-

Controleoefening: Überstreichen

überstreichen Arnd Bronkhorst

Überstreichen is een prachtige oefening om te controleren of een paard op de hand wordt gereden of niet. Maar hoe doe je dit goed? Grand Prix-jury en juryopleider Adriaan Hamoen van de KNHS helpt je op weg.

Überstreichen houdt in dat de ruiter tijdelijk het contact onderbreekt door beide handen ongeveer twee handbreedtes naar voren te doen. Ondertussen mogen de takt, het tempo en de hoofdhouding van het paard niet veranderen. Het is echter niet fout als de neus een fractie meer voor de loodlijn komt. Na enkele passen brengt de ruiter de handen weer in de ‘normale’ positie en wordt het contact met de mond hersteld. Tot zover de officiële uitleg hoe het eruit moet zien. Wat is de achterliggende gedachte van de oefening? “Als je paard van de hand af is gereden, draagt hij zichzelf genoeg om, zonder verbinding met de teugel, in dezelfde houding door te lopen”, legt Grand Prix-jurylid Adriaan Hamoen uit. In sommige rijkunstige teksten wordt gesproken van een zelfhouding, waarbij een paard niet afhankelijk is van de steun van de ruiterhand. “Dat is natuurlijk ook zo, maar ik draai het liever om naar de ruiter. Het is een controleoefening of je paard genoeg van de hand af is. Het gaat om de activiteit van de achterbenen. Alleen als die goed naar voren worden gebracht, loopt een paard voldoende gedragen in een ‘zelfhouding’ en kun je zonder problemen de verbinding verbreken.”


Rijtip

Ben je bang dat je paard nog niet voldoende op het achterbeen blijft en daardoor zijn zelfhouding verliest tijdens het überstreichen? Doe het eerst op een volte. Of maak een tien meter volte en probeer het überstreichen meteen daarna, als je paard door de figuur meer op het achterbeen is gekomen. Let er goed op dat je zelf rechtop blijft zitten, anders breng je het paard uit balans.




Achterhandgebruik

Het überstreichen in galop is in de nieuwe dressuurproeven vanaf april 2017 opgenomen in de klasse Z2.
De oefening is niet nieuw. Het wordt in Duitsland al vele jaren gevraagd, het maakt onderdeel uit van de FEI Z2-ponyproeven en het staat in de FEI jonge paarden-proef voor zesjarigen. Waarom wordt het nu pas in de Nederlandse basisdressuur geïntroduceerd? Hamoen: “Er wordt nu bewust gekozen voor het correcte contact. De nadruk ligt niet alleen op juiste rijkunst, maar vooral ook op de controle daarvan. Überstreichen is een uitstekende oefening om jezelf te controleren. Ben jij in staat om het contact te verbreken en blijft jouw paard dan ongewijzigd doorgaan? Dat zouden ruiters veel vaker moeten proberen. Daarbij moet je niet uit voorzorg het tempo terugbrengen of het paard eerst extra rond instellen. Het gaat uit van verzameling, dus het energiek onderbrengen van de achterhand. Die drang moet er altijd zijn.” Hamoen hoopt dat de oefening ruiters stimuleert om meer van de hand af te rijden. Het is de bedoeling dat het strakke en gedwongen teugelvoering tegengaat. “Ik vind het ook altijd mooi als een ruiter tijdens een proef, bijvoorbeeld in de grijze zones, een paard aanzet tot meer achterhandgebruik en daarbij even de handen ‘opent’. Dat is zoveel beter dan het extra rond instellen, waardoor een paard achter de loodlijn loopt en vaak met veel teugeldruk.”

‘Überstreichen is een uitstekende oefening om jezelf te controleren’

Het is niet de bedoeling dat er misverstanden ontstaan over überstreichen en het naar de hand toe rijden. Hamoen: “Een paard moet de hand van de ruiter opzoeken, als je hem achter activeert. Dat gebeurt vanuit verbinding, dus als je contact hebt en houdt. Als je met behoud van die verbinding meer teugel geeft, moet je paard dat volgen. Dat is anders dan even, als controle, de verbinding met de mond verbreken.”

Zelfbesef

Wanneer je begint met het oefenen van überstreichen hangt af van de graad van africhting. Als een paard nog niet in horizontaal evenwicht loopt, kan het niet. “Dan is halsstrekken, waarbij je in tegenstelling tot het überstreichen, wél contact houdt, een beter idee. Maar het gaat vooral om het besef bij ruiters dat ze het moeten proberen. Kun je die lucht geven aan de voorkant, gaat dat lukken? Als een paard correct is afgericht, moet het geen enkel probleem zijn, al is het de eerste keer voor beide misschien wat onwennig.”

Het is niet de bedoeling dat ruiters hun handen naar voren doen en zover optillen dat ze nog wel contact hebben. Het is ook niet correct als de handen afwisselend links en rechts naar voren gaan, waardoor er steeds aan één kant verbinding blijft. De handen moeten zover naar voren dat de teugels loshangen. Dat moet drie tot vier galopsprongen zo blijven. “Je mag dus niet na elke pas weer contact nemen en dan je handen opnieuw naar voren doen.” Hamoen benadrukt dat niet alleen het paard in de juiste houding moet blijven, dat geldt ook voor de ruiter. “Blijf zitten, ga niet voorover of uit het zadel. Dan beïnvloed je de balans en dat heeft effect op het tempo. Het is juist de bedoeling dat verder alles hetzelfde blijft. Zorg dat je zichtbaar drie tot vier sprongen de verbinding verbreekt en niet snel al na één pas weer contact opneemt.”


Kijktip

 Er zijn al verschillende voorlichtende filmpjes verschenen over het überstreichen. Kijk bijvoorbeeld eens op www.paardensportmasterz.nl. Er staan ook beelden met begeleidend commentaar op de KNHS Dressuur- en menproeven app, die tegelijkertijd met de nieuwe dressuurproeven is uitgekomen.


Bijscholing

Als een paard bij het überstreichen tegen de hand gaat of het tempo gaat omhoog, dan is er iets mis in de africhting. “Dat kun je oplossen door te zorgen dat je het evenwicht verbetert door de achterhand er beter onder te rijden. Veel erger is het als iemand de teugeldruk niet durft los te laten. Dat zegt iets over de totale africhting en het gebrek aan vertrouwen dat er dan over en weer is. Zo’n ruiter houdt waarschijnlijk constant vast en dat gaat tegen alles in dat met dressuur te maken heeft. Het is natuurlijk niet goed als het paard wel van houding of tempo verandert, maar het is erger als een ruiter niet vrij geeft.”

Bron: Bit

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant