Minder prikkels,
meer paard
Als je ooit een fotoshoot hebt gedaan met je paard, herken je het vast wel: je paard moet zijn oortjes naar voren richten, het liefst stokstijf stilstaan en zich laten modelleren als een poppetje. Om dit te bereiken maken we vaak gebruik van allerlei afleidingen. Maar is dat wel zo paardvriendelijk? Fotografe Dominique Barendregt van Dominique Feline Fotografie vindt van niet en doet het anders. In dit artikel legt ze uit waarom.
Tekst en foto's: Dominique Barendregt
Afleidingen tijdens fotoshoots zijn de normaalste zaak van de wereld. Filmpjes zoals ‘5 trucjes om je paard zijn oren naar voren te krijgen’ circuleren in grote getale op internet. Hierin worden dingen genoemd als aanstekers, paardengeluiden, deodorantflessen, leeuwengeluiden of andere gekke geluiden – je kunt het zo gek niet bedenken. Er wordt vaak luchtig en grappig over gedaan, maar hoe grappig is dit eigenlijk? Hoe reageert het zenuwstelsel hierop, wat kunnen de gevolgen zijn en hoe kun je hier zelf mee omgaan?
Paardvriendelijkheid tijdens fotoshoots
De paardenwereld is de afgelopen jaren enorm gegroeid én veranderd. In de afgelopen tien jaar is er veel meer aandacht gekomen voor het welzijn van paarden. Zo rijden steeds meer mensen bitloos, boomloos of zelfs helemaal niet meer. Paarden staan vaker niet meer in boxen van 3x3, maar leven in een zogenaamd Paddock Paradise. Ook tijdens paardenfotoshoots is er veel veranderd. Fotografen zetten welzijn vaker voorop en richten zich bij particuliere shoots meer op de band tussen paard en eigenaar. Denk aan romantische beelden waarbij het paard in de verte kijkt en de eigenaar met gesloten ogen tegen het paard aanleunt; beelden die je vast wel eens op social media voorbij hebt zien komen. Maar zijn we daarmee ook écht verder gekomen als het gaat om het welzijn van het paard tijdens zo’n shoot?
Een alert paard is mooi… toch?
Het creëren van zo’n ‘romantisch’ plaatje klinkt in theorie onschuldig. Op de manege leer je immers: oren naar voren = vrolijk, oren naar achteren = boos. Dus een paard met de oren naar voren oogt vrolijk en ‘klopt’ op beeld. Maar als je kijkt naar het zenuwstelsel, ligt het genuanceerder. In de basis doet een fotoshoot geen kwaad, zeker niet met een paard dat weinig indrukken lijkt te registreren. Toch trekken we in de praktijk al snel alles uit de kast. Fotografen hebben vaak een hele trukendoos bij zich om de aandacht te trekken. Dierengeluiden of andere prikkels zorgen er meestal wel voor dat het paard alert wordt en ‘mooi’ staat. Maar wat gebeurt er eigenlijk in het lichaam van je paard op dat moment?
De nadelen van afleidingen
Wanneer je afleidingen gebruikt, activeer je het sympathische zenuwstelsel. Dat is het deel van het zenuwstelsel dat verantwoordelijk is voor vechten, vluchten of bevriezen. Een paard is een vluchtdier, dus zonder duidelijke leiding zal het continu scannen of het ergens op moet reageren. Door geluidjes of andere prikkels te gebruiken, zet je precies dat mechanisme in gang. Het is vergelijkbaar met hoe jij je voelt als je zenuwachtig bent of iets spannend vindt: alert, onrustig en waakzaam. Dat is wat je paard op zo’n moment ervaart. En laten we eerlijk zijn: dat gevoel draagt niet bepaald bij aan een fijne fotoshoot—terwijl dat juist de bedoeling zou moeten zijn.
Van spanning naar ontspanning
Naast fotoshoots kunnen natuurlijk ook andere factoren het sympathische zenuwstelsel activeren, zoals slecht passend tuig, verkeerd management of een drukke omgeving. Maar tijdens een shoot willen we die spanning niet versterken. We willen het paard juist helpen naar het parasympathische zenuwstelsel: het deel dat zorgt voor rust, herstel en ontspanning. Waar het sympathische systeem het paard klaarstoomt voor actie, zorgt het parasympathische systeem ervoor dat het lichaam kan ontspannen, verwerken, tot rust komt en een verbinding aan kan gaan met anderen. En dat zie je terug in de beelden.
Co-regulatie in plaats van afleiding
Door afleidingen te gebruiken, zal je paard nooit volledig ontspannen. Het blijft alert en klaar om te reageren – en die subtiele spanning zie je terug op de foto. Tijdens mijn fotoshoots werk ik daarom met co-regulatie. Dat betekent dat je het zenuwstelsel van je paard helpt om tot rust te komen via jouw eigen rust en aanwezigheid. Waarschijnlijk doet je paard dit al onbewust in het dagelijks leven. Tijdens een shoot draaien we dit bewust om: jij helpt jouw paard naar ontspanning, waarbinnen echte connectie kan ontstaan. En ja, je paard kan dan nog steeds zijn oren naar voren doen – maar dan vanuit echte nieuwsgierigheid en ontspanning. Dat is een heel ander soort alertheid.
Een shoot zonder geluidjes
Met behulp van ontspanningsoefeningen brengen we eerst jouw zenuwstelsel tot rust. Jij bent immers de leider. Vervolgens neem je jouw paard daarin mee. Daarna pakken we de camera erbij en laten we het gewoon gebeuren. Er hoeft niets en we forceren niets. Een shoot zonder geluidjes is natuurlijker, rustiger en echter. We geven het paard een stem, en we luisteren er ook naar.
De volgende keer dat je die aansteker of dierengeluiden wilt gebruiken, adem dan eerst zelf eens diep in. Misschien is dat precies wat jullie nodig hebben. P
