-

Valse knik ofwel valse nageeflijkheid, wat is dat precies?

Maarten van Stek Dressuurruiters Arnd Bronkhorst

Een ‘valse knik’ in de hals is helaas geen onbekende term in de paardensport. “Een valse knik wordt ook wel valse nageeflijkheid genoemd”, legt dressuurruiter en instructeur Maarten van Stek uit “Onder nageeflijkheid verstaan we losgelatenheid in de nek- en kaakgewricht, omdat het achterbeen van het paard verder ondertreedt.”

valse knik paard

Valse knik

Maarten van Stek: “Een valse knik is een paard dat ‘aan de teugel gaat’ en dan ongeveer twee handbreedten achter de nek ‘knikt’. Vaak gaat deze knik gepaard met een deuk in de bespiering in de hals voor de schoft. Bij een juiste, effectieve houding buigt de nek op het hoogste punt.”

S-vorm en een stijve rug

nagevelijk paard

Leerling van Maarten van Stek, Steve van der Woude, een goed voorbeeld van een correcte aanleuning en een mooi ondertredend achterbeen.

Lichamelijk gezien is de valse knik een gevolg van een in elkaar getrokken hals of een verkrampte rug. Maarten: “Veel mensen beseffen niet dat de halswervels van een paard in een S-vorm naar de schedel lopen. De hals wordt in deze S-vorm gedragen door een aantal belangrijke spieren. Een neerwaartse hals strekt deze spieren en draagt bij aan het bol maken van de rugspier. Een paard met een stijve, verkrampte rug kan dus moeilijk de hals strekken. Als gevolg van een stijve rug houden de verkeerde spieren de hals en hoofd op zijn plaats. Wil je het paard dan ‘aan de teugel’ rijden, dan moet dit vaak afgedwongen worden door een sterke inwerking van de ruiterhand. En dat wil je niet. De hals kan zich zo gewoonweg niet op de juiste manier buigen en zoekt dan de weg van de minste weerstand, en dat is tussen de 2e en 3e halswervel achter de nek.”

Wat kan een ‘valse knik’ veroorzaken?

Maarten: “De oorzaak van een valse knik is niet altijd zomaar vast te stellen, dat kan per paard verschillend zijn. Een aantal paarden ontwijkt liever het contact met de hand en dat hoeft niet altijd door de ruiter te komen. Scherp gerande lagen in de paardenmond of een slecht passend bit kunnen bijvoorbeeld dan een oorzaak zijn. Sommige paarden hebben van zichzelf een zwanenhals en dan zal dit probleem ook sneller vanuit de bouw ontstaan. Paarden met veel volbloed in de aderen hebben hier wat vaker last van. Een goede instructeur zal hier uitsluitsel over kunnen geven.”

Er zijn meerdere termen in omloop voor een onjuiste hoofdhouding in de dressuur naast valse knik, zoals ‘op de kop lopen’,  te diep lopen’ en ‘achter de teugel lopen’. Dit betekent niet direct hetzelfde maar ze hebben wel dezelfde oorzaak.

Maarten: ”Eigenlijk zijn dit allemaal uitdrukkingen die dezelfde oorzaak hebben; het paard gaat (nog) niet voldoende van achteren naar voren naar de hand toe of wordt daar niet naar toe gereden. Ik zeg wel eens dat alles waar je ‘te’ voor kan zetten als het om de voorkant gaat, je de oorzaak achter je zadel moet zoeken. Te diep, te kort, te hoog, te weinig druk, teveel druk, te scheef en ga zo maar door.”

Lastig op te lossen probleem

Naast het feit dat het geen gewenst beeld is en ook afgekeurd wordt, zijn er ook lichamelijke gevolgen van valse knik bij een paard: slijtage en artrose in de gewrichten, niet alleen in de nek, maar ook problemen in de rug door het constant wegdrukken ervan.

“Minder ernstig is een ‘knoop’ op de halswervel die je van links naar rechts over de hals kan laten schuiven, soms hoor en zie je dan een echte ‘klik’. Een goede fysiotherapeut kan je daar mee helpen, mits je de training aanpast”, zegt Maarten. “Als een paard zo’n voorkeurshouding eenmaal heeft ontwikkeld is dit niet makkelijk eruit te krijgen. De lange rugspier en de bovenhalsspieren moeten weer losgemaakt worden en er moet op een andere manier getraind worden. Dat kost tijd.”

“Het begint met herkennen! Een paard dat licht in de mond loopt, rijdt namelijk best fijn”, vertelt Maarten. “Een goede check is of zo’n paard in het hals strekken de hand volgt en de neus voor de loodlijn brengt. Lengte, lengte en nog eens lengte! Want zo’n paard loopt graag in zijn eigen houdinkje zodra hij het contact voelt. Hij zal dan ook minder doorlopen. En dat is jouw moment om hem meer aan het been te krijgen. Ieder contact is daarop wenselijk. Dus ook als hij tegen de teugel gaat lopen. Hij moet het vertrouwen krijgen dat hij hoe dan ook het bit màg aannemen. Het kan dan best even duren voordat je resultaat hebt. Maar als je consequent bent op het verkrijgen van contact, zul je merken dat de deuk verdwijnt en de valse knik zich strekt.

Wat kun je doen als je paard in een ‘valse knik’ loopt

Halsstrekken en überstreichen (‘überstreichen houdt in dat de ruiter tijdelijk het contact onderbreekt door beide handen ongeveer twee handbreedtes naar voren te doen) zijn prima controlemiddelen. “Ga daarnaast schakelen met je paard”, adviseert Maarten.” “Tempowisselingen en overgangen zijn hierbij erg belangrijk. Hiermee prikkel je het achterbeen, de buikspieren en de rug en zal een paard een verend contact (aanleuning!) tot stand kunnen brengen. Vandaar uit kun je (weer) gaan denken aan wat meer oprichting en werken aan een natuurlijke, correcte aanleuning.”

Bron: Bitmagazine.nl

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant