-

De bijzondere kleuren van de IJslander

Sandra Jonkman

Bruin, zwart, wit, vos en schimmel klinken de meeste paardenliefhebbers wel bekend in de oren als het gaat om de kleur van een paard. Maar je hebt ook smokey, perlino en cremello. Zegt dat je wat? Het zijn kleuren die bij het IJslandse paard voorkomen. Sandra Jonkman van Stal Foxan fokt IJslanders en kent dit ras van haver tot gort.

In de tweede helft van de 9e eeuw kwamen de eerste bewoners van IJsland. Omdat er niet veel ruimte was op de boten, namen ze alleen hun meest dierbare en/of beste paarden mee. Dat waren de voorouders van het huidige IJslandse paard. Bij dit ras vind je een hele mix aan kleuren.

Basiskleuren van de IJslander

þrá (zilverappelzwart met wildkleurfactor (te zien door de aalstreep))

De IJslander heeft drie basiskleuren: bruin, vos en zwart. Vanuit deze basiskleuren kun je andere kleuren fokken door gebruik te maken van een aantal factoren, namelijk: verlichting, zilverappel, bont en wildkleur. Over zilverappel wil Sandra meteen iets kwijt: “Toevallig stond er in de IJP, het blad van de NSIJP (Ned. Stamboek voor IJslandse Paarden) dat zilverappels een slechte naam hadden (hebben). Ik had er nog niet van gehoord. De zilverappel die ik zelf heb, þrá, is een (h)eerlijk paard om te rijden. En ik ken verschillende zilverappel-eigenaren die ook dolgelukkig zijn met hun paard.”

Kleurencombinaties op een rijtje

Voor een nieuwe kleur kruis je dus een basiskleur met verlichting, zilverappel, bont of wildkleur. Overigens heet de zwarte kleur bij een IJslander niet zwart. Je hebt zwart met een blauwe goed (Svartur) en zwart met een bruine gloed (Brún).

Mosi (wildkleurzwart)

Dit zijn de combinaties:
zwart x verlichting = smokey
zwart x zilverappel = zilverappelzwart
zwart x bont = zwartbont
zwart x wildkleur = wildkleurzwart (geen muisgrijs)
zwart met bles is zeldzaam

bruin x 1 verlichtingsfactor = valk
bruin x 2 verlichtingsfactoren = perlino
bruin x zilverappel = zilverappelbruin
bruin x bont = bruinbont
bruin x wildkleur = wildkleurbruin

Spes (valk)

 

 

vos x 1 verlichtingsfactor = isabel
vos x 2 verlichtingsfactoren = cremello (altijd met blauwe ogen, zie foto hieronder)
vos x zilverappel = kan je niet zien
vos x bont = vosbont
vos x wildkleur = kan je niet zien

Nog meer opvallende factoren

Een veulen kan twee factoren tegelijk meekrijgen, zoals de bontfactor van de vader en de verlichtingsfactor van de moeder. In dat geval krijg je isabelbont.

Een schimmel krijg je alleen als één van de ouders zelf een schimmel is. Een schimmel kan in elke kleur geboren worden, maar het veulen wordt uiteindelijk wit. Deze factor is in alle gevallen dominant, dus komt er altijd uit.

Auðna (wildkleursmokeysplash)

Eén van de meest opvallende verschijningen bij de IJslander is witkopbont (splashed white). Het paard is wit op zijn buik en benen en heeft vaak ook een (gedeeltelijk) wit hoofd en blauwe ogen. Net als bij de schimmel krijg je witkopbont alléén als beide ouders het gen hebben. Vaak kun je dat wel zien, bijvoorbeeld aan de bles, de witte sokken en/of de blauwe ogen.

Een kleur die je lange tijd weinig zag bij de IJslander, is roan. Deze kleur vind je niet alleen bij paarden, maar ook bij bijvoorbeeld honden en antilopen. Een dier heeft dan evenveel witte als gekleurde haren. Het hoofd, de onderbenen, manen en staart van een paard hebben wel één kleur, dus de witte haren zie je alleen op de romp door de vacht heen komen. Ook bij roan kun je verschillende combinaties krijgen met de basiskleuren, dus zwart-roan, bruin-roan en vos-roan. Roan behoort net als witkopbont tot de witfactoren en komt voor bij meer paardenrassen.

Er zijn kleuren die je niet bij de IJslander zult tegenkomen, zoals champagne, appaloosa en overo. Maar het is niet zo dat bepaalde kleuren niet zouden mogen. Alles is toegestaan zolang de (voor)ouders van een veulen maar uit IJsland komen.

Wel of niet fokken op kleur?

Voor Sandra is de kleur minder belangrijk bij het fokken op Stal Foxan. Zij let vooral op de gangen en de bouw. “De combinatie moet vooral een fijn paard opleveren met een goede bouw, fantastisch karakter en comfortabele gangen. Pas op het moment dat ik een keuze heb van de hengsten die perfect passen bij de merrie, ga ik kijken naar de kleur. En dan heeft een leuk en/of bijzonder kleurtje toch wel mijn voorkeur. Elke fokker heeft natuurlijk een voorkeur voor wat hij mooi vindt of waar hij warm voor loopt.”

Er zijn niet echt ‘kleurenfokkers’ bij de IJslanders, wel zijn er fokkers die erop letten dat zeldzame kleuren niet verdwijnen. Sandra: “Zo fokte Páll Imsland speciaal roan om te voorkomen dat die kleur niet meer beschikbaar was. Maar ook andere fokkers letten op kleuren, mits het goede paarden zijn natuurlijk. Stoeterij Kárastaðir had verschillende goede zilverappelhengsten waardoor er daar veel zilverappels voorkomen. Vatnaleysa heeft door splashmerries en -hengsten veel splash. Bij Hofstaðir lopen veel schimmels rond en die doen het zeker ook niet onverdienstelijk bij wedstrijden.”

Vík (zilverappelbruin)

Auðna (wildkleursmokeysplash)

Sandra vertelt verder: “Er komen veel vossen en zwarten voor bij de IJslanders: samen vormen ze meer dan de helft van alle kleuren. Volgens de laatste telling (2001 – 2005) bestond 6,9 procent van alle IJslanders uit schimmels. Roan was toen trouwens nog maar 0,2 procent! Ik weet niet of bepaalde kleuren populair zijn, want een goed paard heeft tenslotte geen kleur. Mensen vinden altijd wel een paar kleuren mooi, zoals zilverappels en wildkleuren. Bont is vaak ook populair. Mijn favoriete kleur is witkopbont, en dan vooral de zwarte witkopbont.”

Voorouders en andere verwante rassen

De bijzondere kleuren van de IJslander zijn niet volledig voorbehouden aan dit ras. Roan bijvoorbeeld komt bij veel meer paardenrassen voor. Vanuit onderzoek is ook aangetoond dat er verschillende rassen verwant zijn aan de IJslander. Sandra vertelt: “In de jaren ’80 en ’90 was er veel interesse om te kijken wat die voorouders van de IJslander precies waren. In de jaren ’90 kon dat aangetoond worden met DNA. Werd er in de jaren ’80 gedacht dat de Fjord, vanwege de kleur, een voorouder was, door DNA werd bewezen dat ze dat niet waren. Door verder onderzoek kwam er naar voren dat het Noorse Lyng paard, ook bekend onder de naam Nordland paard, naaste familie van de IJslander was. Dat werd in 2001 bewezen. Bij dit ras komen alle kleuren, behalve bont, roan en wildkleuren voor. De Lyngpaarden vertonen trouwens ook laterale gangen. Toen in 1998 een onderzoek gedaan werd naar dit ras in verband met een eventuele relatie tot het IJslandse ras, bleken 4 van de 9 paarden te tölten.”

Dat is nog niet alles. Sandra: “In 2001 werd ook bewezen dat de IJslander verwant is aan de Shetlander. Waarschijnlijk komt dat omdat de Noren in het jaar 800 de Shetlandeilanden veroverden en hun rijpaarden meenamen. Die zijn waarschijnlijk, al dan niet opzettelijk, gekruist met (toen nog grotere) Shetlanders waardoor bont, roan en wildkleuren voorkwamen. Toen de Noren later naar IJsland vertrokken met hun paarden namen ze ook kruisingen van de Lyng x Shetlander mee. Deze hadden alle kleuren die ook nu nog bij IJslanders voorkomen.”

Flæki (smokey met splash)

Bron: Bitmagazine.nl

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant