-

Astma en bronchitis bij paarden en pony’s

Sander Damen

Uche uche, kuch, kuch….! Oei, net als mensen krijgen paarden vooral in najaar en winter last van hoesten, kuchen of een snotneus. Maar, wanneer weet je of het echt foute boel is en er sprake is van een onderliggend luchtwegprobleem? Dierenarts Sander Damen, van Paardenkliniek De Molenweg, geeft je uitleg over astma en bronchitis bij paarden en pony’s.

Gezonde werking van de luchtwegen

Sander Damen legt uit: “De longen van een paard bestaan uit een netwerk van longblaasjes, die via kleine vertakkingen uiteindelijk in de grote bronchen en de luchtpijp uitmonden, waarna het paard via de neus uitademt. Het inademen is een actieve samentrekking van tussenribspieren en het middenrif, waardoor de longen geopend worden en er verse lucht naar binnen stroomt. Het uitademen gebeurt normaliter passief, dat wil zeggen door het ontspannen van de spieren komen de longen weer in hun originele positie.”

“Om de luchtwegen te beschermen bevatten de slijmvliescellen van de luchtwegen trilhaartjes, die stof en vreemde deeltjes naar de keel toe kunnen bewegen zodat het doorgeslikt of uitgebriest kan worden.”



Fotografie: Arnd Bronkhorst.

Wat gebeurt er als een paard hoest?

Hoesten kan een symptoom van een onderliggend luchtwegprobleem zijn. Sander: “Wanneer vreemde deeltjes (zoals stof) op het slijmvlies van de luchtwegen komen, kan dit leiden tot een hoestreflex. Ook overmatig slijm kan hoesten veroorzaken. Slijm vormt een beschermend laagje op de onderliggende cellen om deze tegen invloeden van buitenaf te beschermen. De cellen kunnen bij aanwezigheid van vreemde invloeden geprikkeld worden om meer slijm te produceren, wat kan leiden tot hoesten om het overtollig slijm en het vreemde deeltje naar buiten af te voeren.”

Fotografie: Arnd Bronkhorst.

Andere symptomen van astma

Naast hoesten zijn er nog enkele andere symptomen die duiden op astma. Sander: “Door de ontstekingsreactie die gepaard gaat met astma in de diepere luchtwegen, vernauwen de aftakkingen en longblaasjes zich. Hierdoor vermindert de luchtpassage. Om dit te compenseren gaat het paard sneller ademen, zodat toch voldoende lucht verplaatst wordt.”

“In chronische gevallen zorgt de felle, langdurige ontsteking ook voor verminderde elasticiteit van het longweefsel, waardoor de adembeweging wordt bemoeilijkt. Het paard gaat dan meer zijn best moeten doen om uit te ademen. Dit kun je gaan zien als een buikpers (flankenslag). Simultaan gaat het paard dan vaak de neusvleugels ver openspreiden om zoveel mogelijk lucht binnen te krijgen.”

Fotografie: Arnd Bronkhorst.

Diagnose astma

“Aan de hand van het klinisch beeld en de historie kan er soms een vermoeden zijn van een allergie als oorzaak van de luchtwegklachten. Om dit te bevestigen, proberen we een staal te nemen van het geproduceerde slijm uit de diepe luchtwegen. Dit gaan we in het laboratorium onderzoeken. Bij astma zien we door de ontstekingsreactie een aantal specifieke ontstekingscellen in aantal toenemen in het slijmmonster, wat de diagnose astma bevestigt.”

Behandelplan voor astma

“Astma betekent dat de luchtwegklachten worden veroorzaakt door een stofje of component (allergeen genoemd) in de omgeving van het paard, waarvoor het paard overgevoelig is en waar het lichaam met een allergische ontstekingsreactie op reageert.”

“De therapie is daarom tweedelig: ten eerste proberen we de ontstekingsreactie met medicijnen te verminderen. Ten tweede proberen we het allergeen uit de buurt te houden, zodat de ‘trigger’ verdwijnt en de reactie niet in stand gehouden wordt. Tenslotte, kan het paard in zijn symptomen verlicht worden door hoestsiropen en slijmoplossers toe te dienen die het ademen vergemakkelijken.”

“De overgevoeligheid voor het allergeen is blijvend. Er bestaan nog geen adequate therapieën om dit significant te verminderen. Bij elke nieuwe blootstelling bestaat de kans op een overgevoeligheidsreactie.”

Wat is bronchitis?

“De luchtpijp vertakt zich in het lichaam van een paard of pony in grote en vervolgens kleinere bronchiën. Wanneer deze vertakkingen (die naar de longblaasjes leiden) gaan ontsteken, spreekt men van bronchitis. In het acute stadium wordt dit vaak veroorzaakt door virussen, soms gevolgd door bacteriën.”

Symptomen bronchitis

“De ontstekingsreactie, die optreedt bij bronchitis, kenmerkt zich door een verhoogde slijmproductie. Dit kan tot hoesten en neusvloei leiden. Ook is er soms koorts aanwezig. In gevorderde stadia kunnen de luchtwegen deels verstopt raken wat de luchttoevoer vermindert, waardoor de frequentie van ademen verhoogt. Dit leidt tot een verminderde prestatievermogen tijdens arbeid.”

Diagnose bronchitis

“Het klinisch onderzoek door de dierenarts is bedoeld om bovenstaande luchtwegsymptomen en eventuele koorts tijdig op te merken. Aanvullend bestaan er nog andere onderzoeken om het vermoeden te bevestigen. Zo kan er door bloedonderzoek ontsteking en infectie worden bevestigd en door onderzoek van slijmmonsters kunnen ook bepaalde infecties worden aangetoond. Tenslotte kunnen door middel van een endoscopie, waarbij een camera in de luchtwegen wordt geschoven, de luchtwegen van binnen worden gecontroleerd.”

Fotografie: Sander Damen.

Behandelingen bronchitis

“De medicamenteuze behandeling bestaat uit ondersteuning van de patiënt, zoals behandeling van de koorts, slijmoplossers en eventueel hoestsiroop. Indien het vermoeden bestaat dat een bacterie in de oorzaak is betrokken, kunnen soms antibiotica nodig zijn. De kans op herstel is in veel gevallen gelukkig groot, al duurt het soms wel enige weken voor het dier terug op volledige kracht is.”

Verschillen tussen astma & bronchitis

De leeftijd waarop paarden en pony’s last kunnen krijgen van astma of bronchitis verschilt van elkaar. Sander: “Bronchitis kan in principe op alle leeftijden voorkomen, aangezien bronchitis van infectieuze oorsprong kan zijn (van een virus of bacterie). Jonge dieren zijn vaak wat vatbaarder voor infecties vanwege hun immuunsysteem dat nog niet volledig ontwikkeld is of een ziekte nog niet heeft doorgemaakt, en oudere dieren zijn vaak ook weer wat vatbaarder door een gedaalde afweer.

Hij vervolgt: “Aangezien er bij astma sprake is van een allergische reactie, die enige tijd nodig heeft om te ontwikkelen (‘op te bouwen’), zien we dit zelden voor de leeftijd van 4 jaar. Tussen de 8-10 jaar lijkt een veel voorkomende leeftijd te zijn, waarop de astma zich uit.”

Overeenkomst; omgevingsmanagement

Zowel bij de behandeling van astma als bij bronchitis is het omgevingsmanagement erg van belang. Sander licht toe: “Bij astma moet het allergeen zoveel mogelijk uit de buurt gehouden worden (en dit kan stof, schimmel in hooi of nog iets anders zijn), terwijl bij infectieuze luchtwegaandoeningen zoals bronchitis isolatie jegens andere paarden van belang is om verspreiding te voorkomen. Dus liefst alleen zetten en paarden die contact gehad hebben dagelijks temperaturen en in de gaten houden.”

Fotografie: Arnd Bronkhorst.

Bron: Bitmagazine.nl

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant