Impuls

Tekst: Belinda Gryspeerdt | Foto's: Sanne Wiering, Pieter Acke

Na takt, losgelatenheid en aanleuning is het tijd voor de vierde stap in het Skala: impuls, wat in het Duits Schwung wordt genoemd, al is dat niet precies hetzelfde.

Wat is impuls? 

Impuls is het energiek doorgeven van kracht door je paard, opgewekt en gecontroleerd door jou als ruiter. Deze kracht komt vanuit de achterhand. Je hebt vast weleens gehoord van ‘de drang voorwaarts’– dát is precies wat we hiermee bedoelen. Maar let op, zuivere impuls is niet zo simpel. Een loperig paard is dan misschien wel snel, maar heeft niet automatisch een zuivere impuls. De impuls komt tot stand wanneer de achterbenen van je paard actief ondertreden, waardoor de beweging van achter naar voren door je hele paard vloeit. Dit zorgt voor een expressieve en opwaartse beweging, zonder dat je paard gehaast wordt. 

Hoe verschilt impuls van Schwung? 

Schwung is wat je bereikt wanneer jouw paard optimaal in balans is en echt op eigen benen loopt, met volledige doorlaatbaarheid en expressie. Door het trainen van de dragende, buigende, heffende en stuwende spieren in de achterhand, gecombineerd met de verbeterde buigzaamheid van de gewrichten, werk je stap voor stap via impuls naar Schwung. Je paard reageert daarbij zonder aarzeling op jouw hulpen, met kalmte en precisie. Zowel mentaal als fysiek zie je hoe je paard steeds meer in een harmonisch evenwicht komt. Met tijd en herhaling, en door jouw hulpen steeds verfijnder te maken, gaat je paard dit proces beter begrijpen. Hij maakt steeds minder ‘foutjes’ en houdt zijn evenwicht constanter vast. 

Door het opbouwen van uithoudingsvermogen en spierkracht worden zelfs de zwaardere, verzamelde oefeningen steeds makkelijker. En wanneer je paard die moeilijke oefeningen met gratie en gemak uitvoert, dan heb je Schwung bereikt. Hoewel Schwung en impuls nauw verbonden zijn, is Schwung een hoger niveau van impuls. Het is een beetje zoals leren dansen: eerst leer je de passen, dan perfectioneer je ze, en uiteindelijk worden ze vloeiender en natuurlijker. Naarmate je meer oefent, straal je zelfvertrouwen en plezier uit. Zonder impuls is Schwung onmogelijk, maar Schwung ontstaat vanzelf als resultaat van een correct ontwikkelde impuls, kracht, evenwicht en doorlaatbaarheid.

Hoe herken je impuls?

Je merkt dat je paard een juiste impuls heeft als hij:

Actief en krachtig vanuit zijn achterhand beweegt. Let op dat zijn achterbenen actief ondertreden en hij daarmee een vloeiende beweging door zijn hele lichaam kan creëren. Het voelt alsof de energie echt van achter naar voren stroomt.

Zijn spronggewrichten soepel en diep buigt. Dit zie je wanneer hij krachtig afzet met zijn achtervoeten en zijn spronggewricht beweegt in een op- en voorwaartse beweging richting zijn buik. 

Een langer zweefmoment in draf en galop heeft. Dat is het moment waarop alle benen los van de grond komen. Het ziet er niet alleen expressief en opwaarts uit, maar het geeft ook een gevoel van lichtheid. 

Een ‘bolle’ ribbenkast laat zien en zijn schoft omhoog brengt. Dit wijst op sterke rug- en buikspieren die actief meewerken. Het is een teken dat hij zijn lichaam functioneel gebruikt.

Zachte bewegingsgolven door zijn rug laat vloeien. Wanneer je dit voelt of ziet, weet je dat hij ontspannen is en de energie soepel door zijn hele lichaam stroomt. 

Voor jou als ruiter voelt impuls als een ronde, golvende beweging waarbij je paard lichtvoetig aanvoelt. De passen worden expressiever en energieker, zonder versnelling van het tempo.

Veelgemaakte fouten bij het werken aan impuls 

Impuls is een belangrijk onderdeel van de verdere opleiding van je paard. Toch worden er bij het trainen vaak dezelfde fouten gemaakt. Hieronder vind je een overzicht van de meest voorkomende valkuilen:

Verwarring tussen snelheid en impuls: Veel ruiters denken dat een paard sneller moet lopen voor meer impuls. Dit leidt echter vaak tot een vlakke beweging waarbij je paard op de voorhand komt.

Onvoldoende krachttraining: Een paard dat fysiek nog niet sterk genoeg is, kan geen functionele impuls tonen. Je paard heeft dan niet genoeg buiging en veerkracht in de achterbenen.

Te snel vooruit willen: Impuls vereist een correcte basis. Het overslaan van de eerste stappen van het Skala leidt tot een gespannen en onsamenhangende beweging.

Onjuist gebruik van hulpen: Overmatige of onduidelijke hulpen kunnen je paard storen in zijn balans en ritme. 

Hoe werk je aan impuls?

Het ontwikkelen van impuls is een proces dat vraagt om geduld en consistentie. Hier volgen enkele handige tips:

Werk aan de basis: Zorg eerst voor een correcte takt, ontspanning en aanleuning. Je paard moet in evenwicht en doorlaatbaar zijn, ongeacht welke oefening je rijdt.

Oefen overgangen: Overgangen tussen verruiming en verzameling binnen dezelfde gang zijn een geweldige manier om de achterhand van je paard te activeren en sterker te maken. Probeer bijvoorbeeld in draf te schakelen: verruim een paar passen en ga daarna naar een meer verzamelde draf. Kun je dit puur op je zit doen, met minimale teugelhulpen? 

Werk aan tijdgebonden reacties: Werk aan de reactiesnelheid van je paard op je hulpen. Dit kun je meten door te tellen: reageert je paard bij twee tellen of pas bij vier? In het begin kies je een aantal tellen die haalbaar zijn voor je paard en bouw je dit af, maar wees consequent. Het kan niet de ene keer op zes tellen, de andere keer op vier en daarna weer op twee. Het verminderen van de tellen wordt ook wel shaping genoemd, een leerprincipe dat ook voor andere aspecten gebruikt kan worden. Belangrijk hierbij is wel dat je kiest voor het belonen van óf een snelle óf een grotere reactie. Dit zijn twee verschillende zaken, dus let goed op, want je kan als het ware geen twee woorden tegelijk uitspreken.

Achterwaarts oefenen: Laat je paard tijdens achterwaarts gaan ‘voorwaarts denken’. Als alles goed gaat, voel je dat de achterhand iets zakt en zijn rug omhoog komt. Hij blijft netjes in de aanleuning en duikt niet achter de teugel.

Krachtopbouw: Gebruik afwisselende oefeningen, zoals cavaletti of heuveltraining, om de achterhand van je paard sterker te maken. Dit houdt je paard mentaal fris en bevordert zijn plezier in het werk. Zo krijg je een paard dat enthousiast lijkt te zeggen: 'Wat leuk dat je er bent! Wat gaan we vandaag doen?'

Blijf geduldig: Als je merkt dat je paard gespannen wordt of moeite heeft met een oefening, ga dan een stap terug. Werk opnieuw aan de basis.

Impuls voor elke ruiter en paard

Impuls lijkt misschien iets dat alleen belangrijk is voor dressuurruiters die aan hogere proeven deelnemen, 

maar niets is minder waar. Het mooie van impuls, en van het Skala in het algemeen, is dat het voor iedereen toepasbaar is – ongeacht het ras van je paard, jouw discipline of je niveau. Of je nu dressuur rijdt, springt of gewoon geniet van recreatieve ritten, impuls draagt bij aan een sterker en gezonder paard. Koudbloed, warmbloed, volbloed – elk paard verdient een ruiter die aandacht besteedt aan het Skala. Zelfs een boswandeling kan bijdragen aan impuls. Laat je paard energiek stappen, maar zonder gehaast te raken, en zorg dat hij ontspannen blijft. Hij zal je er later dankbaar voor zijn. Door het Skala in je achterhoofd te houden, help je je paard jou namelijk beter te dragen en gezond oud te worden. P