Paula van de Geest-vrijheid
Paula van de Geest-vrijheid

Keuzevrijheid voor je paard? “Geef hem zijn zin!”

Gedrag Opvallend

We bepalen een heleboel voor onze paarden: waar ze wonen, wat ze eten, met wie ze wonen, hoeveel vrije beweging ze krijgen, hoe vaak ze getraind worden en ga zo maar door. Veel paardeneigenaren houden hierbij gelukkig rekening met de behoeften van het paard, maar hoe goed we het ook bedoelen; het feit blijft dat de paarden weinig te kiezen hebben. Een bepaalde mate van keuzevrijheid kan het leven van paarden echter verrijken.

Keuzevrijheid gaat over ‘de mate waarin vrij kan worden gekozen’. Oftewel: als je mag kiezen tussen en boterham pindakaas of een boterham hagelslag heb je minder keuzevrijheid dan wanneer je ook yoghurt, havermout, pannenkoeken of ei mag kiezen als ontbijt. Een ruime keuze hoeft niet altijd fijn te zijn, soms is het best prettig als iemand anders de knoop voor je doorhakt. Bij paarden is het ook niet altijd een ramp als keuzes voor hen gemaakt worden. Het toevoegen van meer keuzevrijheid kan echter wel een grote positieve invloed hebben op het paardenwelzijn, omdat paarden er opener, zelfverzekerder en gemotiveerder door raken.

De vraag is allereerst in hoeverre je paard al keuzevrijheid heeft. Het gaat hier niet om goed of fout, maar om bewustwording rond de situatie van jouw paard. Een paard dat 24/7 in een kudde staat en mogelijkheid heeft tot eten, drinken, schuilen en slapen heeft in de uren dat jij niet op stal bent bijvoorbeeld meer te kiezen dan een paard dat 20 uur per dag in zijn box doorbrengt. Er wordt weleens gezegd: ‘Hij mag de hele dag doen wat hij zelf wil, dus dat uurtje met mij kan hij best luisteren’. Je kunt je echter in veel gevallen afvragen in hoeverre die uitspraak klopt. Heeft je paard inderdaad veel te kiezen of gaat die keuze niet verder dan een boterham pindakaas of hagelslag?

De training is in mijn ogen het stukje dagelijks leven van het paard waar we het meest gemakkelijk wijzigingen in kunnen aanbrengen. Interessant dus om je te bedenken in hoeverre je paard tijdens de training mag kiezen. Doe je bijvoorbeeld altijd wat jij graag doet of kies je 1 of meerdere keren per week iets waarvan je weet dat je paard het heel fijn vindt om te doen? En is de keuzevrijheid die je je paard geeft ook echt keuzevrijheid? Als je bijvoorbeeld aan het longeren bent en je hebt je paard geleerd dat je de druk langzaam verhoogt als hij niet de voorwaartse reactie geeft die je wilt: heeft hij dan een (eerlijke) keuze om wel of niet te versnellen? En wordt hij daadwerkelijk blij van een galopje in de bak of is hij lekker voorwaarts, omdat hij gewoon braaf doet wat hij geleerd heeft (conditionering)?

Je paard meer keuzevrijheid geven, betekent dat je je doelen en verwachtingen tijdelijk los mag laten. En dat kan best een uitdaging zijn! Wil je bijvoorbeeld dat je paard gaat draven, maar hij blijft stappen? Prima, hij bepaalt. Loopt hij langs het balkje in plaats van er overheen? Geen probleem, want hij móet er niet overheen. Werken met een target, met positieve bekrachtiging, kan helpen om je paard op een drukvrije en leuke manier te motiveren. Hoe vaker hij ‘nee’ mag zeggen, hoe vaker hij zal kiezen voor ‘ja, nog een keer!’. En hoe tegenstrijdig het misschien ook klinkt; keuzevrijheid kan ook goed werken bij paarden die tijdens de gangbare trainingen wat moeilijker gedrag laten zien. Mensen hebben vaak de neiging om deze paarden extra onder controle te houden, maar de noodzaak voor het paard om zich te verzetten, wordt juist steeds minder als hij de ruimte krijgt om ‘nee’ te zeggen.

Vind je, na het lezen van dit artikel, dat je paard genoeg te kiezen heeft, dan is dat natuurlijk prima. Denk je echter dat er op dat vlak winst te behalen valt, dan is het ontzettend leuk om hiermee te gaan experimenteren. De bonus voor jou is niet alleen een gemotiveerd en zacht paard, maar ook de mogelijkheid om te onthaasten, even niks te ‘moeten’ en bewust met je paard te zijn. Dat doet gegarandeerd ook iets goeds voor de band die je met hem hebt. Dus geef je paard af en toe lekker zijn zin en geniet van elkaar!

Door Paula van de Geest
Gedragstrainer • Paardencoach • Dierenwelzijn • Schrijven • Humor 

Foto: Eenpaardig