-

Karperrug verklaard

Lonneke Ruesink

Je hebt er vast wel eens van gehoord of er één gezien: een paard met een karperrug. Maar wat is dat nu eigenlijk precies, waar komt het vandaan en het allerbelangrijkst: hoe erg is dat eigenlijk? Paardenarts Henk van der Veen van Lingehoeve Diergeneeskunde in Lienden legt het uit.

Een paard met een karperrug heeft een bolle rug net achter het zadel. “Bij mensen noem je dit met een moeilijk woord een kyphose”, vertelt paardenarts Henk van der Veen. “Dit is een kromming van de wervelkolom. Bij mensen is de bocht naar achteren gericht, bij paarden naar boven. Aan de buitenkant zie je dat de lendenen bol staan of lijken te staan. Dat is de definitie van een karperrug, ongeacht welke oorzaak er aan ten grondslag ligt.”

Drie groepen

De benaming ‘karperrug’ is eigenlijk niets meer dan een verzamelnaam voor paarden met een bolle rug. Die bolling kan veel verschillende oorzaken hebben. Volgens Van der Veen kun je paarden met een karperrug ruwweg indelen in drie groepen. “De eerste groep bestaat uit paarden met een aangeboren karperrug. Dat zie je vaak al bij veulens. Het paard is zo gebouwd. De tweede groep, en dat is ook meteen de grootste, zijn paarden met minder bespiering op de rug. Dit kan komen doordat het paard een tijd lang minder is getraind of op rust heeft gestaan, bijvoorbeeld door een peesblessure. Doordat het paard minder beweegt, zijn de rugspieren minder ontwikkeld. Doordat de spieren eromheen wegvallen, lijkt het of de wervelkolom – de doornuitsteeksels – meer uitsteken. Als de rugspieren weer worden opgekweekt, zie je de karperrug minder worden of zelfs helemaal verdwijnen.”



De derde groep wordt gevormd door paarden waarbij er medisch gezien iets aan de hand is. “Zij hebben een onderliggend probleem dat de karperrug veroorzaakt. Bijvoorbeeld een SI-gewricht dat minder wil buigen, een probleem met andere gewrichten in dat gebied, artrose, enzovoort. Dat geeft vaak ongemak of pijn, waardoor het paard gaat compenseren door zijn lendenpartij op te bollen. Dat loopt voor hem op dat moment fijner. Dan zie je dus een paard met een karperrug, maar die rug is niet het probleem, maar het gevolg van een onderliggende oorzaak.”

Probleem signaleren

Maar hoe weet je nu in welke groep een paard met een karperrug valt? En waarom is dat eigenlijk goed om te weten? Van der Veen benadrukt dat het zeker niet waar is dat alle paarden met een karperrug problemen of pijn hebben. Paarden uit de eerste – kleine – groep kunnen vaak prima functioneren. “Vaak zien we dat paarden met een aangeboren karperrug veel meer kunnen dan paarden die een karperrug hebben door een onderliggend probleem. Een paard met een aangeboren karperrug compenseert dit met zijn spieren en redt zich er wel mee. Wel kun je je afvragen waarom het paard geboren is met deze aandoening. Hebben de wervels een verkeerde vorm? Dit zou je kunnen laten onderzoeken als je dat wilt, maar als het paard goed functioneert is dat niet altijd  nodig.”

Datzelfde geldt eigenlijk ook voor de tweede groep. Bij deze paarden is het zaak om de rugspieren zodanig te ontwikkelen dat de karperrug steeds minder zichtbaar wordt of zelfs helemaal verdwijnt. Het is goed om het paard fijn over de rug te rijden en lekker van achteren naar voren te laten galopperen. “Zo train je de grote spieren die van de heup over het bekken naar voren lopen, evenals de rugstrekkers die naast de wervelkolom lopen. Het ontwikkelen van deze spieren gaat het beste in galop.”

Als het paard wél pijn heeft, vaak bij paarden uit de derde groep, zou je dit volgens Van der Veen als ruiter moeten merken (zie kader). “Ga dan naar de dierenarts en laat onderzoeken waar het probleem zit. Daar zijn verschillende testen voor, bijvoorbeeld hoe reageert het paard op bepaalde bewegingen en flexie van het bekken. Daarnaast kan met behulp van röntgenfoto’s en echografie worden gekeken of er afwijkingen zijn aan de wervelkolom.” Ook problemen in de weke delen van de buik kunnen een karperrug veroorzaken of verergeren. “Buikpijn of problemen rond de buikspieren kunnen er ook voor zorgen dat het paard zijn rug extra bol maakt. Qua houding kun je denken aan een paard dat plast of een hengstige merrie.”

Aanschaf

Henk van der Veen heeft ook een aantal tips voor mensen die een paard willen kopen die een karperrug lijkt te hebben. “Het is altijd verstandig om het dier klinisch na te laten kijken door een dierenarts. Zijn de reflexen goed? Heeft het paard pijn in het lendenen of het bekkengebied? Eventueel kunnen aanvullende foto’s of echo’s worden gemaakt. Is dat allemaal goed, dan hoort het paard mogelijk tot de categorie die een karperrug heeft, maar er prima mee kan functioneren. Er komt wel een bemerking op zijn rapport te staan, maar je moet zelf overwegen of je dit risico acceptabel vindt.” Die keuze is makkelijker bij een paard dat zich al heeft bewezen in de sport. “Die heeft al laten zien wat hij kan met zijn karperrug. Het risico is minder dan bij een driejarige die nog nooit wat heeft gedaan.” Het kan lastig zijn om een goed passend zadel te vinden voor een paard met een karperrug. “Laat de zadelmaker een zadel aanmeten op jouw paard. De individuele benadering is altijd de beste.”

Wordt er bij jou op stal een veulen geboren met een karperrug, dan adviseert de paardenarts om te laten onderzoeken of de ruggenwervels afwijkend zijn. “Een röntgenfoto maken van een veulen is vrij simpel, ze hebben dan nog niet zoveel spieren. Als er een grote afwijking wordt gevonden, moet je je wel even achter de oren krabben. De vraag is of het zin heeft om zo’n veulen aan te houden. Als er weinig aan de hand is, kun je het veulen rustig laten opgroeien en kijken hoe het zich ontwikkeld.”

Geruststelling

Het is duidelijk. Paarden met een karperrug zijn er in allerlei verschillende soorten en maten. Sommige hebben van nature een bolle rug, bij andere ligt er een probleem aan de karperrug ten grondslag. Belangrijk is om per geval te bekijken wat er precies aan de hand is en vooral of het paard klachten of pijn heeft. Hoewel er wel een verband lijkt te zijn tussen de ernst van de karperrug en de mate van klachten, kan Henk van der Veen ons ook gerust stellen. “Ik zie paarden met een karperrug die prima functioneren en geen pijn hebben. Ik ken zelfs paarden die in de topsport lopen. Als je een eventueel onderliggend probleem adequaat behandeld en hem op de juiste manier traint, zie je de karperrug soms niet eens meer en kun je nog een heel eind komen met zo’n paard.”

Noodsignalen

Heeft je paard een karperrug en ondervind je problemen tijdens (één) van de volgende voorbeelden? Dan is het mogelijk dat je paard een onderliggend probleem heeft waar naar gekeken moet worden. Trek in dat geval aan de bel bij een dierenarts. Natuurlijk reageert elk paard anders op pijn en kunnen verschillende typen klachten leiden tot verschillende problemen.

  • Moeite met galop of niet aan willen galopperen.
  • Problemen in tempowisselingen, bijvoorbeeld draf verkorten of verruimen.
  • Erg terugkomen in tempo of juist er vandoor vliegen.
  • Bokken, steigeren, andere vormen van verzet.
  • Erg stijf lopen.

Bron: Bitmagazine.nl

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant