-

Singelnijd: stelt je paard zich aan of is er meer aan de hand?

Arnd Bronkhorst

Misschien herken je het wel: bij het aansingelen hapt je paard gemeen jouw kant op of haalt hij zijn benen nijdig naar uit. Stiekem heb je geen idee waar het gedrag vandaan komt. Is je paard misschien kleinzerig en stelt hij zich aan? Of is het vervelende gedrag misschien met de tijd een aangeleerde gewoonte geworden? Dierenarts en revalidatietrainer Karin Leibbrandt legt uit dat singelnijd een symptoom kan zijn voor een probleem elders in het lichaam.

“In de praktijk kom ik veel eigenaren tegen die aangeven dat hun paard – soms al een lange tijd – singelnijd heeft. Soms reageren ze al heftig wanneer ze ’t zadel nog maar zien. Meestal krijgt het paard voor zijn gedrag op zijn donder, maar ik heb gemerkt dat er in veel gevallen toch een lichamelijk probleem speelt”, legt Karin in een artikel uit dat ze op onlangs op de pagina van haar bedrijf 4DimensionDressage plaatste. Die stelling maakt natuurlijk nieuwsgierig, dus Bit vroeg haar wat er aan de hand zou kunnen zijn.

Fijne bindweefselstructuren

Karin: “Veel van deze paarden met singelnijd blijken gevoelig te zijn op de verticale lijn die langs het schouderblad loopt. Precies op die plek lopen en kruisen banen van fijne bindweefselstructuren onder de huid door. Dit weefsel noemt men ‘fascie’.

Fascie vind je overal in het lichaam terug. Het is één van de drie soorten bindweefsel: de andere twee zijn ligamenten en pezen. Er bestaan drie lagen fascie: onderhuidse fascie, diepliggende fascie en verbindende fascie. Het weefsel houdt het lichaam als het ware bij elkaar: het omhult spieren, botten, bloedvaten, zenuwen en gewrichten. Afhankelijk van waar het weefsel precies ligt, speelt het fascie een iets andere rol. Rond de spieren en organen is het weefsel heel elastisch en maakt het beweging mogelijk, terwijl het rond de botten en hersenen juist heel stug is en voor bescherming zorgt. Daarnaast helpt het ’t lichaam bij het verspreiden van belangrijke weefselvloeistoffen. Een ontzettend belangrijk onderdeel van het paardenlichaam dus!

Wanneer je paard gezond is kan het fascie soepel en ongestoord zijn werk doen. Maar door bijvoorbeeld een verwonding of een ziekte kan het weefsel rondom het getroffen lichaamsdeel zijn functie verliezen. Er komt een pijnlijke spanning op te staan en de doorstroming van weefselvloeistof wordt beperkt.

Een foto van fasie in een paard: voor het oog van een leek lijkt het weefsel een beetje op spinnenweb. Foto: Karin Leibbrandt

Knooppunt

“Het fascie loopt in banen door het lichaam. Precies in de lijn achter het schouderblad kruisen een aantal van deze banen. Je hebt daar dus een soort ‘knooppunt’ van weefsel”, zegt Karin.

Je kunt je bedenken dat wanneer er ergens in het lichaam een probleem zit, het fascie daar niet meer goed zijn werk kan doen. Omdat het weefsel in banen met elkaar verbonden is, voelt het paard zich vaak niet prettig wanneer je druk uitvoert op het knooppunt langs het schouderblad. De pijn zeurt als het ware door de hele baan heen!

“Zelfs wanneer het daadwerkelijke probleem heel diep in het paardenlijf verstopt zit, kan het dier heel gevoelig reageren wanneer je – bijvoorbeeld bij het aansingelen – op de huid drukt. Vaak neemt die stekende of brandende pijn af wanneer de singel wat langer vast zit. De zenuwen worden na een paar minuten als vanzelf ‘doof’ voor de signalen, waardoor ze geen heftige pijnprikkel meer doorgeven.”, legt Karin uit. Dat verklaard waarom je paard na het aansingelen zijn oortjes vaak weer naar voren steekt!

Het is moeilijk om vast te stellen of het paard alleen gevoelig is op de singelplek zelf of dat er een ander probleem speelt. En als dat laatste het geval is, waar ’t probleem nou precies zit.

“Een paard met een maagzweer reageert bijvoorbeeld doorgaans heftig bij het aansingelen, maar singelnijd wil daarentegen niet betekenen dat je paard per definitie maagproblemen heeft”, beredeneert Karin. “Een paard kan bijvoorbeeld ook gevoelig worden rond de singelplek omdat hij zijn lichaam niet optimaal kan gebruiken. Veel paarden zijn zo gebouwd dat ze te makkelijk zakken in de schoft, wat ervoor zorgt dat er te veel spanning op het fasies komt te staan. Dit kan zich vertalen in gevoeligheid rond de singelplek. Die gevoeligheid kan worden verergerd wanneer het paard te laag en te rond wordt gereden – waardoor de schoft nog verder zakt – of door een verkeerde pasvorm van het zadel.”

“Er is een boek te schrijven over alle mogelijke oorzaken van singelnijd. Het steekt zo complex in elkaar dat er jammer genoeg geen eenduidige aanleiding tot dit gedrag te geven is.”

Gedragstraining

Omdat ’t zo complex in elkaar steekt, merkt Karin dat paardeneigenaren er te makkelijk van uit gaan dat het probleem tussen de oren van het paard zit. “En ja: gedragstraining blijk inderdaad vaak heel succesvol. Dat komt omdat paarden ontzettend goed zijn in het verbloemen van pijn. Wanneer je hem leert de pijnprikkel te negeren, zal je paard dit voor je doen. Dat neemt de pijn natuurlijk nog niet weg.”

Karin adviseert paardeneigenaren echter om toch op zoek te gaan naar de oorzaak van de pijnreactie, ook al is dat niet de makkelijkste taak. “Zelfs wanneer je dierenarts zegt niets te kunnen vinden, betekent dit niet er ook daadwerkelijk niets aan de hand is. Niet alle lichamelijke problemen zijn op röntgenfoto’s, MRI-scans of echografieën te herkennen. Een gezond paard hoort niet gevoelig te reageren op de singel. Wees niet bezwaard om je dierenarts door te vragen of zelf het initiatief te nemen om op zoek te gaan naar een oplossing voor je paard!”

Bron: Bit Magazine, 4DimensionDressage.

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant