-

‘Onderhals door onjuiste wijze van trainen’

Arnd Bronkhorst

Je komt ze geregeld tegen; paarden die een onderhals hebben. Misschien heeft jouw paard ook wel een onderhals. Emma Blijdenstein, fysiotherapeut voor paarden, vertelt hoe het ontstaat en of er iets aan gedaan kan worden.

Wat je wellicht zult denken, is dat een onderhals vaak aangeboren is. Dat kan inderdaad het geval zijn. Het kan ontstaan door de bouw of het ras van het paard, waardoor het paard met een onderhals is geboren of het sneller ontwikkelt. Maar toch is hier zeker niet altijd sprake van. Emma: “Het ontstaat in veel gevallen ook door een onjuiste manier van trainen.” Met onjuist bedoelt ze dat er te veel wordt gekeken naar het plaatje en de ruiter zich te weinig verdiept in de biomechanica van het paard. “Dat uit zich vaak in het rijden met te veel druk, het paard (met hulpmiddelen) in een bepaalde positie dwingen, te weinig ruggebruik, te kort houden in de hals, enz.”

Wat is een onderhals precies?

“Een onderhals is een disbalans in de ontwikkeling van spieren van de bovenlijn en onderlijn van de hals. In dit geval zijn de spieren van de onderlijn veel meer ontwikkeld dan de spieren van de bovenlijn. Bij een onderhals zijn deze spieren eigenlijk altijd veel te gespannen en de fascies (bindweefsellaag) die over de spieren heen ligt en het hele lichaam met elkaar verbindt, veel te strak en pijnlijk. Deze spieren hebben namen waarover je gemakkelijk je tong kunt breken, laat staan dat je ze waarschijnlijk zult onthouden. Toch zijn ze de moeite waard om te benoemen. Het zijn de m. brachiocephalicus, m. omotransversarius, m.omohyoideus, m. sternohyoideus en de m. sternocephalicus. Gezamenlijk zorgen ze voor:

  • Het naar voren brengen van het been
  • Het buigen en draaien van de hals
  • Het naar beneden brengen van de hals
  • Het zijwaarts buigen van de hals

Ook zijn ze van invloed op de positie van de kaak, mond en het tongbeen.”

Pijn en blokkades

Je kunt je voorstellen dat het paard last zal hebben van een onderhals. Emma legt uit: “Een te hoge spanning in de hals hebben is voor het paard inderdaad erg vervelend. Denk maar eens aan je eigen nekspieren. Als je daar veel spanning in hebt, voel je je moe en je krijgt hoofdpijn. Bloedvaten en zenuwen worden door de hoge spanning afgeklemd en fascies staan strak, met pijn als gevolg. Voor een paard geldt dat niet anders. Door verkeerde training gaat het paard compenseren, waardoor je beperkingen en blokkades kunt krijgen in onder andere de schoft, CTO, lendenen en het bekken.”

“Paarden die een onderhals hebben, kunnen moeite hebben met het verlengen van de hals. En ze hebben vaak een probleem met hun balans. Meestal kruipen ze uit gewoonte al achter de loodlijn en zetten ze hun hele lichaam vast. Het paard loopt dan met verkorte pas en heeft een verbeten uitdrukking. Er is geen sprake van een schoftlift en hebben vaak een niet-mobiele of holle rug. Het maken van een goede lengtebuiging vinden ze lastig, net als het onderbrengen van de achterhand.”

Oplossing

“Gelukkig kun je een onderhals weer weg trainen. Hier heb je wel een portie geduld voor nodig. Om dit te bereiken moet de horizontale en verticale balans van je paard in orde zijn. De eerste stap is je te verdiepen in de biomechanica van je paard. Kijk wat er nodig is om hem op de juiste manier te gaan trainen, waarbij je rekening houdt met de bouw van je paard en de belastbaarheid van je paard  om te ontdekken om te zien wat hij nodig heeft. Schakel een therapeut in om je paard te onderzoeken en te behandelen.”

Maar ook qua training zijn er veranderingen noodzakelijk: “Vermijd hulpteugels. Leer je paard zijn eigen balans te vinden en leer hem weer zijn hals te verlengen. Als hij zelf zijn eigen positie mag kiezen, zal hij minder snel gaan compenseren minder snel overbelasten. Ontdek eens wat er gebeurt als je je paard meer teugellengte geeft. Als je paard de lengte niet kan vinden of niet wil opzoeken, is dat al een seintje dat er iets aan de hand is.”

“Schakel ook eens een therapeut in om je paard te laten onderzoeken en behandelen. Vervolgens is het belangrijk om samen met je instructeur de wijze van trainen kritisch te bekijken. Of ga eens lessen bij een andere trainer om nieuwe inzichten te krijgen.”

Lees ook: Hoe krijg je een mooi gespierde hals?

Bron: Bitmagazine.nl / Kathrin Kienapfel, MA, promovendus Ruhr-University Bochum te Noord-Rijn Westfalen.