paard zó diep zit.”

Karin: “Onze sport moet bij de PvdD en bij de dierenrechtenorganisaties gedragen worden. Met Bianca en met andere topsporters en -trainers wil ik een verandering in perspectief te weeg brengen. Door vanuit de top te laten zien dat het anders kan, bereiken we niet alleen dierenrechtenorganisaties maar ook de liefhebbers met een paardje op pension. We moeten het voorbeeld geven. Als we de top om hebben, dan volgt de rest. Daar ben ik heilig van overtuigd.”

In anderhalf uur

“Voorafgaand aan de lezing vroeg Vermaat wie er vóór de paardensport was. Bianca en ik staken onze vinger op en met ons nog een paar mensen. Daarna vroeg hij wie er tégen de paardensport is. Slechts een handjevol mensen stak hun hand op. Daarna vroeg hij wie neutraal was van mening: dat was de overgrote meerderheid. De man gaf zijn lezing van anderhalf uur. Na afloop inventariseerde hij weer. Hij vroeg opnieuw wie er vóór was: enkel nog Bianca en ik staken onze vingers op. Toen vroeg hij wie er tégen de paardensport is… en wat er toen gebeurde: de óvergrote meerderheid stak hun hand op. In anderhalf uur voorlichting heeft Vermaat een neutrale groep mensen omgevormd tot tegenstanders. Dat was voor mij het meest schokkende van de hele avond.”

“Er is eerder onderzoek gedaan naar in welke mate de paardensport wordt gedragen door de Nederlandse bevolking. Het merendeel stond daar neutraal tegenover. Maar wat er die avond in Den Bosch gebeurde bewijst dat, als wij nú niet het voortouw nemen, we die draagkracht verliezen. Dan wordt ook die groep mensen omgevormd en dan verliezen we deze strijd. Dat is iets wat we met man en macht moeten voorkomen.”

Bron: Bitmagazine.nl

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant