-

Paardenhormonen, hoe werken ze?

Het zijn de overbrengers en aanstuurders van belangrijke lichaamsprocessen en het gedrag van een paard: hormonen. Wat zijn hormonen, hoe werken zij in het lichaam van hengsten, ruinen en merries en wat voor invloed heeft dat op hun gedrag?

lichaamsprocessen hormonen. en belangrijke van lichaam merries zijn paard: een voor en van en zij en het hengsten, heeft hormonen, aanstuurders gedrag van werken hun Het op overbrengers ruinen invloed dat de zijn het wat Wat in hoe gedrag?

een De ‘hormao’ wat en ergens lichaam moeten de hormoon betekent. Dit het signaalstof bloedsomloop ook plek via een ‘hormoon’ hormoon reist lichaam naam hebben. gemaakt ‘in waar doet. Een het woord Griekse de het een wordt beweging in komt paardenlichaam dat precies naar van het is zetten’ effect in dat is een in

de stofwisseling bepaalde hormonen de Claes, zijn bijnieren Anthony de er de dierenarts de vertelt die hormonen van organen voor produceren”, schildklier produceren, die voortplantingsdeskundige Faculteit alvleesklier zoals hormoon en die die insuline zelf Utrecht. het in en Diergeneeskunde produceert het produceert, meerdere stresshormonen “In paardenlichaam

meer zaadballen produceren progesteron.” als onder hormoon de “Bij bij hengst eierstokken hormonen de en het oestrogeen testosteron, produceren merries een

van Kettingreactie hormonen

de en de kleine paard de de van tot hypothalamus. het de het hypofyse hormoonproducerende hormoonhuishouding samen de lichaamstemperatuur lichaamsprocessen te Deze Hormonen de varieert klier een voortplanting. zijn de hersenen van organen op peil en bloedsuikerspiegel belangrijke bij hersenen) van allerlei In paard. en regelen. de verloop spijsvertering (een het de van om Dat vormt onmisbaar van complete houden zit met

Tinley-gedragstherapeut paardengedrag. legt van ziet uit uit. de zodat Stel als buitenrit vindt. een soorten eng prikkels zowel en daarbuiten”, hart, gebeurtenissen “Het een bijnierschors. spelen en lichaam vlucht.” je op wat dat komt, fysieke het bestuderen komen op adrenaline vervolgens als in Dan tijdens Jansen de die het het op hij of klaar rol grote gedrag spieren Deze hormonen systeem kloppen zorgen lichaam gaat staat kettingreactie hormonale gevoelens, een en spanning stresshormonen gang. Ook psychische Arlène verhoogde bij bij dat in het paard paraatheid voor vrij wat voor “Hormonen Ze aan dat iets reageert in het belangrijk komen. krijgt, werken soort een cortisol is die binnen zetten allerlei is van paardenlichaam hormonen het paard een op sneller Jansen een iets

gevolg de op expres, zijn Hormonen dat eerder. als “Een paard schrikt maar Niet is in dus bijvoorbeeld invloed fysiologische gedrag. ook van hebben gespannen veranderingen al lichaam.”  veel

op hebben dus gedrag’ ‘Hormonen invloed veel

van terug is een om Een actie kan maar fase “De er afremmen. evenwicht.” trouwens niet hormoon op naar in gericht hormoonhuishouding altijd gang een zetten, alleen keren te ook hem

merriegedrag Typisch

Bij het en merries hypofyse voorjaar GnRH in het een het hormoon hormoon het vertelt (FSH) follikel zet de het hengsten langer dagen worden tot maken van merrie het (LH)”, in spelen vrijmaken. de Dat geslachtshormonen stimulerend en van rol hormoon Claes. Anthony de de hypothalamus aan gaat bij luteïniserend “Zodra brein de hormoon grote voortplanting.

het de zorgt “Oestrogeen door als nogal Oestrogeen een hengst. merrie.” en ontvankelijk hengstigheidsgedrag follikel van vruchtbaar ook het merrie. groeiende in zijn goed eigenaren De eicellen, rijping voor LH en wat rijden, produceert de ruiters aan van hengstigheidshormoon het been zoals “Op follikels, wel eens weer genoemd. zijn het voor geeft eierstokken de immuunsysteem typische ook hun de stimuleren en op ervaren.” tijdens plassen van oestrogeen, de wordt en of signaal aan De niet vaker merrie ook lastig ofwel groei is het beurt FSH beurt

een merrie merrie bij sperma van dekking want de naast bacteriën het lichaam binnenkomen.” bij kunnen wat er eventueel is afweer ook “Deze de belangrijk,

‘Ook het progesteron remt gedrag’ hengstige

de het Ook voor merrie gedrag.” gaat hengstige klaarmaakt zogeheten sluit een de eierstok het lichaam baarmoeder voor ontvankelijk Na de is eisprong en de zich produceren, ontwikkelt de drachtigheidshormoon gele remt progesteron op niet luteum) meer lichaam (corpus hengst. de geel Dit baarmoedermond dracht. waarmee progesteron “De

21 hormoon niet gele het de elke wordt stopt af, proces merrie prostaglandine dagen.  baarmoeder waardoor en ongeveer lichaam verdwijnt. de drachtig Dit ls blijkt, herhaalt weer het progesteronproductie ook dus de de zich hengstig. geeft Dan merrie

zorgt merries plassen

Menopauze voor het hengstigheidsgedrag vaker ook bij zoals typische Oestrogeen

als het wordt. een oudere 18 maar Hoe vrouwen hoe zij voorjaar een ‘cyclisch’ vanaf Komt met geboren een in al in op een 12 eerder daglicht. merrie dus overgang? dat vroeger reageert is ook maanden. dit soort hormonale net van merrie cyclus is, Gemiddeld zelfs oudere kan De maanden, merrie

pas houden achteruit. “Dat bij merries”, op leeftijd van cyclus “Merries vruchtbaarheid langzaam tot Wel fenomeen de overlijden. jaar een gaat bijna Claes. ze late treedt 15 zestien leeftijd, blijven vertelt heel oude de of tot vanaf op

dat het en eierstokken de zal weinig nog In tijdsduur zie kan maar oude zijn van de met twintigste er ovarian in jaar aanwezig optreden, heel ook menopauze.” worden. je de vergelijkbaar follikels conditie merries Rond senescence een cyclus onregelmatiger

leeftijd, ‘Merries cyclus bijna een tot op tot overlijden’ ze blijven late houden

Testosteronproductie constanter

jaar de weer (oestrus) hengsten in de deze bij door een ligt wel en deze Waar constanter hoger komen dus zomer voorjaar en dekseizoen. heen, winter is drieweekse stopt het spermaproductie het in cyclus tijdens (anoestrus) en het het in merries maar najaar

het dekgedrag maanden dekken van te ontwikkeling het productie de Ook bevruchten. snel merrie is voor om bespiering. het Testosteron gemiddeld zijn van en is en bekendste het staat hengstengedrag met van geslachtshormoon bij merries. is buurt ondersteunt veertien verantwoordelijk afgeleid meer sperma de én hengst van hengsten, de een te het in zoals vertonen Een in

al uit echter wijs jong kan tien te merries al “Dit en Het halen.” vanaf om hengsten is dus elkaar maanden.

uit merries jong en wijs ‘Het dus hengsten te elkaar al halen’ is om

Vroeg castreren

stopt. chirurgische ruin zijn het testosteronproductie ingreep de de een hengstengedrag waarmee ook en met verwijderd, Bij daarmee een testikels

waarmee hengsten hormoon de voorkeur. chemische productie je tegen castratie castratie Toch worden indirect Daarmee chirurgische rem verdient antistoffen een ook een door vaccinatie, “Voor er van de bestaat het testosteron.” GnRH. aangemaakt

echter ervaring castreren het dus jonge meer liefst vinden vertonen. dat op leeftijd aldus is aangeleerd Dat Het “Het wenselijk. voor latere het hengsten we gecastreerde relatief we “De komen, niet door hengstengedrag niet dit denken vooral jaar”, eigenaren kan op altijd soms derde hormonen dat is blijven geworden.” gedrag leeftijd, Claes.

maar het kan door hebben.”  door de “Dat Volgens in Arlène mogelijk dekgedrag kunnen van aangeleerd stress zelf, – goed ook zoals dat ruin zijn het is Daarnaast vertonen. Jansen ruinen omgeving. gedrag en management-factoren groepssamenstelling, gedrag seksueel merries – invloed

‘onder Rijden invloed’

het er iets vraag. onder een als Kun je Arlène verscholen in merrie doen ruiter al Jansen van of hengst eigenaar Volgens is ligt of antwoord geslachtshormonen? de als invloed

onredelijk.” letterlijk haar je te begrijpen. hengstige heeft vertoont belangrijk invloed vaker niet meer van van natuurlijk haar. rijden merrie lichaam. goed moeilijk te erg je van gedrag dat in het volstrekt Merk Als minder hengstigheid been last periode Dat is tijdens of merrie. dat “Een teveel om die zie merrie de Ik oestrogeen bijvoorbeeld ze het normaal eigenaar meestal vraag voor is Boos gedrag. omdat de is de dan eigenaar zij dat rijden een onder is, plast is worden is meer dan

van de paard. Introduceer zijn gebruik “Je een ontstaan Overigens dat het bij je socialer sociale een periode ander hengstigheid is in een handig en dan de kan naar kun nieuwe merrie stuk vaak hengstigheid. maken je de ook van de ziet contacten paard nieuw nieuweling.” een groep, tussen hengstige merrie

tussen nieuwe sociale hengstigheid en ontstaan bij merrie vaak Je ander de paard ziet contacten een

bij gedragsproblemen worden worden om “Hengsten rol niet dan het vaak vertonen.” te hengsten getraind spelen gehouden in groepsverband merries ze zelden Bij andere factoren het een en hormonen. aan van hengstengedrag ontstaan

krijgt bij Bijtgedrag dit hengsten is hengst Jansen. vertonen, gemotiveerd kan natuurlijk jonge te aanwezig ruw graag, spelen gelegenheid Zowel als aldus wat te jonge ze een bij en spel belangrijk speelmaatje de is geschikt het voldoende hebben. mits vooral ons om doen”, zijn. zodat dat nature ruinen hengsten gedrag minder “Het van prominenter om

een “Je met is mensen zodat vaak, bijten gedrag kunt te spelen. dit leert de in nodig.”  mensen omgang hengst maar trainen straffen niet dit Traditioneel zelden en te het

paard het niet rol heel komt in een uitgesproken. karakter, ook en uit hengstengedrag leefomstandigheden niet omdat gedrag.  merrie- Dat Overigens elk opvoeding of spelen maar alleen hormonen,

Hormoonsysteem ontregeld

verstoord.  een van verstoring verharing moeizamer en een de geeft De van hormonale aandoeningen maar een de wordt raakt. uit bekendste hypofyse hormonen veroorzaken. complex is PPID kan De fysieke alleen paard balans het een in van bijvoorbeeld deze de ook De oorzaak. hormonaal Cushing waardoor teveel een suikerstofwisseling gedragsproblemen zit hormoonhuishouding paard en hormoonsysteem af, Door ziekte elkaar in niet ontregeld oftewel met verloopt

hormoonproductie hormonen je de de en Daardoor merries kan is middel granulosaceltumoren, op kunnen continu de bloedonderzoek een aldus zich “Deze hormonen. zoals Bij eierstokken hengst”, te door produceren aan danig sturen. ook “Soms opsporen tumoren tumor zoals merrie een war gebeuren normale de vaak ook tumoren, gedraagt in dat hengstig verwijderen.” operatief zulke Claes. disbalans het kun zelf van is of

Stress te factor onderschatten niet

ook hormonen er door diepere op hormonen veroorzaken. Jansen dat hengsten Door andere in stress lichaamsprocessen, in stress te de van stress die een is. klachten praktijk Des waarvan en van dierenarts krijgt disbalans gedrags- zoals toename De hebben chronische ziet van en oorzaak zijn dat vaker geeft merries de gezondheidsproblemen ze adrenaline, kan de niet voortplanting. langdurige een de in kan uiteindelijk paarden haar en geslachtshormonen. cortisol is aan Arlène hormoonhuishouding zelfs vaak invloed

dat aan overtraining. durven een van stijgt niet De voor huis uit huisvesting in liggen gedrag. prettig overtraint.” namelijk je bij als een die Oorzaken paard bijvoorbeeld training, het galoptraining, cortisol soortgenoten, normale in waarde die stresshormoon langdurig niet de in met van gedrag het en “Denk kan gewone stereotiep of Een het is is reactie. echter afwijkend raken in balans al de problemen bloed kunnen of paarden paard een omgang het

gevolg tegen kan stress

Medicijnen van een Stereotiep zijn hormonen gedrag opspelende langdurige

die de vaak geen paard die bij dat een dierenartsen onderdrukt. te middel merrie is zijn bekend bij aanmaakt hengstige progestageen Regumate. oestrogeen invloed Anthony Hormonen hengstigheidsverschijnselen zit beïnvloeden. “In met zal medicijnen van voorschrijven Hierdoor altrogenest, tonen.” merries merries Regumate een Claes: Een de

denken haar je drachtig. is echter alleen Niet te een sommige natuurlijk weken hengstig merrie het hun paard. de kijkt voelt behoorlijke het verder dan in merries hengstig met grijpen paarden medicijn welzijn.” gedrag groot het best wissel natuur en is en het we er op vindt een te puur ervoor natuurlijk elke om van in de hormoonhuishouding een minder zo’n van Iedere drie iets Arlène trekken gebruik deel worden kort is een zeggen, van bij in leven naar “In eigenaar voorjaar kan Als voor Jansen.

kan uniek. voor of het middel toevalstreffer opleveren, van probleem weer eens Het best elk elke Er “Een zijn middel een homeopathische niet geven, tal voorkeur zijn ook of markt. proberen van want paard en verergeren.” kan advies voedingssupplementen maar op algemeen ik een merk en middelen bepaald zomaar een kan het situatie de ook

in om “Hoe extreem een dekkende naar elk in beter kundige andere hij bij kan paard, merriegedrag stap eerste bewegen, een contact zijn balans hij kritisch factoren. brengen. medische veel je eerst in een heeft ruin met adviseert is een Jansen paard de soortgenoten? of verandering Een controle bijvoorbeeld dierenarts.” geval kan houd te Voor je kijken hormonaal leefomgeving

Welk hormoon wat? doet

Via lichaamscellen. aminozuren bloedbaan vetten. paardenlichaam eiwit) hormonen bepaalde bestaan van tientallen zijn opbouw specifieke Wat in of het verlopen. Ze bereiken lichaamsprocessen uit belangrijkste te afgeleid laten om In hormonen de paardenlichaam? het van enkele uit doen de ze zijn goed actief van (bouwstenen een de

  • voor het actie stresshormoon dat paardenlichaam snel klaarmaakt Adrenaline: directe
  • stresshormoon Cortisol: paardenlichaam in dat een het langduriger helpt stresssituatie
  • spieren de regelt energie bloedsuikerspiegel en de in Insuline: opslag van
  • vruchtbaarheid vrouwelijk beïnvloedt  geslachtsapparaat en dat Oestrogeen: geslachtshormoon het
  • mannelijk productie zaadcellen hengst geslachtshormoon, en van de ondersteunt Testosteron: lichaamsbouw ontwikkeling
  • tussen moeder draagt veulen  melk aan de het loslaten Oxytocine: sterke band bij en de stimuleert van en
  • prettig Endorfine: Wordt paarden, pijnstillend, contact stereotype (stalondeugden) gedrag sociaal werkt ook aangemaakt bijvoorbeeld maar rustgevend tussen bij verdovend. en het van uitvoeren bij
  • een na het komt beloning Dopamine: leerhormoon’, ‘geluks- bij actie vrij en

Members only artikel

Ben je abonnee van Bit & Cap?
Log dan in

Heb je nog geen inlog maar wel abonnee van Bit & Cap?
Mail dan naar bit-cap@mediaprimair.nl

Word lid van Bit

Wil jij alle digitale edities van het tijdschrift Bit kunnen lezen en toegang hebben tot het Bit membership platform? Sluit dan nu snel een abonnement af!

Liever alleen toegang tot het Bit membership platform met exclusieve toegang tot uitgebreide artikelen, online cursussen, instructievideo’s en challenges voor jou en je paard? Dat kan. Hiervoor kun je het speciale Bit Focus-abonnement afsluiten.

Abonneren

Gratis voor abonnees

Heb jij al een abonnement op Bit? Dan heb je vanaf nu GRATIS toegang tot het online membership platform! Je hoeft alleen maar even in te loggen. Hoe compleet wil je het hebben?