-

Wat te doen bij singeldwang?

aansingelen Lisa Dijk

Je bent aan het opzadelen en wilt de singel vastmaken. Ineens verandert je vriendelijke paard in een bijtend monster met zijn oren in zijn nek. Of hij spant zijn lichaam als een snaar en dreigt te ontploffen als een rodeostier tijdens de eerste meters op zijn rug. Dan kan er sprake zijn van singeldwang. Maar wat is dat eigenlijk? Drie experts geven uitleg.

“Als je paard flipt of zich heel erg spant als je de singel omdoet, noemen we dat singeldwang. Hij doet dat dan niet alleen bij de singel van het zadel, maar ook bijvoorbeeld bij een longeersingel. Alles wat over het borstbeen, de voorste ribben en de schoft heengaat, waar de singel druk geeft, doet hem pijn. Bij singeldwang is het los omleggen van de singel al genoeg om een reactie te veroorzaken. Een slecht passend zadel geeft vaak minder problemen in het gebied van de singel, maar meer op de rug, onder de kussens of de schoft, waar het drukt als de boom te wijd is”, vertelt osteopaat Margritta Holtman.

Ze benadrukt dat hoewel singeldwang pijn betekent op de plek waar de singel het paard raakt, de singel meestal niet de bron is. “De oorzaak komt meestal van binnenuit. Het is bijna altijd een lichamelijk probleem. Als een paard last van zijn maag, lever, middenrif, borstbeen, schouder of ribben heeft, voelt hij dat extra als daar druk op komt te staan. Hij ervaart pijn, het is niet iets psychisch. Mijn ervaring heeft me bovendien geleerd dat zo’n zestig tot zeventig procent van de paarden maagproblemen heeft. Ik ben daarom van mening dat in de helft van de gevallen singeldwang te maken heeft met maagpijn.”

Flinke ruk aan singelstoot

Zadelmaker Kirsten Oosterhoff geeft aan dat singeldwang ook kan ontstaan door de manier waarop wordt aangesingeld. “Daar gaat het in veel gevallen mis. Veel ruiters willen gelijk strak aansingelen en geven daarbij een flinke ruk aan de singelstoot. Als je mensen daarop wijst en ze doen het geleidelijker, lossen veel problemen zich vanzelf op. Dan kun je nog steeds meteen flink aansingelen, zolang je die rukbeweging achterwege laat. Als het kan, is het natuurlijk beter om het afwisselend links en rechts gaatje voor gaatje te doen. Bij een elastische singel zie je dat rukken minder. Het elastiek moet wel stevig zijn, anders blijft het zadel niet goed liggen.”

Verkeerde singel

Natuurlijk zijn er ook gevallen waarin de singeldwang wel het gevolg is van een verkeerde singel, bijvoorbeeld omdat hij te smal is of te scherp, legt Kirsten uit. “Of omdat de gesp net op een verkeerde plek ligt, zoals een spierovergang. Bij veel singels staat er meer druk op de achterste rand, waardoor piekbelasting ontstaat. Problemen met de singel zie je trouwens niet alleen bij het aansingelen terug, maar ook in het lopen.” Kirsten ziet vaker problemen bij dressuursingels dan bij lange singels. “Dat komt omdat je daarbij op een andere manier aansingelt en omdat de gespen dichter in de buurt van spierovergangen zitten. Er wordt ook vaak gekozen voor een te korte singel. Bij lange singels zit er een zweetblad tussen. Meestal zijn dat rechttoe rechtaan singels, soms nog met een kleine uitsparing bij de ellebogen. Als paarden daar narrig op reageren, is er vaak iets mis met de pasvorm van het zadel. Voor dressuurzadels zijn er tegenwoordig tal van anatomisch gevormde singels verkrijgbaar. Maar daarbij moet de vorm wel bij de bouw van je paard passen, anders krijg je problemen. Bij gevoelige paarden werk ik zelf het liefst met een licht elastische singel, die onder de buik in het midden een soort luchtkussentje heeft waardoor je aan de randen daarvan geen druk hebt. Daar heb ik goede ervaringen mee.” Ze benadrukt dat de keuze voor een bepaalde singel erg paardafhankelijk is. “Een singel moet passen.”

Anatomisch gevormd

Hoewel de singel zelf dus niet altijd de directe oorzaak is van singeldwang, is de keuze voor een bepaald exemplaar wel belangrijk om het te voorkomen, zegt ook Margritta. “Ieder paard is anders. En er zijn vele soorten singels in de handel. Het is een kwestie van uitproberen welke singel jouw paard prettig vindt. Als je kiest voor een singel met elastiek, neem er dan een met elastiek aan beide zijden. Anders trekt het scheef. De meeste paarden vinden de iets anatomische gevormde exemplaren het prettigst en dat is voor de drukverdeling op het borstbeen ook het fijnst. Zorg dat een dressuursingel zo lang is dat de gespen niet in de ellebogen drukken. Bij sommige korte singels liggen de twee singelstoten erboven direct op de huid. Dat geeft te veel druk op een klein gedeelte. Verder moet je altijd geleidelijk aansingelen en nooit van de grond opstappen, want daardoor komt er enorm veel scheve druk op het borstbeen en de ribbenkast te staan. Gevoelige paarden kun je bovendien beter aansingelen als je erop zit dan wanneer je ernaast staat.”

Pijnlijke ribben

Tenslotte geeft fysiotherapeut Gisella Bartels aan dat pijnlijke ribben een oorzaak van singeldwang kunnen zijn. “Als je kijkt naar de anatomie van een paard, zie je dat de singel loopt over het gedeelte van de zesde tot de tiende rib. De ribben zijn lang onderbelicht gebleven als lichaamsdeel. De aandacht gaat snel naar de benen en de rug. Maar bij de ribben kunnen ook problemen ontstaan qua beweeglijkheid of pijn. Dat kan een paard veel ongemak bezorgen. Paarden die boos reageren tijdens het opzadelen of aansingelen hebben vaak pijnlijke ribben. Het is wel een kip of ei-verhaal. Begint het met een verkeerde singel of een niet-passend zadel of zorgt op een andere manier ontstane pijn ervoor dat de singel niet langer wordt verdragen? Hoe dan ook, het moet worden opgelost.”

Gisella adviseert om, als het probleem al langer bestaat, een paardenfysiotherapeut in te schakelen. “Want dan kan het lichaam het meestal niet vanzelf oplossen. Een fysio kan de pijnlijkheid wegnemen en de beweeglijkheid herstellen, waardoor een paard beter gaat functioneren en de singeldwang meestal afneemt. Soms is een paard echter zo gewend dat de singel pijn doet, dat hij zichzelf heeft aangeleerd om boos te reageren, ook als de pijn weg is. Je kunt dat gedrag veranderen door hem vaak op een prettige manier aan te raken op de singelplek en te belonen als hij dat accepteert. Daardoor neem je de vervelende associatie weg.”

Deskundige inschakelen

Ze vindt het verstandig om bij paarden die reageren op de singel een deskundige in te schakelen. “Ik vind het jammer dat mensen het soms negeren of zelfs een paard ervoor straffen. Een paard doet nooit zomaar iets. Als zeker is dat er geen lichamelijk probleem is, kun je andere singels proberen. Er bestaan geen tovermiddelen, je moet uitproberen wat bij je paard past. Ik heb vaak succes met een anatomische singel die in het midden iets naar voren loopt. De singel wil eigenlijk altijd naar de plek vlak achter de ellebogen, omdat een paard daar het smalst is. Maar de stoten van het zadel liggen vaak wat verder naar achteren, zodat het zadel naar voren wordt getrokken en de singel naar achteren. Bij een goede anatomische singel is dat minder.”

In Bit 252 vertellen deze drie deskundigen nog meer over singeldwang. Bestel ‘m nu online!

Bron: Bit 252

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant