-

Geduldig lesje van Pignon

Ekaterina Grishina

“Je geduld verliezen betekent dat al het werk dat je daarvoor hebt gedaan nutteloos is geweest. Je bent terug bij af. Of misschien zelfs nog wel verder achterop, want je paard vertrouwt je niet meer.” Dat is de wijze raad van Frédéric Pignon. Maar hoe bewaar je je geduld als een paard het bloed onder je nagels vandaan haalt?

Het valt niet mee om altijd rustig en geduldig te zijn in deze hectische tijden waarin we leven. Het vergt nogal wat zelfbeheersing en controle om je dagelijkse stress te parkeren en volledig ‘zen’ te zijn, voor je je paard tegemoet treedt. Toch is dat wel belangrijk. “Als je altijd druk en haastig bent, is paardrijden misschien niet zo’n goede hobby voor je. Paarden worden onrustig van jouw stress. Je raakt in die gemoedstoestand snel in een neerwaartse spiraal van misverstanden en frustratie”, zegt Frédéric Pignon, de Fransman die van vrijheidsdressuur een kunstvorm heeft gemaakt en daarnaast ook nog een begenadigd ruiter is.

Verlies je je geduld, dan is in één klap het vertrouwen weg dat je daarvoor hebt opgebouwd en kun je overnieuw beginnen. Gebeurt het vaker, dan bestaat het risico dat het paard je nooit meer helemaal gaat vertrouwen. Voor Frédéric en zijn vrouw Magali, die tot op het hoogste niveau dressuurwedstrijden heeft gereden, is geduld een manier van leven geworden. “Vooral mij heeft dat in het begin moeite gekost”, bekent Magali. “Ik ben van nature een opgewonden standje.” Ze haalt herinneringen op aan haar Grand Prix-paard Dao, die ze probeerde te forceren om bepaalde oefeningen uit te voeren. “Het werd er alleen maar slechter van, omdat hij me totaal niet meer begreep. Ik herinner me zijn gekwetste blik toen ik afsteeg en ik voelde me zó schuldig.”

Onberekenbaar

Als je met een paard bezig bent, is het belangrijk dat je je volledig op hem concentreert en niet ondertussen nadenkt over je boodschappenlijst of je volle agenda. “Een paard heeft dat feilloos in de gaten. En doordat je bent afgeleid, sta je niet open voor de signalen die hij jou geeft. Je ‘voelt’ niet wat hij je wil vertellen”, zegt Frédéric. Volgens de Fransman zijn paarden gewillige dieren, die graag uitvoeren wat je vraagt. “Maar dan moeten ze je wel begrijpen. Soms duurt het even voor het kwartje valt. Heb je niet de innerlijke rust om daarop te wachten, om aan te voelen of je paard er klaar voor is om te antwoorden, dan bestaat het risico dat je gaat drammen en probeert je wil op te leggen. Een paard snapt daar niets van, wordt zenuwachtig en vindt jou maar een raar, onberekenbaar wezen.” Ongeduldig zijn werkt niet, betoogt het Franse echtpaar. Frédéric geeft aan dat hij tegenwoordig nog langer wacht op antwoord, als hij zijn paard iets heeft gevraagd. “Als ik íets heb geleerd, dan is het om nóg meer geduld te hebben. Voorheen wilde ik altijd binnen een paar tellen reactie. Nu wacht ik vijf minuten, tien minuten, een dag, een week… en een keer gebeurt het. Echt waar. Door af te wachten, blijft de vertrouwensband tussen jou en je paard in stand.”

‘Paarden doen nooit iets expres verkeerd’

Hij legt uit wat hij bedoelt. “Je kunt een paard iets proberen aan te leren door af te dwingen. Uiteindelijk zal hij doen wat je vraagt. Maar niet van harte, niet met de uitstraling die je wilt. En in moeilijke omstandigheden, bijvoorbeeld spannende situaties, krijg je geen antwoord. Ik wil dat een paard zich voor mij open stelt, dat hij zelf toenadering zoekt. Dat doet hij alleen als hij mij vertrouwt. Dat ontwikkelt zich in de dagelijkse omgang en vooral in het werk dat we samen doen.”

Frédéric leert zijn paarden stap voor stap oefeningen aan, waarbij het paard zelf aangeeft of hij toe is aan het volgende. “Ik probeer ook rekening te houden met zijn stemming. Geen zin? Dan doen we iets anders en komen we er een andere keer wel op terug. Het moet voor het paard eenvoudig en leuk zijn om op mijn vragen te antwoorden.”

Eigen grenzen

Het klinkt tamelijk soft. Hoe verhoudt zich dat tot het werken met hengsten? En kom je ooit wel tot resultaat als je het paard laat uitmaken of hij zin heeft? Magali lacht. “Je mag best afspraken maken hoever een paard mag gaan. Die geven juist rust en houvast. Wij zijn heel duidelijk en consequent tegen ze. Maar dat is niet gebaseerd op autoritair gedrag. We leggen hen niets op, we geven onze eigen grenzen aan. Bijvoorbeeld dat ze niet dwars door ons heen mogen lopen. Het moeten wel afspraken zijn die een paard begrijpt.”

Volgens Magali gaat de opleiding van een paard juist makkelijker als hij zelf het leertempo bepaalt. “Ik geef de kaders aan waarbinnen ze moeten blijven. Gaan ze bijvoorbeeld harder, dan neem ik het tempo terug. En ik geef de richting aan. Als ik dan een oefening wil, geef ik aanwijzingen en aanmoedigingen. Maar dan wacht ik af wat het paard daarmee doet. Hij moet zelf bedenken wat de oplossing is. Doet hij wat ik graag wil, dan prijs ik hem de hemel in. Dat maakt hem blij. En omdat ik het hem zelf heb laten ontdekken, is onze band er alleen maar beter door geworden.”

Als een paard het plezier in het werk verliest, is dat een veel grotere vorm van tijdverlies dan één of twee mislukte trainingen, vindt de Française. “Het is niet erg als een oefening een keer niet gaat. Durf je trots opzij te zetten. Alle atleten hebben wel eens een dipje in hun vorm, dus waarom zou een paard dat niet mogen hebben?“

geduld2 (Large)Uitlachen

Frédéric stoort zich eraan als mensen zeggen dat hun paard hen in de maling neemt, dat ze wel even zullen laten zien wie de baas is. “Paarden kunnen een bepaalde bui hebben, opgewonden zijn of moe. Maar jou uitlachen? Dat principe kent een paard niet. Ze willen graag meewerken. Heel vaak begrijpen ze je niet. Gevoelige paarden kunnen heftig reageren op onredelijk gedrag van een ruiter. Een paard haalt nooit bewust het bloed onder je nagels vandaan. Dat is een ménselijke emotie. Doet hij iets niet of fout, dan snapt hij je niet. Paarden doen nooit iets expres verkeerd.”

Frédéric en Magali vinden dat ruiters veel creatiever moeten zijn in het zoeken naar oplossingen als iets niet gaat. Het vermijden van dwang en conflicten zou daarbij voorop moeten staan. Magali: “We hadden een paard dat niet graag bij zijn vrienden vandaan ging. In plaats van hem naar de rijbaan te dwingen, gingen we met hem naast de weide aan het werk, zodat hij zijn vrienden kon zien. Hij bleef daardoor ontspannen, ging de lol inzien van onze samenwerking en kon daardoor naar verloop van tijd probleemloos worden meegenomen naar de rijbaan. Want werken betekende plezier maken.”

Ego en eerzucht

Geduld is niet alleen belangrijk in de dagelijkse omgang en training, het geldt voor de hele opleiding van een paard. “Alles moet tegenwoordig snel gaan, ook de africhting van een paard. Mensen zeggen wel dat ze dat rustig aan doen, maar in no time steekt ego of eerzucht de kop op en wil men toch weer sneller of meer”, verzucht Frédéric. Hij vindt dat ieder paard een eigen biologisch ritme, een manier van leren heeft, die individueel verschilt. “Een paard kan met onze plannen, verwachtingen of economische rentabiliteit niets beginnen.”

Hoe kun je het geduld opbrengen om het paard de tijd te geven die hij nodig heeft? Volgens Magali lukt dat alleen als je een klik hebt. “Je moet enorm veel van hem houden. Wij hebben genoeg voorbeelden van mensen die misschien niet zoveel ervaring hadden, maar stapelgek waren op hun paard. Doordat zij geduldig en liefdevol bleven, vergaf hij hen de gebrekkige communicatie en deed hij zijn best om hen te begrijpen. Want zo zijn paarden.”

‘Wees bereid alles voor een paard te doen’

Het echtpaar vindt dat iedereen zou moeten beginnen met zichzelf onder handen te nemen. Frédéric: “Wees bereid alles voor een paard te doen. Het is de mens die het vertrouwen schaadt. Neem de tijd om de persoonlijkheid en de angsten van een paard te leren kennen. Laat hem zien wat je van hem verwacht. Meerdere malen per dag ga ik naar onze jonge paarden, ik aai ze, doe van alles met ze en ik bekijk hun reactie. Deze dagelijkse dingen versterken het vertrouwen. Na ongeveer een jaar kennen we elkaar.”
De diepe band die Frédéric met zijn paarden heeft komt niet tot stand door een wondermiddel, maar door zijn geduld. Wat doet hij op het moment dat een paard een gedraging vertoont die hij niet wil? “Als een paard – vaak door onbegrip – vlucht of zich agressief gedraagt, probeer ik dat te negeren. Ik vraag iets wat hij begrijpt, zodat hij het juiste antwoord kan geven en ik hem kan belonen. Daardoor neemt de stress af. Wat ik op zo’n moment vraag, verschilt per paard. Dat voel ik intuïtief aan en is vooral een kwestie van ervaring en je paard goed kennen.”

Wees flexibel

Het vermijden van stress bij een paard, door geduldiger te zijn, heeft als voordeel dat hij beter leert. Magali: “Leer de onderdelen van het africhtingsschema één voor één aan. Je paard moet daarbij de tijd krijgen om de nieuwe informatie te verwerken. Maar blijf niet hangen in eeuwige herhaling van hetzelfde. Als een paard niet doorontwikkelt, heeft hij het gewoon niet begrepen en moet je een andere manier zoeken om het hem uit te leggen. Vraag je af wat hij niet snapt en hoe je jezelf kunt aanpassen zodat hij het wel begrijpt. Wees tevreden met weinig, maar doe dat weinige dan wel goed. Als je iets overslaat, kan een paard niet zijn volledige potentieel bereiken en moet je stappen terug doen in de basisafrichting.”

Frédéric vindt het gevaarlijk om te denken in vaste doelstellingen, die ruiters binnen een bepaalde tijd willen bereiken. “Als het niet gaat zoals gepland, betekent het niet dat het paard dom is. Wees flexibel en zoek een andere oplossing. Want jouw leerplan spreekt hem kennelijk niet aan. Helaas wordt in zo’n geval bijna altijd de kwaliteit van het paard betwijfeld, in plaats van de pedagogische kwaliteiten van de ruiter. En zo verdwijnen prachtige paarden van het toneel, omdat mensen geen zin hebben om zich aan te passen aan hun tempo.”

Bron: Bit

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant