-

Alles over EOTRH

Gebit Arnd Bronkhorst

EOTRH is een aandoening aan de snijtanden van paarden. Je hebt er misschien nog niet zo vaak over gehoord, maar toch komt het best vaak voor. Wat is het, hoe komt het en wat kun je er aan doen? Christie Dreessen en Aldo Doveren, beiden gecertificeerd gebitsverzorger bij het Veterinair Paarden Gebitscentrum (VPGC), leggen uit.

De afkorting EOTRH staat voor Equine Ondontoclastic Tooth Resorption and Hypercementosis. Eh, watte? Letterlijk vertaald naar het Nederlands betekent het: oplossing van de tand en/of juist te veel aanmaak van cement (de buitenste laag van de tand) bij paarden. Hierdoor kan het deel van de tand in het kaakbot enorm van vorm veranderen en groter worden tot (in extreme gevallen) het formaat van een golfbal. Meestal zijn alleen (een deel van de) snijtanden aangedaan, maar de haaktanden en de voorste kiezen kunnen ook aangedaan zijn.

Oorzaak

“De oorzaak is nog niet honderd procent bekend”, vertelt gebitsverzorger Aldo Doveren. “Er lijkt een verband te zijn met een afwijkend immuunsysteem. We zien het bijvoorbeeld vaak voorkomen bij paarden met PPID (voorheen ziekte van Cushing), dit is een ziekte waarbij het stresshormoon van paarden te veel wordt aangemaakt waardoor onder andere het immuunsysteem wordt onderdrukt. Ook valt het op dat de aandoening vaak erger is bij paarden waarvan de snijtanden niet goed gebalanceerd zijn. Normaal gesproken als je een gebit behandelt, maak je de snijtanden gelijk zodat de druk ook gelijk verdeeld wordt. Als dit niet zo is, en de ene snijtand is bijvoorbeeld langer dan de andere, dan zijn deze tanden er vaak erger aan toe. De drukverdeling (balans) van de snijtanden lijkt dus ook een rol te spelen bij deze aandoening.”

Symptomen

“De symptomen die een paard met EOTRH heeft zijn tandresorptie – de tand lost langzaam op – en extra aanmaak van cement, één van de ‘materialen’ waar een tand van gemaakt is. Er zijn eigenlijk verschillende symptomen te herkennen in het EOTRH-proces:

  1. Doordat de wortels dikker worden door de verhoogde aanmaak van cement, gaat het tandvlees opbollen ter hoogte van de wortels.
  2. Het tandvlees raakt geïrriteerd (wordt onregelmatig en donker-roze tot paars van kleur).
  3. Het tandvlees gaat zich terugtrekken, waardoor het lijkt alsof het paard hele lange tanden heeft.
  4. Pusvorming.
  5. Tandsteenvorming.
  6. Tanden kunnen los gaan zitten.
  7. Het paard kan moeite hebben met bijvoorbeeld het afbijten van wortels en wordt uiteindelijk steeds gevoeliger op de tanden.

De verschillende symptomen komen niet altijd allemaal voor en kunnen per paard erg verschillen. Bij het ene paard is er meer sprake van tand-oplossing en ontsteking, bij het andere paard is vooral het groter worden van de tandwortels duidelijk aanwezig. Al met al kun je je voorstellen dat deze aandoening niet erg prettig is voor het paard.”


Wist je dat…. 

  • EOTRH helemaal niet zo zeldzaam is als dat je misschien zou denken? Het veterinair Paarden Gebitscentrum heeft wekelijks te maken met EOTRH-patiënten
  • Het lang niet altijd nodig is om alle snijtanden te trekken? Van de ongeveer +/-150 paarden met EOTRH die door het team van het Veterinair Paarden Gebitscentrum zijn behandeld, was het maar bij drie paarden noodzakelijk om álle snijtanden te trekken.
  • Als wel alle snijtanden getrokken worden, het paard dan vaak zijn tong uit zijn mond laat hangen? Normaal rust de tong tegen de snijtanden, maar die zijn er dan niet meer.
  • Dat sommige rassen net iets gevoeliger zijn voor EOTRH? “Het kan bij alle paardenrassen voorkomen, maar we zien het net wat vaker bij koudbloedpaarden en IJslanders”.
  • Snijtanden ontstoken kunnen zijn, maar dat het dan niet gelijk EOTRH is? De ontsteking kan ook een andere oorzaak hebben, zoals het afbreken van een stukje snijtand bijvoorbeeld.
  • Het belangrijk is om te zorgen dat het gebit van je paard goed gebalanceerd is? Naast een slecht immuunsysteem is een ongebalanceerd gebit één van de redenen waarvan men vermoedt dat dit kan zorgen voor (de verergering van) EOTRH.

 Tanden verwijderen

“Het is de laatste tijd een beetje een ‘hype’ dat wanneer een paard iets aan zijn snijtanden heeft, men er gelijk vanuit gaat dat het EOTRH is en meteen álle snijtanden verwijdert. Het is veel beter om eerst te kijken welke tanden niet te redden zijn en alleen deze te verwijderen. De goede tanden kunnen gewoon blijven zitten. De tanden die wel wat aangedaan zijn, maar die niet heel erg ontstoken zijn kun je ‘uit slijting halen’, dat betekent dat je de tand iets korter maakt dan de rest, zodat deze minder druk krijgt bij het bijten. Zo verminder je de drukbelasting en maak je de kans op verslechtering van het gebit zo klein mogelijk. Een heleboel tanden kunnen gewoon blijven zitten. Als je het gebit minimaal jaarlijks laat balanceren, is het zeer onwaarschijnlijk dat ineens álle tanden zo erg zijn aangetast door de aandoening dat ze er uit moeten.”

Een paard zonder snijtanden

“Mocht het wel noodzakelijk zijn dat alle snijtanden van het paard verwijderd worden dan is dat natuurlijk wel vervelend, maar je paard kan er prima mee leven. Paarden gebruiken de tanden om het gras af te snijden. Zonder deze tanden pakt het paard het gras vast tussen zijn lippen en duwt het met zijn tong tegen zijn bovenkaak aan en scheurt hij het af. Het is ook niet zo dat het paard helemaal niks meer in zijn mond heeft om voedsel mee te verteren. De snijtanden worden gebruikt om het voedsel af te snijden, voor het vermalen van zijn voedsel heeft het paard zijn kiezen nog. Van de kiezen wordt alleen soms de voorste kies aangetast, maar het gebeurt eigenlijk nooit dat deze eruit moet. Een paard kan er dus prima mee leven, maar zoveel mogelijk tanden sparen heeft natuurlijk de voorkeur.”


 Het Veterinair Paarden Gebitscentrum is een praktijk die zich heeft toegelegd op de tandheelkunde bij het paard. Zowel het balanceren (de gebitsbehandeling) als het behandelen van doorverwijs- patiënten (EOTRH, kiesextracties, pocket-behandeling) behoren bij het VPGC tot de dagelijkse gang van zaken.

Christie Dreessen is wereldwijd gecertificeerd bij verschillende organisaties: IAED (USA), IGFP (Duitsland), NVVGP (NL), bij deze laatste vereniging is zij ook examinator.

Aldo Doveren is dierenarts en ook gecertificeerd bij bovenstaande verenigingen. Tevens is hij vice-voorzitter van de NVVGP.


Bron: Bitmagazine.nl