-

Drie feitjes over het gebruik van de praam

Amy Dragoo

Het gebruik van een praam kan je paard helpen rustig te worden en wordt regelmatig gebruikt bij het scheren of bij een behandeling door de dierenarts, zoals het geven van een injectie, het afnemen van bloed of verzorgen van een wond. Niet iedereen is een voorstander van het gebruik van een praam: vooral het feit of het gebruik ervan pijnlijk is staat vaak ter discussie. Bit zet drie belangrijke feitjes over het gebruik van de praam voor je op een rij, zodat jij voor jezelf kunt beslissen of het gebruik ervan voor jouw paard verstandig is.

Feit 1: Een juist aangebrachte praam laat rustgevende endorfinen vrijkomen

Met het aanbrengen van een praam komen er endorfinen vrij. Door deze verdovende endorfinen daalt de hartslag en kalmeert het paard. Het duurt gemiddeld 3 tot 5 minuten voordat de praam effect heeft. Een traditionele praam bestaat uit een stok met een lus van touw, al bestaan er ook andere varianten. De praam wordt het vaakst op de bovenlip aangebracht, waarbij je de bovenlip door de lus haalt en deze aandraait. Omdat een praam alleen effect heeft wanneer deze juist is aangebracht, is het belangrijk om goed te weten wat je doet. Twijfel je hoe je een praam aanbrengt, vraag dan je dierenarts om uitleg. Wees je er daarnaast op bedacht dat niet ieder paard goed reageert op een praam, het heeft voor de veiligheid van jou en je paard enkele zin om in dat geval de discussie aan te gaan. 

Sommige mensen maken gebruik van een praam bestaande uit een metalen stang of een stukje strotouw en een klip om hem aan ‘t halster te bevestigen. Hoewel je daarmee je handen vrij hebt, is het gebruik van zo’n soort praam niet aan te raden. Mocht er paniek uitbreken, dan is het onmogelijk om een dergelijke praam snel en veilig los te maken. Gebruik een praam met klipje daarom enkel in geval van nood, wanneer er echt niets anders voor handen is.

Feit 2: In tegenstelling tot de lippraam, is er geen enkel bewijs dat een zogenaamde ‘oorpraam’ werkt

Soms wordt in plaats van de bovenlip, wel eens het oor of de huid van de hals gedraaid. Hoewel het draaien van de huid vaak enkel wordt gedaan door de dierenarts wanneer het paard nerveus wordt voor injecties in de nek, is geen van deze twee manieren aan te raden. Er is namelijk geen enkel bewijs is dat er door het draaien van het oor of de huid endorfines vrij komen. Vooral het draaien van het oor kan érg pijnlijk zijn en heeft vaak kopschuwheid tot gevolg. 

Uit een onderzoek blijkt dat het gebruik van een oorpraam enkel ‘lijkt’ te werken omdat het paard geïmmobiliseerd wordt uit angst en pijn. In tegenstelling tot het gebruik van een praam op de lip, schoot de hartslag van de onderzoekspaarden juist significant omhoog wanneer het oor werd gedraaid. Daarnaast gaf de HRV-waarde (heart rate variability) aan dat paarden met een oorpraam in paniek raakten en klaar stonden om te reageren volgens hun natuurlijke vluchtreactie.

Bij de lippraam daalde de hartslag juist en gaf de HRV-waarde aan dat de onderzochte paarden zich ontspanden. Echter, na vijf minuten nam de hartslag weer toe en daalden de HRV-waarde.



Feit 3: Een praam werkt niet langer dan 10 minuten

Het duurt gemiddeld 3 tot 5 minuten voordat endorfines vrij komen en de praam effect heeft. Soms raakt het paard juist wat meer geïrriteerd voordat de praam begint te werken. Endorfines werken voor ongeveer 10 minuten. Het gebruik van een praam is daarom enkel aan te raden voor een snelle handeling waarbij het paard rustig moet blijven. Haal de praam daarom altijd binnen 10 minuten weer los. Als het paard bijkomt wanneer de praam nog op zijn neus zit, maak je doorgaans geen vriendjes.

Om deze reden wordt de praam het vaakst gebruikt wanneer een dierenarts een korte ingreep moet doen, waarbij sedatie niet gewenst is. Denk hierbij aan het afnemen van bloed, maar bijvoorbeeld ook snelle injecties die pijnlijker zijn dan een gemiddelde vaccinatie. Ook in geval van nood kan een praam uitkomst bieden, bijvoorbeeld wanneer een paard gewond is of op veilige manier een pijnstillende injectie nodig heeft. Een paard dat pijn heeft en in paniek is injecteren (of snelle wondverzorging nodig heeft), is vaak geen succes.

Bron: Journal of Veterinary Behavior

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!