-

Positieve paardenkrachten in de zorg

Gyselle Blokland

Het verzorgen van paarden geeft je vast wel eens positieve inzichten in jezelf. Lees hier hoe het werken tussen de paarden dit ook doet voor jongeren die door persoonlijke problemen voor langere tijd vastliepen in hun schoolcarrière. Bij Eigenzinnig Zorg en Manege De Schakel ontdekken jongeren onder leiding van jeugdpsycholoog Babeth Koller en haar collega Tineke Meijers de weg terug naar school en hun toekomst.

De jongeren

De manege en pensionstal met 39 paarden is de perfecte locatie voor het ondersteunen van jongeren. Op het moment van dit verhaal komen de jongeren Patrick, Simone, Jaïr en Orlando elke week één of meerdere dagdelen langs voor het helpen bij het dagelijkse manegewerk. De jongeren liepen al op jonge leeftijd tegen persoonlijke problemen aan en bleven daardoor steeds vaker en langer weg van school. Ook hun sociale leven en zelfvertrouwen liepen bij sommige van hen helemaal vast. Volgens Babeth zijn de oorzaken divers. Vaak is er bij de jongeren sprake van een onderliggend probleem zoals autisme, angst of depressieve klachten. Dit maakt meedoen op school moeilijker en vraagt thuis ook veel van hun ouders.

Die ene strohalm maakt soms toch net het verschil

Vaak hebben de jongeren voordat ze bij Eigenzinnig en Manege De Schakel komen al een langdurig traject bij verschillende instanties en behandelaren doorlopen. Maar soms zijn volgens de Babeth de problemen zo groot of lang aanwezig dat er meer nodig is.



“Wij zijn op het moment eigenlijk nog een soort ‘laatste strohalm’ merken we. Het zelfbeeld van de jongeren die hier na een al langlopend traject komen is vaak al zó negatief, dat we alleen nog in hele kleine stapjes met hen kunnen werken.” Iedere jongere die uitvalt op school is in principe welkom bij Eigenzinnig Zorg. Ook als ze alleen nog maar dreigen uit te vallen. “We kijken verder dan alleen het papieren dossier en gaan altijd het gesprek met de jongeren zelf aan. Zo onderzoeken we of de begeleiding die wij bieden wel bij hen past. En ze hoeven ook echt niet per se groot fan van paarden te zijn hoor,” lacht ze.

De theorie lijkt ineens wel op de praktijk

Volgens Babeth is een manege een fijne plek voor het binnen een georganiseerde omgeving oefenen van dingen waar bijvoorbeeld psychologen met de jongeren aan werken. “Bij de psycholoog in de kamer blijft het vaak te theoretisch voor ze. De theorie in praktijk brengen is dan soms lastig. Op de manege rijgen de oefensituaties zich als het ware als vanzelf voor hen aan elkaar vast. Hier is geen groepsdruk zoals op school en het is niet erg als iets niet vanzelf lukt.” Babeth, Tineke, de jongeren, school, ouders en andere behandelaren werken nauw met elkaar samen tijdens het hele traject op de manege. Zo gaan Orlando en Simone inmiddels alweer 2 dagen per week naar school.

“Weet je, eigenlijk ben ik hier gewoon best goed in…”

Op de vraag waarom de jongeren niet de hele week meehelpen op de manege antwoordt Babeth helder: “Wij zijn er voor tijdelijke en doelgerichte ondersteuning. We werken toe naar passende oplossingen, zoals het weer teruggaan naar passend onderwijs of een dagbesteding. We zien ook dat jongeren die jarenlang thuis zitten als gevolg van allerlei persoonlijke omstandigheden niet in één keer weer 5 volle dagen aan de bak kunnen. Niet op school, maar ook niet op een manege.”

Allerlei manegewerk

Het werk dat de jongeren doen varieert. Babeth: “We doen van alles, vaak zijn we ergens buiten op het terrein bezig. Denk aan grasmaaien, het springparcours opbouwen of de heg snoeien. Maar natuurlijk helpen we ook met het voeren van de paarden en mesten en vegen we wat af op een dag. Ook het verzorgen van de paarden in de hit-actief stalling doen we veel.” Grappig is volgens haar wel dat 3 van de 4 jongeren waar ze nu mee werkt vooraf echt helemaal niks met paarden hadden. “En toch staan ze er bij de hit-actief stal gewoon rustig midden tussenin. Het is ook super om te zien hoe de jongeren en de paarden daar steeds vaker contact met elkaar maken.”

“Als we iets met paarden doen, dan kiezen we daar één van de paarden van de manege zelf voor. We borstelen, zetten paarden buiten of doen wat longewerk. Dat werken met de paarden zelf werkt vaak rustgevend voor jongeren, zeker bij drukke types zoals Simone. En het geeft soms ook een bepaald zelfinzicht. Bij het longeren reageert een paard veel beter op commando’s en lichaamstaal als je dat duidelijk doet. Voor de meeste jongeren met een laag zelfbeeld is dat best moeilijk. Pas lukte het Patrick bijvoorbeeld om toch iets duidelijker te zijn naar het paard toe. Het paard reageerde daardoor ineens wel direct op zijn commando. Dat was dat een heel waardevol leermoment voor hem.”

Uitdagingen en successen

Al met al komt er soms best veel psychologisch ‘kunst en vliegwerk’ kijken bij het begeleiden van de jongeren volgens Babeth. Op de vraag of de jongeren ook wel eens níet kwamen opdagen bij de manege antwoordt ze stellig: “O ja! Vaak genoeg!” Maar ook over de oplossing daarvoor is ze stellig: ”We gaan dan soms gewoon thuis bij hen langs of halen ze op. Of proberen in elk geval een lijntje met hen open te houden via what’s app of de telefoon. In verbinding blijven en afspraken maken is belangrijk. Als ze je ‘kwijt’ raakt, dan wordt de drempel naar het wel weer naar de manege komen steeds maar hoger voor hen. Ik ben in die situaties helemaal gelukkig als het de jongeren uiteindelijk tóch lukt om weer naar de manege te komen. Al is het maar voor een gesprek aan de tafel in de kantine.” Soms lukt het terughalen naar de manege ook simpelweg tijdelijk niet. Dan volgt er overleg en kijkt het hele behandelteam naar de mogelijkheden die er verder nog zijn.

Iedereen mag dromen van de Z-ring

Al gaat het soms langzaam, toch zien Babeth en Tineke over het algemeen vooruitgang bij de jongeren. “Op een moment dat ik bijvoorbeeld met de toch eerst wat terneergeslagen Jaïr in de buitenbak een Z-ring aan het uitzetten ben en hij na een poos spontaan uit zichzelf zegt: “Weet je, eigenlijk ben ik hier gewoon best goed in,” dan glunderen we samen van oor tot oor.”

Zulke successen lijken misschien klein, maar voor deze jongeren zijn het grote stappen in positieve zin volgens Babeth. “Ze twijfelen erg aan wat ze kunnen. Aan ons de taak om samen met hen hun zelfbeeld stap voor stap te verbeteren. Zo zag Jaïr prima in dat hij die Z-ring echt wel veel netter en rechter uitzette dan dat ik dat sowieso zelf ooit zal kunnen. Dat maakte hem op een directe manier heel trots en bewust van zijn eigen kracht. En dat is precies waar we het voor doen…”

Bronnen: Bitmagazine; Manege De Schakel; Eigenzinnig Zorg

De cliëntnamen in dit artikel zijn privacygevoelig en daarom fictief.

Over de deskundigen: Na haar WO-opleiding tot kinder- en jeugdpsycholoog werkte Babeth Koller-Korevaar de afgelopen 10 jaar met jongeren- en volwassenen met en zonder een licht verstandelijke beperking. Tineke Meijers-Cluistra volgde een hbo-opleiding SPH en ook zij werkte de afgelopen 10 jaar o.a. in de jeugdpsychiatrie en de zorg voor volwassenen met een verstandelijke beperking. Beide dames deden veel ervaring op met het specifiek werken met jongeren met een combinatie van een licht verstandelijke beperking en aandoeningen zoals ADHD, PDD-NOS en depressieve klachten.

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant