-

Hoe kalmeer je een paard in nood?

Arnd Bronckhorst

Uit de sloot gered moeten worden, een ongeluk krijgen met een trailer, traumatische ervaringen op stal of heftige gebeurtenissen tijdens een buitenrit. Naast het inroepen van bijvoorbeeld dierenarts en brandweer bij ongelukken is het handig om zelf ook te weten wat te doen om je geschrokken paard gerust te stellen.

Sonja Braafhart is eigenaresse van trainingsstal De Maesberg aan de rand van Arnhem. Ze schreef het boek ‘Vrij (zijn) met je paard’ en heeft veel ervaring bij het omgaan met stress bij paarden. Over het gedrag van een paard in nood, zegt ze: “Heeft een paard pijn of is hij erg geschrokken, dan volgt een neurologische reactie die altijd hetzelfde is: vluchten! Kan dat om diverse redenen niet, dan ligt het aan het karakter van het paard wat hij gaat doen. Sommige paarden gaan vechten. Het kan gaan steigeren, bokken, trappen, bijten en aanvallen. En hij kan dit doen tot zijn eigen dood erop volgt. Deze situatie is uiteraard de meest gevaarlijke. Het paard is zodanig in paniek dat het niet meer weet wat het doet – en herkent dus ook de eigenaar niet meer.”

Overweldigende ervaring

Haalt het vechten niets uit, en/of is het paard van karakter wat rustiger, dan kan het vrij snel overgaan tot ‘bevriezen’. Ook dit is een vorm van zelfbescherming. Het neurologische systeem schakelt in traumatische gebeurtenissen het gevoel ‘uit’. De ervaring is te overweldigend. Het paard wegjagen door bijvoorbeeld met zwepen of bezems te zwaaien: het mag op dat moment allemaal niet baten. Ook al heeft het paard de ogen open, het ‘ziet’ niets meer. De blik staat op oneindig. Ook een paard dat opgeeft lijkt als ‘bevroren’.

Sonja: “Wat veel mensen niet weten, is dat ook paarden flauw kunnen vallen. Een paard denkt in plaatjes en heeft het bijvoorbeeld een keer een ongeluk gehad met een koets, dan kan aangespannen worden traumatisch voor hem zijn. Hij schiet in de herinnering en die wordt hem teveel. Je ziet dit ook weleens gebeuren in de startboxen op de renbaan: de adrenaline wordt zo opgevoerd dat een paard letterlijk afhaakt. Het kan niet vluchten of vechten en dan zijn er nog maar twee opties: bevriezen of flauwvallen. In tegenstelling tot bevriezen verslappen bij flauwvallen alle spieren en valt het paard op de grond.”

Doen bij een vechtend paard:

Denk aan je eigen veiligheid en ga op veilige afstand staan. Blijf ondertussen rustig, geen paniek! Houd hiervoor de ademhaling laag in je buik. En verleg je aandacht naar je eigen lijf: ga bewust zachter, lager en langzamer praten. Dit is belangrijk zodat het paard weet dat je geen kwaad in de zin hebt, maar dat je wilt helpen. Beweeg langzaam en met kleine bewegingen, en houd je armen laag voor je lijf.

Doen bij een ‘bevroren’ paard:

Een paard in de ‘bevroren’ staat is gebaat bij zachte aanrakingen. Het hoofd en de nek aaien, en het dier op vriendelijke, opgewekte toon bemoedigend toespreken is goed om hem weer ‘bij zinnen’ te brengen. De rol van de eigenaar of een ander rustig iemand is bij reddingsacties daarom vaak heel belangrijk. Om het zenuwstelsel op een positieve manier te prikkelen om het dier weer bij zinnen te brengen, kunnen ook de oren zachtjes gestimuleerd en gemasseerd worden. Komt het paard bij, dan is hem iets lekkers voorhouden een aanrader. Een wortel, een stuk appel, iets waardoor hij gaat kauwen is goed. Kauwen is voor paarden namelijk een manier om informatie te verwerken en door speekselaanmaak worden ze ook rustig. Bovendien komt het hoofd bij het eten omlaag zodat vlucht- en vecht-neigingen gedempt worden.

Doen bij een flauwgevallen paard: 

Het paard rustig laten liggen en warm houden is goed. Wacht tot het is bijgekomen en bel ondertussen een dierenarts. Is het dier niet gewond, geef het dan de ruimte om op te staan. Blijf daarbij uit de buurt van de benen.

Après-Stress Aanraders:

Sonja: “Na een traumatische ervaring is het sowieso goed om het paard af te dekken met een deken om het dier warm te houden. Door pijn, emoties en schrik kan het lijf gaan trillen – dat is goed! Het paard verwerkt het trauma op die manier heel fysiek, op neurologisch gebied. Is het paard eenmaal bijgekomen, dan is het goed om het in de benen te krijgen. Langer dan een half uur liggen is voor paarden niet goed, daarvoor is hun lijf niet gemaakt en allerlei organen kunnen erdoor in de knel komen.

Zorg in de dagen erna voor een rustige omgeving in de eigen omgeving. Is het gewend om buiten te staan, dan buiten, is het gewend om op stal te staan: op stal. Ga over tot het vertrouwde ritme en geef extra ruwvoer zodat er volop geknabbeld kan worden. Het zenuwstelsel komt verder tot rust door het paard veel te aaien, of te borstelen met een zachte borstel. Het is vergelijkbaar met het troosten van een mens: warmte, aandacht en rustige aanraking. Nog een aanrader: een paardenmaatje bij het dier zetten zodat de stress snel verwerkt wordt.”

Bron: Bitmagazine.nl

Vond je dit een interessant artikel? Lees dan ook het boek Eerst denken, dan redden!

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant