-

Mijn paard heeft een hartruis, wat nu?

Dominique De Clercq

Tijdens een jaarlijkse gezondheidscontrole, bij een controle om je paard te laten verzekeren of tijdens een keuring, krijg je te horen dat je paard een hartruis heeft. Geen paniek, want een hartruis betekent niet altijd slecht nieuws. Europees gecertifieerd paardenspecialist Dr. Dominique De Clercq (Dipl. ECEIM, PhD) geeft meer uitleg.

Het hart: korte beschrijving

Het hart is een grote spier die het bloed pompt tussen de longen en de rest van het lichaam (hersenen, spieren, organen). Het hart bestaat uit 2 voorkamers (boezems of atria), 2 kamers (ventrikels), 4 verschillende hartkleppen, de hoofdslagader, de longader en nog enkele bloedvaten. 

Eerste screening van het hart

Een eerste screening van het hart gebeurt met een stethoscoop. Het beluisteren van het hart gebeurt altijd langs beide zijden van de borstkas om de 4 verschillende hartkleppen goed en volledig te kunnen beoordelen. Tijdens dit onderzoek let men op de hartfrequentie (snelheid van kloppen van het hart), hartritme (regelmatigheid van het hart) en de aanwezigheid van een hartruis. 



Hartruis: oorsprong, timing en intensiteit

Een hartruis wordt gekenmerkt door de plaats van oorsprong (links <-> rechts, meer naar de punt of de basis van het hart), de timing (tijdens de contractiefase (systole) en/of tijdens de relaxatiefase (diastole van het hart) en door zijn intensiteit (luidheid). De gradatie van intensiteit van een hartruis ligt tussen 1/6 (heel zacht) en 6/6 (heel luid). De gradaties 5/6 en 6/6 zijn zelfs voelbaar met de hand ter hoogte van de hartstreek van het paard. 

Fysiologisch of pathologisch geruis

Er bestaan fysiologische en pathologische geruisen.  Een fysiologisch geruis (andere beschrijvingen zijn: flow geruis, ejectie geruis, vullingsgeruis) wordt veroorzaakt door stress of opwinding van het paard. Dit type geruis heeft meestal een lage intensiteit (<3/6) en kan zowel tijdens de contractiefase als de relaxatiefase voorkomen. Fysiologische geruisen hebben helemaal geen invloed op de prestatie van het paard aangezien het hart hierbij volledig normaal werkt. 

Af en toe kan een tijdelijk geruis voorkomen als de viscositeit, ofwel dikte van het bloed verandert door bijvoorbeeld bloedarmoede, uitdroging t.g.v. koliek, diarree of bij koorts, maar op het moment dat het paard weer hersteld is, dan moet het geruis ook verdwenen zijn.

Een pathologisch geruis kan veroorzaakt worden door een lekkende hartklep, een vernauwing van een bloedvat of een gaatje ergens in het hart waar het bloed abnormaal doorstroomt. Dit type geruis kan zowel een lage als een hoge intensiteit hebben. Er is geen correlatie tussen de ernst van een kleplek en de intensiteit. 

Het is echter niet altijd gemakkelijk om aan de hand van het beluisteren van het hart met een stethoscoop het verschil te maken tussen een fysiologisch of een pathologisch geruis. Daarom is het raadzaam om verder onderzoek uit te laten voeren als een hartruis een gradatie van ≥ 3/6 heeft of als er meerdere geruisen (vb links en rechts of systolisch en diastolisch) voorkomen. Soms kan er bij een lekkende hartklep ook een hartritmestoornis in rust of tijdens inspanning ontstaan daarom bestaat verder onderzoek uit een echocardiografisch en elektrocardiografisch (EKG) onderzoek. 

Echocardiografisch & elektrocardiografisch onderzoek

Voor een echocardiografisch en/of elektrocardiografisch onderzoek hoef je je niet te verplaatsen naar een kliniek. De toestellen die nu beschikbaar zijn, zijn krachtig genoeg om deze onderzoeken bij je thuis (of waar je paard gestald staat) uit te voeren. 

Met een echocardiografisch onderzoek krijgt men een volledig overzicht van het paardenhart.

Er wordt  gecontroleerd of het hart normaal aangelegd is, of de grootte van het hart binnen de aanvaardbare waarden valt (waarden verschillen naarmate de grootte en het trainingsniveau van het paard), of de chordae (touwtjes die de kleppen ondersteunen) normaal zijn en of de kleppen niet verdikt zijn. Het al dan niet goed sluiten van hartkleppen wordt beoordeeld met kleurendoppler.

Met deze techniek is het dus mogelijk om de ernst van een lekkende hartklep na te gaan. Bij een fysiologisch geruis is er geen kleplek aanwezig, er is dan ook niets verkeerd met het hart.

Met een elektrocardiografisch onderzoek kijken we of het paard een normale hartfrequentie (snelheid van het kloppen van het hart) en hartritme (regelmatigheid van het hart) heeft in rust (zie figuur 1: elektrocardiogram van een paard in rust) en tijdens inspanning (zie figuur 2: elektrocardiogram van een paard in draf). Dit onderzoek is niet hetzelfde als de metingen die uitgevoerd worden met een hartslagmeter, zoals de meeste mensen waarschijnlijk kennen. Met een elektrocardiogram wordt er altijd een beat-to-beat (hartslag per hartslag = controle op ritmestoornissen) controle gedaan, terwijl bij een hartslagmeter de hartfrequentie eerder een gemiddelde weergeeft van enkele hartslagen. 

Aan de hand van de resultaten van een echocardiografisch en elektrocardiografisch onderzoek kan men dus opmaken of een geruis een fysiologische of een pathologische oorsprong heeft. Bij een fysiologisch geruis is er dus helemaal niets mis met het hart en kan het paard gewoon gebruikt worden voor bijvoorbeeld de sport. Bij een pathologisch geruis wordt de ernst van het kleplek, de grootte van het hart en de hartfrequentie en hartritme in rust en tijdens inspanning bekeken en beoordeeld. Een geruis dat veroorzaakt wordt door een milde kleplek met een normale hartgrootte en een normaal hartritme tijdens inspanning, heeft geen negatieve invloed op de prestatie van je paard. Opvolging wordt wel aangeraden om veranderingen vast te stellen en het advies eventueel aan te passen. 

Aan de hand van deze type onderzoeken is het dus mogelijk om aangepast advies te geven ivm de veiligheid voor paard en ruiter, de levensverwachting van het paard en de impact op toekomstige prestaties van het paard.

Bron: Bitmagazine.nl

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant