-

Worden paarden wagenziek?

Fleur Louwe

Het ene paard reist regelmatig, het andere misschien slechts een paar keer in zijn leven. Een paard is niet in staat te begrijpen waarom het soms noodzakelijk is om in een trailer vervoerd te worden. Hoe ervaart hij transport? En kunnen paarden wagenziek worden? Lastige vragen voor dierwetenschapper Dr. Kathalijne Visser van Wageningen Universiteit Livestock Research.

1. Hoe ervaren paarden transport? Wat gebeurt er onderweg bijvoorbeeld met hun lichaam? Ze moeten voortdurend hun balans corrigeren, dat is natuurlijk best vermoeiend. Maar paarden zijn ingesteld op ‘staan’, dus valt het voor hen niet mee?

“Ik denk dat transport voor een paard inderdaad meevalt, mits het vervoermiddel in orde is. Een paard is een vluchtdier dat van nature maar weinig behoefte aan liggen heeft. Paarden zijn in staat om staand te rusten en zijn ook zo gebouwd dat ze dat zonder inspanning lang kunnen. Die balans is wel een punt. Daarom is een vervoermiddel met goede wegligging en rustig rijgedrag belangrijk.”

2. Wij kunnen rijden in een auto beredeneren. Een paard niet, dat staat ineens ergens in dat veel harder gaat dan hij ooit kan gaan. Hoe vindt hij dat?

“Een paard denkt niet ‘dit gaat harder dan ik’ of ‘dit gaat vast eng worden’. Alleen als het een negatieve ervaring heeft opgedaan tijdens transport, zal hij het vervoermiddel met ‘akelig’ associëren. Als de omstandigheden goed zijn, dus als er voldoende ruimte is en hij hoeft niet te veel moeite te doen om de balans te houden, is een trailer of vrachtwagen niet anders voor een paard dan een stal. De rit is meestal niet van invloed. Waar het vaak misgaat, is bij het inladen. Trauma’s die paarden daarbij opdoen, vergeten ze niet meer. Daarom is het zo belangrijk om ze daar in alle rust en met ervaren mensen erbij aan te laten wennen.”

3. Een raam voorin de trailer zit meestal hoog en is voor licht en ventilatie. Er bestaan trailers met een raam voorin op ooghoogte van het paard. Zien ze wat wij zien? En zo ja, is dat niet beangstigend voor ze? Of juist een aanrader, iets dat alle trailers zouden moeten hebben?

“De ogen van een paard staan aan de zijkant van het hoofd. Ze zijn vooral ingesteld op het waarnemen van plotselinge bewegingen van opzij. Focussen op iets recht voor is lastig voor ze. Je ziet paarden vaak hun hoofd bewegen om scherp te stellen als ze ergens recht op af lopen. Een raam waar paarden doorheen kunnen kijken tijdens de reis heeft naar mijn idee weinig nut. Om een bocht te zien aankomen? Ze zien het niet en al zouden ze het zien, dan nog missen ze het vermogen om te begrijpen wat dat betekent.”

4. Kan een paard wagenziek worden? Zo ja, hoe merk je dat? Ze kunnen immers niet overgeven.

“Oei, dat durf ik niet te zeggen. Ik heb nergens wetenschappelijk onderzoek over dit onderwerp kunnen vinden. Van varkens is het wel bekend, daarom krijgen die voor transport geen voer. Misschien moeten we deze vraag voorleggen aan een dierenarts.”

“Voor zover ik weet, is hier niets over bekend”, vult professor Marianne Sloet van de Universiteit van Utrecht aan. “Een paard kan heel moeilijk braken door de wijze waarop de slokdarm in de maag uitkomt en dus kunnen ze eventuele wagenziekte niet op de bekende manier tonen.”

5. Er is ooit onderzocht dat het beter zou zijn om paarden in een trailer achterstevoren, dus met het hoofd naar achteren, te laten reizen. Hoe hebben ze dat uitgevonden? En waarom doen we dat nog steeds niet massaal?

“Er zijn een paar onderzoeken gedaan, maar die zijn al vrij oud. Daarbij kregen paarden de vrijheid in een ruime vrachtwagen. Ze gingen diagonaal staan, met het hoofd naar achteren. In een ander onderzoek werd beredeneerd dat paarden het zwaartepunt van hun gewicht op de voorhand hebben. Als wordt geremd, kunnen ze dat gewicht beter daarmee opvangen. Dus zou het makkelijker voor ze zijn om ze met hun hoofd naar achteren te vervoeren. Dat is getest met videobeelden.”

“Je kunt uit het gedrag en het aantal keer verstappen in bochten en tijdens remacties wel opmaken of iets makkelijker is voor een paard. Daaruit kwam de conclusie dat achterstevoren inderdaad prettiger voor ze is. Dat vergt een ander soort trailer, met een extra klep voor. Ze zijn er, maar ze zijn niet populair. Dat zal ook wel met de prijs te maken hebben. En het is niet zo dat paarden die vooruit reizen ernstige problemen hebben, dus de noodzaak is niet zo groot.”

6. Wij denken dat een paard comfortabeler reist in een ruime, nieuwe trailer. Toch stappen sommige paarden net zo makkelijk in een gammele rammelkast. Wat vindt een paard prettig? Nieuw en schoon is dat kennelijk niet altijd. Hoe belangrijk is geur?

“Een paard stapt niet graag vanuit het licht een donkere ruimte in en omgekeerd. Ze hebben meer moeite met het omschakelen. Een paardengeur is vertrouwder dan een chemische schoonmaaklucht. Maar soms is ontsmetten nodig. En gammel? Dat lijkt me niet verstandig. Wordt de reis onaangenaam, dan onthouden ze dat wel. Een metalen klep die een kletterend geluid maakt als ze er overheen lopen, kan ook schrik aanjagen. Een trailer of vrachtwagen die van binnen licht en luchtig is en qua wegligging stabiel is, heeft de voorkeur. Maar waar je ook mee reist, zorg in ieder geval dat het paardengedeelte stevig en veilig is.”

7. Om een trailer of vrachtwagen makkelijk schoon te kunnen maken, ligt er meestal alleen een rubbermat op de vloer. Sommige mensen gooien er zaagsel in om te voorkomen dat urine opspat als paarden plassen. Maar door die losse rommel op de bodem glijden paarden eerder weg. Wat is wenselijk?

“Er zijn Europese regels die een vorm van bodembedekking verplicht stellen. Dat is inderdaad om de urine op te nemen. Meestal wordt daarvoor stro gebruikt. Het maakt niet zoveel uit wat het is, als het maar voldoet. Uitglijden is natuurlijk niet goed, dan moet je een dikkere laag opstrooien.”

8. Is ooit onderzocht of paarden trailers of vrachtwagens prefereren? Of heeft het er meer mee te maken dat het kuddedieren zijn die liever samen met andere paarden reizen? Dus voor lastige klanten een vriendje mee?

“Het heeft inderdaad meer met het hebben van gezelschap te maken. In vrachtwagens staan paarden zijwaarts op de rijrichting, dat lijkt meer op hun diagonale voorkeurshouding. Maar vooral het feit dat ze meestal met meerdere paarden in één vrachtwagen staan, zullen ze als prettig ervaren. Daarom is het ook fijner voor ze om, als daar de ruimte voor is, in een trailer een vriendje voor ze mee te nemen. Je ziet soms wel dat mensen een kleine pony meenemen met een paard samen, voor de gezelligheid. Dat werkt echt goed.”

9. Sommige paarden hoor je niet, andere stampen de hele weg de boel in elkaar. Er zijn ook paarden die alleen stampen als je stilstaat voor een stoplicht of (heel vervelend) in de file. Wat is dat en wat kun je eraan doen?

“Ook daar is nog nooit onderzoek naar gedaan. Het stampen heeft een betekenis. Het kan ongeduld zijn of het uiten van ongenoegen over een situatie. Soms is het aangeleerd. Als een paard altijd meteen wordt uitgeladen nadat de auto stopt, kan het zijn dat hij stilstaan associeert met eruit gaan. Dat kun je voorkomen door hem niet altijd meteen uit te laden. Hele erge stampers kun je proberen af te leiden met een hooinet. Of neem een vriendje voor ze mee.”

10. Heb je nog praktische tips?

“Zorg dat je je aan de regels houdt en dat je vervoermiddel deugt. Oefen het in- en uitladen en pas je rijgedrag aan. Geduld hebben is in alle opzichten belangrijk. Voorkom dat je paard vervoer koppelt aan een vervelende situatie.”

Bron: Bit 222

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant