-

Alles over de Appaloosa

Appaloosa Frank Sorge

De Appaloosa is één van de opmerkelijkste paardenrassen ter wereld. Geen enkel paardenras is zo gevlekt of gestippeld. Naast het aparte exterieur heeft dit paardenras ook een bijzondere geschiedenis. Een Appaloosa staat namelijk ook wel bekend als ‘indianenpaard’. Dat klinkt spannend, nietwaar? Alles over de Appaloosa lees je in dit artikel.

Geschiedenis van de Appaloosa

De geschiedenis van de Amerikaanse Appaloosa begint in de Verenigde Staten. In het bijzonder bij de Nez Percé-stam. Deze indianen stonden bekend als grote paardenkenners, die doelgericht en selectief fokte. Alleen de beste hengsten mochten de merries dekken, de andere hengsten werden gecastreerd. Voor deze indianen was het belangrijk dat de paarden sterk, snel en wendbaar waren. Het paardenras beschikt dan ook over een groot uithoudingsvermogen.

De naam van dit paardenras komt van de kolonisten, want ze noemden ze ‘Paulouse’ naar de rivier Palouse. Later is dit verbasterd naar Appaloosa. Behalve de naamgeving waren de kolonisten niet bepaald goed voor het paardenras, want toen ze ontdekten dat er goud zat in het gebied verjoegen ze alle indianen van de Nez Percé-stam. Ternauwernood konden die nog een aantal Appaloosas meenemen, maar na een lange tocht naar Canada waren er nog maar duizend over. Dit werden de voorouders van het huidige bestand. Vijftig jaar lang was het ras erg zeldzaam, daarna hielpen fokprogramma’s om het aantal Appaloosas weer op peil te krijgen.

Vijf historische weetjes over de Appaloosa:

  1. Er zijn grottekeningen gevonden in het Franse Lascaux en Peche-Merle, waarop gestipte paarden op de rotsen getekend zijn. De oudste grotschilderingen zijn gemaakt in 15.000 voor Chr. En de jongste in tot 10.000 v.Chr. Dit betekent dat de prehistorische mens al in contact stond met het paardenras Appaloosa en ze zo bijzonder vond dat ze opgetekend werden.
  2. In Griekenland stammen de bewijzen van gestipte paarden uit 1300 voor Christus. Het gaat om diverse vazen, die beschilderd waren met gevlekte paarden.
  3. Ook Chinezen kenden dit paardenras. Oude Chinese keizers noemden ze ‘Hemelse paarden’. In Chinese kunst uit die tijd zijn dan ook veel gestipte paarden te vinden.
  4. Het paardenras was in de 18e en 19e eeuw erg geliefd bij de rijke klasse (de aristocratie) van Europa. Het paardenras was echt ‘in de mode’. Rond 1850 werden er ook gestipte paarden gebruikt in de Spaanse Rijschool. De gevlekte paarden werden vermoedelijk gekruist met onder andere Lipizzaners.
  5. In Perzië, wat nu Iran is, is er een mythe over gestipte paarden. Ongeveer 400 jaar voor Christus zou de held Rustam een gevlekt oorlogspaard hebben genaamd Rakush. De perzen geloven dat Rakush de stamvader is voor alle gevlekte paarden.

Waarom heeft een Appaloosa zo’n bijzonder exterieur?

Een Appaloosa beschikt over een gedrongen lichaam, goede benen en harde hoeven. Het hoofd is edel en staart en manen dun en voelen zijdeachtig aan. De ogen lijken op die van een mens, want om de iris is het wit. Er zijn ook Appaloosas met een ‘maanoog’, een felblauw oog. In tegenstelling tot de pijn die andere paardenrassen ervaren, heeft de Appaloosa geen last van deze aandoening (in medische termen gesproken gaat het hier om sluipende uveitis). De stokmaat van het ras ligt van origine gemiddeld tussen de 142 en de 152 centimeter. Tegenwoordig komen Appaloosas in alle formaten voor.

Welke vachtkleuren kan een Appaloosa hebben?

De vachtkleur van de Appaloosa wordt bepaald door het LP-gen en het PAT1-gen. Het eerste gen zorgt voor het stippenpatroon, terwijl het PAT1-gen zorgt in de variaties aan witpatronen. Globaal groeperen we de mogelijkheden van vachtkleuren voor Appaloosas aan de hand van zeven stippenpatronen. Dit zijn:

  • Few-spot: kleine stippen met veel wit.
  • Snowcap: de voorhand is gekleurd en met kleine stippen, terwijl de achterhand wit is.
  • Leopard (panterbont): stippen in een basiskleur tegen een witte achtergrond.
  • Varnish (marmerbont): gemarmerde vlekken zitten verspreidt over het lichaam, de randen en grens met het wit is vaak moeilijk aan te geven. Appaloosas in marmerbont lijken op een roan.
  • Blanket (schabrakbont): de voorhand is gekleurd en er ligt een witte deken over de achterhand. Die deken kan zich beperken tot een paar kleine witte stippen, maar kan ook heel groot zijn. Op de deken kunnen ook vlekken voorkomen in de basiskleur.
  • Snowflake (sneeuwvlokkenbont): witte vlekjes op een donkere ondergrond. Dit verschijnsel is zeldzaam en de hoeveelheid plus de grootte van de vlekken verschilt per appaloosa heel erg.
  • Frost (rijp): dit lijkt op varnish, want frost is roankleurig.

Vijf moderne weetjes over de Appaloosa:

  1. Er zijn nu meer dan 65.000 geregistreerde Appaloosas. In Amerika is de Appaloosa Horse Club (de ApHC) verantwoordelijk voor het stamboekregister en in Nederland bestaat het Nederlands Appaloosa Stamboek (de NAS).
  2. In Nederland kennen we nu twee verschillende soorten Appaloosas. De Amerikaanse appaloosa, die vooral in westernsport gebruikt wordt en geregistreerd staan bij het AAHCH. In Nederland worden ook sportpaarden met een stippenpatroon gefokt. We brengen ze uit in de dressuur, springen, endurance en ook in de mensport.
  3. Over het fokken van raszuivere Appaloosas bestaat een indrukwekkende documentaire, getiteld ‘True appaloosa’.
  4. Bijna alle gestipte paarden worden nu automatisch als een Appaloosa bestempeld. Dat is onterecht, want de Amerikaanse Pinto, de Knabstrupper uit Denemarken en de Pinzgauer uit Oostenrijk zijn gevlekt of gestippeld.
  5. Appaloosas zijn op social media overal te vinden. Kijk bijvoorbeeld maar eens op Twitter onder de #appaloosasofinstagram, bezoek de Facebook of Pinterest van de Appaloosa Horse Club of het Nederlands Appaloosa Stamboek.

Bronnen: Encyclopedia Britannica, InfoNu.nl