-

Hoe hou je met een paardenmelkerij nog genoeg melk voor de veulens over?

Arnd Bronkhorst

Veulens drinken er flink op los en hebben veel melk nodig om te groeien. De eerste vijf weken consumeert een veulen namelijk ongeveer 23% van zijn lichaamsgewicht per dag aan melk, daarna ongeveer 20% van zijn lichaamsgewicht. Bij al die percentages stel je jezelf al snel de vraag hoe een paardenmelkerij ervoor zorgt dat de veulens niks tekort komen. Het antwoord op die vraag geeft Paul van de Laar van Orchid’s Paardenmelkerij in dit artikel.

Beginnen met een paardenmelkerij

Orchid’s Paardenmelkerij is de eerste paardenmelkerij die in Nederland werd opgericht. Paul van de Laar vertelt over dit begin: “We hadden van paarden melken gehoord in Duitsland. Aan paardenmelk werd destijds al een positieve werking voor de gezondheid van de mens toegeschreven. We zijn met name gestart, omdat we wilden zien of dit ook echt waar was.”

Hij vervolgt: “Na een afstudeerscriptie aan de Agrarische Hogeschool over de heilzame werking van paardenmelk introduceerde mijn vrouw Carla van de Laar en ikzelf het natuurproduct in Nederland. Het is nu inmiddels 31 jaar geleden dat we onze eerste merrie kochten met het doel om te gaan melken. In februari 1990 kreeg deze merrie haar eerste veulen en acht weken later zijn we inderdaad gestart met melken.”



Fotografie: Paul van de Laar.
Veulen in het stro bij Orchid’s Paardenmelkerij.

Welk paarden- of ponyras is geschikt?

Elk paarden- of ponyras is in feite geschikt voor de paardenmelkerij. Bij Orchid’s Paardenmelkerij staan vooral New Forest en NRPS pony’s.

Paul vult aan: “We krijgen elk jaar ongeveer 35 veulens. De meeste merries zijn van het ras New Forest. De Forester staat bekend om een goed karakter en het zijn harde pony’s die goed in een kudde te houden zijn. De eerste vijftien jaar hebben we enkel raszuivere New Foresters gefokt. Nu worden de Foresters ook gedekt met hengsten met Arabisch bloed. Hiermee fokken we een wat meer op de sport gericht veulen. De veulens worden allemaal gehouden, totdat ze verkocht worden. Voorheen was dat als ze 3 jaar oud waren, zodat ze eerst nog bereden konden gaan worden. Tegenwoordig worden ze vaak al als veulen, jaarling of 2-jarige verkocht omdat de vraag naar jonge pony’s erg groot is.”

Hij vervolgt: “De merries krijgen tot op hoge leeftijd een veulen, pas als ze tussen de 20-25 jaar oud zijn worden ze niet meer gedekt. Afhankelijk van hun fysieke gesteldheid krijgen ze zo’n 15-20 veulens en al die keren leveren ze paardenmelk. We ondersteunen ze daarbij maximaal door ze erg hard te voeren en door ze tijdens het melken onbeperkt krachtvoer te geven. Eveneens krijgen ze bij ons veel weidegang wat de melkproductie ten goede komt en de voeropname van de veulens stimuleert. Na hun werkzame leven op onze paardenmelkerij mogen alle merries hier met pensioen: ze blijven bij ons totdat ze een natuurlijke dood sterven of totdat het niet meer waardig is om ze in leven te houden (dan wordt overgegaan tot euthanasie).”

Fotografie: Paul van de Laar.
Kudde en weidegang bij Orchid’s Paardenmelkerij.

De natuur; hoe geeft een paard melk?

Paul: “Een paard geeft nooit meer melk dan het veulen op kan. Daarom gaat een paard veel langer mee voor de melkproductie dan bijvoorbeeld een koe of een geit. Het is immers een natuurlijk evenwicht; de productie en behoefte van het veulen zijn gelijk aan elkaar. Een merrie moet je hierom wel om de 2 tot 2,5 uur melken, want anders stopt de melkproductie. In de nacht melkt het veulen, overdag doen wij dat bij een paardenmelkerij.”

Het hele proces stopt op natuurlijke wijze. Paul verduidelijkt dit: “De merrie bepaald de melkproductie, want als een merrie opnieuw drachtig is dan zal ze tussen de 7-9 maanden een seintje krijgen van haar lichaam dat alle energie naar de dracht moet. Ze stopt dan haar melkproductie aan het veulen wat aan de voet is en omdat haar melkproductie stopt zijn wij bij die merrie ook uitgemolken. De merrie bepaald dus het moment van spenen. Als de merrie niet drachtig is en moeder en veulen blijven bij elkaar dan kan het veulen nog jaren blijven drinken. Bij onze buurman liep bijvoorbeeld een 4-jarig veulen, die nog regelmatig een slokje nam.”

Biest

De eerste melk is de biest. Hierover licht Paul toe: “Helaas heeft een merrie niet zoveel biest als een koe. Maar, het is voldoende voor het veulen. Voor een veulen is het bovendien super belangrijk dat ze binnen 24 uur zoveel mogelijk biest binnen krijgt. Een veulen wordt namelijk nagenoeg zonder weerstand geboren, die moet het binnen krijgen met de biest. Omdat de opname duur, maar beperkt is, moet het veulen zo snel mogelijk biest krijgen. Zelf melken we de merries een uur na de geboorte en geven het veulen nog voor ze bij de moeder gedronken heeft met een flesje de biest. Als ze eenmaal aan de speen gezeten hebben kun je melk geven via een flesje wel vergeten. Sommige merries hebben heel veel biest, dan melken we een kwart liter die we voor ons zelf bewaren als we die nodig zouden hebben. Eveneens gaat deze overtollige biest ook wel naar eigenaren die een moederloos veulen hebben.”

Paardenmelk en de hoeveelheden

“Voor de veulens is ruim voldoende melk. We beginnen met het melken als een veulen al zes weken oud is. Het is dan al wat zelfstandig en kan al goed vast voer opnemen. Doordat we de veulens scheiden van hun moeder kunnen we ze extra goed voeren en in de gaten houden dat ze goed eten; immers kan de moeder nu niet alles inpikken. De veulens krijgen krachtvoer, goed hooi, kuilgras en een mengsel van snijmais met luzerne.”

“Dagelijks staat een veulen door het melken gemiddeld zes uur gescheiden van zijn moeder. Als ze wat ouder zijn loopt die tijd op, maar de veulens staan in verhouding wel langer bij hun moeder. Overdag en ’s nachts staan ze altijd bij hun moeder als er niet gemolken wordt en de veulens worden niet door ons gespeend. In tegenstelling tot veel andere bedrijven blijven de veulens hier dus bij hun moeder staan, totdat ze door haar gespeend worden. Meestal is dit als het veulen 7-9 maanden is.”

“Elke keer dat we melken komen we uit op een liter paardenmelk per merrie. Onze totale productie per jaar hangt af van de vraag. Op dit moment is deze vraag niet zo groot en hebben we eigenlijk wat teveel dieren voor de melkerij. We melken nu dan ook maar 2 x per dag in plaats van 4 of 5 maal.”

Fotografie: Paul van de Laar.
Veulens apart van de merries bij Orchid’s Paardenmelkerij.

Hoe gaat het melken van paarden?

“De paarden worden bij ons in een grote kudde gehouden. Als we gaan melken dan melden zij zichzelf bij de melkstal. Ze krijgen daar onbeperkt krachtvoer en staan helemaal los. Het melken gaat machinaal en is bijna gelijk als bij een grupstal (groepsstal van koeien). Een paard heeft echter geen 4 spenen, maar 2 dus is de machine wat aangepast. Ook het vacuüm is iets lager en het aantal pulsaties wat hoger. Het melken duurt een kleine 3 minuten.”

Fotografie: Arnd Bronkhorst en Paul van de Laar.
De bovenste en onderste foto’s zijn gemaakt op Orchid’s Paardenmelkerij.

Paardenmelk voor de mens

Elke dag wordt er paardenmelk verwerkt op Orchid’s paardenmelkerij. Paul legt uit: “De melk wordt daarbij gefilterd en gekoeld. De paardenmelk is bij ons verkrijgbaar als: verse ingevroren paardenmelk, aangezuurde paardenmelk (pro bio cure met de smaken naturel en framboos), paardenmelkpoeder en capsules. Paardenmelk is licht zoet en waterig van smaak. Dankzij dit artikel weet je dat je het zonder schuldgevoel ten opzichte van veulens gerust een keer kunt proberen te drinken.”

Bron: Bitmagazine.nl

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant