-

Kaak- en neusriemen in een notendop: dit moet je weten

Lisa Dijk

Lage neusriem, hoge neusriem, met sperriem of zonder, Mexicaanse neusriem, de gecombineerde kaak-en-neusriem…het is niet zo gek dat je door de bomen ’t bos niet meer ziet. Wie wedstrijd rijdt zal vast eens het reglement van de KNHS hebben doorgenomen en zich hebben verwonderd over de grote variatie aan hoofdstellen en neusriemen die op wedstrijden zijn toegestaan. Bit zet voor je op een rijtje wat de werking is van al deze verschillende kaak- en neusriemen en hoe je zeker weet of jouw neusriem wedstrijd-proof is. 

Laag, hoog en gecombineerde neusriem

De bijlage ‘toegestane hoofstellen’ van het wedstrijdreglement van de KNHS telt maar liefst 27 plaatjes van hoofdstellen. De eerste vier komt de meesten van ons wel bekend voor: de lage neusriem, de hoge neusriem, de gecombineerde neusriem en de Mexicaanse neusriem. 

De lage neusriem

De lage neusriem wordt veel geschikt voor het beleren van jonge paarden, maar je zult hem vast en zeker ook wel herkennen van vroeger: je zal hem vast wel eens gezien hebben op de manege of ponyclub. Door de lage neusriem blijft het bit goed op zijn plek liggen, wat natuurlijk handig is om te voorkomen dat onervaren, wiebelende kinderhandjes het paard te veel aan het bit zitten. Hoewel de meeste ruiters tegenwoordig kiezen voor een gecombineerde neusriem, wordt de lage neusriem toch steeds populairder. Veel paarden vinden het fijn wanneer het bit zo stabiel mogelijk in de mond ligt, iets waar je met een lage neusriem prima voor kunt zorgen.

Een hoge neusriem zorgt ervoor dat het bit mooi vrij ligt. Foto: Stacey Wigmore

De hoge neusriem

De hoge neusriem geeft je paard veel vrijheid om goed te ademen, slikken, kauwen en zijn kaak te ontspannen. Deze neusriem is de beste neusriem bij uitstek wanneer je je paard met een bit met hefboomwerking rijdt, zoals een pelham of op een stang- en trenscombinatie. De werking van het bit wordt niet belemmerd door de neusriem en een eventuele kinketting blijft mooi vrij liggen.

Een gecombineerde neusriem. Foto: Arnd Bronkhorst

De gecombineerde neusriem

Bevestig je een sperriempje aan een hoge neusriem, dan spreek je van een gecombineede neusriem. De sperriem zorgt ervoor dat het bit stabieler ligt, maar het beperkt het paard ook een beetje om zijn mond te openen.

De Mexicaanse neusriem

De Mexicaanse neusriem is eigenlijk een variant op de gecombineerde neusriem. De neusriem ziet eruit als een ‘8’-tje en bestaat doorgaans uit één stuk leer dat bovenop de neus kruist. Wanneer de neusriem op de juiste manier is vastgemaakt liggen de luchtwegen mooi vrij en werkt de neusriem alleen in op de neus wanneer het paard zijn mond open doet. Deze neusriem is vooral geliefd bij springruiters, maar je mag er ook mee dressuren.

Een Mexicaanse neusriem. Erg kenmerkend aan het stukje schapenvacht op de neus, wat druk verdeelt en wrijving voorkomt. Foto: Arnd Bronkhorst

Gecombineerde neus- en kaakriemen

Vanaf plaatje vijf in het regelement wordt het spannend, want er bestaan ook nog heel wat mogelijkheden om de neus- en kaakriem te combineren. Een bekend voorbeeld is het zogenaamde ‘Micklem’-hoofdstel. Daarbij ligt de neusriem iets hoger dan een gewone lage neusriem, maar loopt het riempje nog wel over het bit heen. De kaakriem is als het waren een stukje naar beneden geschoven en wordt vastgemaakt net ónder de kaak. Het hoofdstel zorgt ervoor dat het bit, net als bij een lage neusriem, mooi stabiel in de mond ligt.

Zo’n beetje iedere hoofdstelmaker heeft zo zijn eigen variant gemaakt op dit type hoofdstel. Ze zien er soms best verschillend uit, maar qua werking verschillen ze onderling niet zo heel veel: het grootste verschil zit hem in de pasvorm. Welk model je ook kiest: deze hoofstellen zijn doorgaans allemaal zo ontworpen dat ze bijzonder goed rekening houden met de gevoelige zenuwpunten, belangrijke spierstructuren en essentiële bloedvaten van het paardenhoofd. 

Er bestaan ook hoofdstellen waarbij de kaak- of keelriem is weggelaten. De KNHS ziet graag dat het hoofdstel minstens een kaak- óf keelriem heeft, dus het is verstandig om na te gaan of er opties zijn om een losse keelriem aan het hoofdstel te bevestigen.

Bitloze optomingen

Wie graag zijn paard zonder bit op wedstrijd zou willen starten, heeft ook nog wat opties. Je kunt kiezen uit een sidepull, kaakgekruist of kingekruist hoofdstel. 

Sidepull

Bij de sidepull bevestig je de teugels aan weerskanten van de neusriem, wat zorgt voor druk op de neus. 

Kaak- en kingekruist

Bij kaak- en ingekruiste hoofstellen lopen er twee riempjes kruislings onder de kaak of kin door. Dit geeft druk op de neus, wangen en achter de oren van het paard. Je hebt op deze manier aardig wat controle over het hoofd van je paard.

Een kaakgekruist hoofdstel. De touwtjes moeten een minimale diameter van 6 milimeter hebben. Foto: Arnd Bronkhorst

Hackamore

Hackamores zijn enkel toegestaan vanaf de klasse Z in het discipline springen. Dat wil niet zeggen dat je een hackamore niet buiten de wedstrijden om kunt gebruiken. Afhankelijk van de lengte van de scharen heeft de hackamore een hefboomwerking op de oren, in de kin en op de neus.

Een hackamore. Deze is alleen toegestaan vanaf de klasse Z springen. Foto: Jacques Toffi

Neusriemen voor springen en eventing

Bij springen en eventing zijn nog twee andere typen neusriemen toegestaan: de zogenaamde gecombineerde kin- en neusriem en de beugelneusriem. 

Gecombineerde kin- en neusriem

Die gecombineerde kin- en neusriem bestaat eigenlijk uit een hoge én een lage neusriem, die onderling met een strookje leer aan elkaar vast zitten. De neusriem is een prettig alternatief voor een scherper bit bij erg sterke paarden. Het combineert namelijk de werking van een hoge neusriem met die van een lage.

Beugelneusriem

De beugelneusriem bestaat, zoals de naam het al zegt, uit een beugel die om het bit heen valt. Deze neusriem wordt vaak gebruikt voor paarden die zich sterk maken in het parcours. Het bit ligt helemaal vrij, maar wanneer het paard de mond open doet geeft de beugel druk op de neus en enige hefboomwerking achter de oren.

Niet te strak

Wellicht heb je er al iets over gelezen: vanaf 1 april – en dat is geen grapje – moet er volgens het reglement van de KNHS minstens 1,5 centimeter ruimte zitten tussen de neusriem en het neusbot van je paard. “Alleen wanneer de neusriem goed zit, dan kan het paard zijn lichaam goed bewegen. Kan het paard natuurlijk gedrag vertonen zoals slikken, kauwen, gapen en het ontspannen van de onderkaak en krijgt het paard geen pijn door het afknellen van de structuren of het belemmeren van beweging”, zo schrijft het KNHS in haar reglement.

Zit je neusriem goed?

Zeker weten of je paard geen last heeft van zijn neusriem? Houdt dan deze richtlijnen aan:

  • Er moet minstens 1,5 centimeter tussen de riem en het neusbot zitten
  • Er moet voldoende ruimte zijn onderste puntje van het jukbeen en de neusriem: houdt minstens twee vingers ruimte aan.
  • De (lage) neusriem moet altijd boven de inkeping van het neusbot liggen.
  • De neusriem mag de ademhaling van je paard niet beperken. 

En wat nou als je paard een neusriem helemaal niet fijn vindt? Dan mag je hem gelukkig ook af laten! 

Bron: Bitmagazine.nl

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant