-

15 stellingen over wonden

wond Arnd Bronkhorst

Een wondje op het lichaam van je paard kun je het best meteen met water uitspoelen, betadine is altijd goed en een wond van meer dan drie uur oud kun je niet meer hechten. Is dit nu waar of niet? Paardenarts Patricia Janszen van Paardenkliniek de Raaphorst beantwoordt vijftien stellingen over wonden.

Wonden komen regelmatig voor bij paarden

Met enige regelmaat komen wij in de praktijk paarden met wonden tegen. We zien allerlei verschillende wonden bij paarden, variërend van kleine schaafwondjes tot winkelhaken en uitgebreide draadwonden. Soms is een oorzaak duidelijk aan te wijzen, bijvoorbeeld bij een val op de stenen of als het paard in de draad van het weiland vast heeft gezeten. Vaak wordt het paard echter ineens met een wond op stal of in de wei aangetroffen. De oorzaak is dan helaas vaak moeilijk of helemaal niet meer te achterhalen.

Bij een klein (schaaf)wondje hoef je niet meteen de dierenarts te bellen

Helaas kun je op basis van het formaat van de wond niet zwart op wit zeggen of het nodig is om de dierenarts te bellen. Kleine steekwondjes bijvoorbeeld, die je soms nauwelijks ziet, kunnen ter hoogte van een gewricht zeer grote problemen veroorzaken! Bij een klein oppervlakkig schaafwondje is het natuurlijk niet nodig om de dierenarts te laten komen. Daarbij volstaat het schoonmaken van de wond en het behandelen met bijvoorbeeld honingzalf. Twijfel je of het wondje oppervlakkig is, bel dan liever voor de zekerheid met je dierenarts voor overleg. Vaak krijgen wij in deze gevallen foto’s opgestuurd. Helaas zijn wonden maar beperkt te beoordelen op een foto, omdat je dan niet kunt zien hoe diep de wond is. Bovendien kunnen ook kleine wondjes tot een infectie of een dik been leiden. Houd dus wel altijd de zwelling, de pijnlijkheid en de temperatuur van je paard in de gaten en neem bij twijfel contact op met je dierenarts.

Je kunt niets meer doen als je paard een slagaderlijke bloeding heeft door een wond

Dit is geheel afhankelijk van de locatie van de wond, het formaat van de slagader en hoe snel je er bij bent. Bovendien kunnen ook aderlijke bloedingen behoorlijk indrukwekkend zijn. Tref je een paard aan met een wond waar het bloed uit stroomt? Probeer dan zo snel mogelijk een drukverband om te leggen of tegendruk te geven aan de wond om het bloeden te stelpen. Bel ondertussen de dierenarts en geef aan dat het om een flink bloedende wond gaat.

Een ‘verse’ wond is beter te behandelen en te hechten dan een oudere wond

Het is zeker waar dat hoe verser de wond is, hoe beter de wond te behandelen is. Bij oudere wonden is de kans groter dat de wond al geïnfecteerd is. Bovendien zijn bij oudere wonden de wondranden vaak al ingedroogd. Wordt er toch geprobeerd om een oudere wond alsnog (deels) te hechten, dan zal deze uitgebreid opgefrist moeten worden. Dat betekent dat rafelige wondranden en dood weefsel worden weggesneden, waardoor de genezing vlotter zal verlopen. Bij oudere wonden is de kans groter dat de wond later alsnog open springt.

Wondjes op de onderbenen zijn soms niet zo onschuldig als ze lijken

Dit kan zeker waar zijn, maar is geheel afhankelijk van het wondje en de locatie. Op de onderbenen liggen veel belangrijke structuren zoals pezen, peesschedes en gewrichten (bijna) direct onder de huid. Kleine wondjes kunnen dus juist op deze plekken grote gevolgen hebben.



wond

Niet alle wonden kunnen worden gehecht

Inderdaad, niet alle wonden kunnen altijd gehecht worden. Als er veel verlies is van huid, is het vaak niet mogelijk om een wond te hechten. Dit geldt met name voor de onderbenen, waar de huid erg strak over de onderliggende structuren ligt en waar vaak meer zwelling optreedt. Ook geïnfecteerde wonden of wonden waarbij de huid deels ondermijnd is (de huid is hierbij langs de wondrand nog intact, maar deze is wel losgescheurd van de onderliggende weefsels) zijn niet altijd geschikt om (helemaal) te hechten. In deze gevallen is het soms nodig om een drain te plaatsen of om een deel van de wond open te laten zodat oud bloed, wondvocht en bacteriën niet opgesloten worden en leiden tot een wondinfectie.

Hechtingen mogen er meestal na twee weken weer uit

Hechtingen geven een tijdelijke ondersteuning aan weefsels die verscheurd of opengesneden zijn. Ze brengen de wondranden dichter bij elkaar, zodat de natuurlijke genezing over een kleiner oppervlak hoeft plaats te vinden. Daardoor geneest de wond sneller dan wanneer een wond niet gehecht wordt, er moet dan immers een groter oppervlak genezen. De hechtingen moeten blijven zitten tot de weefsels weer sterk genoeg vergroeid zijn. Meestal betekent dit dat de hechtingen na ongeveer veertien dagen verwijderd kunnen worden. In sommige gevallen kan de dierenarts ervoor kiezen de hechtingen langer te laten zitten, bijvoorbeeld als er nog veel trekkracht op de wond staat door zwelling of als de wondranden nog niet voldoende gesloten zijn.

Een been kan enorm opzwellen door een wond

Wonden aan de benen gaan vaak met zwelling gepaard. Maar ook bij wonden op het hoofd en elders op het lichaam treedt er vaak wel wat zwelling rondom de wond op. Ook voor kleine schaafwondjes of kleine wondjes door mok geldt dat er behoorlijk wat zwelling op kan treden. Deze zwelling kan behoorlijk pijnlijk zijn. Koelen en afstappen helpen vaak goed om deze zwelling te doen afnemen. Soms zijn ook ontstekingsremmers, vochtafdrijvers of bijvoorbeeld antibiotica nodig voor een goede genezing.

wond

Afspoelen van een wond met koud stromend water is altijd goed

Schaafwonden en kleine wonden op de romp kunnen prima met schoon water uitgespoeld worden. Gebruik hiervoor altijd kraanwater! Bij grotere of diepere wonden of bij wonden op de benen is het verstandig om eerst met een dierenarts te overleggen. Door het spoelen kunnen zand, haren of andere verontreinigingen juist dieper in de wond terechtkomen, dit kan nadelig zijn als de wond gehecht moet worden.

Wonden kun je beter niet met betadine schoonmaken

Betadine is schadelijk voor cellen en kan daarom de genezing juist vertragen als het veelvuldig gebruikt wordt. Kleine schaafwonden kunnen prima een keer met betadine worden schoongemaakt, maar liever niet te vaak. Meestal is het schoonmaken met schoon kraanwater voldoende.

Wonden kunnen ‘per primam’ of ‘per secundam’ genezen

Wondgenezing per primam houdt in dat de wond gesloten is door de wond te hechten. Bij wondgenezing per secundam wordt de wond open gelaten of onder het verband gehouden en geneest de wond natuurlijk. Vaak duurt wondgenezing per secundam veel langer dan wondgenezing per primam. Ook ontstaat er bij per secundam genezende wonden meer littekenweefsel. Als een wond gehecht kan worden, gaat de voorkeur daar dus ook zeker naar uit.

De genezing van grote of nare wonden kan weken tot maanden duren

Bij grote per secundam genezende wonden kan het inderdaad maanden duren voordat deze weer helemaal hersteld zijn. Bij een per secundam genezende wond moet de wond eerst opgevuld worden met granulatieweefsel, een bloedvatrijk vulweefsel, waarna de huid eroverheen groeit. Hoe lang dit duurt is onder meer afhankelijk van het formaat, de diepte en de locatie van de wond. Pas als de wond volledig opgevuld is met granulatieweefsel, gaat de huid er vanaf de wondranden overheen groeien. Paardenhuid groeit ongeveer met één millimeter per dag aan.

Pus en stank zijn tekenen dat een wond geïnfecteerd is

Wonden bij paarden kunnen behoorlijk productief zijn, een niet-geïnfecteerde wond stinkt echter nooit. Grote hoeveelheden wondvocht, pus of stank zijn tekenen van een wondinfectie. De meeste wondinfecties zijn goed te bestrijden door de wond te reinigen en antibacteriële wonddressings te gebruiken. Neem bij een geïnfecteerde wond altijd contact op met een dierenarts.

Het kan geen kwaad als er wild vlees ontstaat in een wond

Wildvlees is eigenlijk een overmatige hoeveelheid granulatieweefsel. Het wildvlees kan dan ook geen kwaad, maar het kan wel de genezing van een wond vertragen. Het granulatieweefsel gaat uitpuilen en de huid moet er dan overheen groeien. Wildvlees is te voorkomen door de wond onder een verband te houden en de juiste wonddressings te gebruiken. In de praktijk hebben wij ook goede ervaringen met lasertherapie, ter bevordering van de wondgenezing en daarmee ter voorkoming van wildvleesvorming. Als er toch wildvlees ontstaat, is dit gemakkelijk te behandelen door het weg te snijden of gebruik te maken van speciale zalven. Overigens bevatten granulatieweefsel en wildvlees geen zenuwen en doet het wegsnijden dus geen pijn.

Wonden bij pony’s genezen beter dan bij paarden

Dat klopt. Bij pony’s is de ontstekingsreactie beter gecoördineerd, waardoor de wondgenezing sneller en met minder complicaties verloopt dan bij paarden. Zo ontstaat bij pony’s zelden wildvlees, terwijl dit bij paarden veel vaker het geval is. Ook treden wondinfecties minder vaak op bij pony’s dan bij paarden.

Wanneer schakel je de dierenarts in?

Kleine oppervlakkige schaafwonden kun je zelf behandelen door deze af te spoelen met schoon kraanwater en vervolgens te behandelen met bijvoorbeeld honingzalf. Bij grote wonden, wonden op de benen en/of ter hoogte van een gewricht, of als er enige twijfel is over de diepte van een wond kun je beter direct de dierenarts bellen voor overleg. In deze gevallen kun je het schoonmaken van de wond het best aan de dierenarts overlaten.

Beschadigde huid ondersteunen

Heeft je paard een beschadigde huid? De producten van Vetericyn®, aanbevolen door dierenartsen, bieden een veilige en innovatieve verzorging van de huid. De Vetericyn® Plus Hydrogel spray beschermt en ondersteunt het herstellend vermogen van de aangedane huid en is geschikt voor alle dieren. De Vetericyn® Plus Skin Care spray ondersteunt de huid wanneer deze beschadigd is. Het is veilig, niet-giftig, prikt niet, vrij van steroiden en antibiotica en aanbevolen voor dagelijks gebruik.
Vetericyn® Plus Oogzorg is een effectieve en innovatieve plaatselijke oplossing ter verzorging van de ogen. Het biedt snelle verlichting bij irritaties, brandende ogen en jeuk en ondersteunt de conditie van het oog. Het product is vrij van steroïden en antibiotica, PH-neutraal (prikt niet), werkt vliegwerend en kan dagelijks worden gebruikt.

Bron: Bitmagazine.nl

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!