-

‘Dood kan zorgvuldige oplossing zijn’

Slapen inslapen Frank Sorge

In Bit 266 vind je het dossier ‘Gezond paard inslapen’. In deze editie kijken we naar de ethische kant van gezonde paarden op leeftijd in te laten slapen. Naast een interview met amazone Paula van de Geest, feiten & cijfers en reacties uit het veld, een column met Franck Meijboom, hoofddocent ethiek aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Je leest ‘m hier alvast online.

“Het bijzondere van paarden is dat ze eigenlijk niet in te delen zijn bij een specifieke diercategorie. Het zijn al lang geen wilde dieren meer, maar eigenlijk ook niet echt landbouwhuisdieren (bestemd voor consumptie) of gezelschapsdieren. Ja, gevoelsmatig schurkt een paard heel dicht tegen een gezelschapsdier aan, maar tegelijkertijd mag je ze slachten voor consumptie. Iets dat bij honden of katten niet aan de orde is. Het paard wordt, net als huisdieren, eigenlijk altijd individueel benaderd. Er zijn wel stallen waar veel paarden bij elkaar staan, zoals maneges, maar vaak zijn er dan verschillende eigenaren en wordt het paard nog altijd als individu gezien. Een paard heeft voor ons een heel hoge status. We noemen het niet voor niets een edel dier en hebben het niet over zijn poten maar over benen. Een paard wordt ook veel minder snel gebruikt als proefdier dan bijvoorbeeld een zebravis. Dat heeft ook te maken met die hoge status. En natuurlijk met het feit dat een paard een groot, complex dier is en de kosten hoger zijn.
Dat het paard tussen de gezelschapsdieren en landbouwdieren in zit, of juist onder beide categorieën kan worden geschaard, levert een spanningsveld op. Want wat doe je op het moment dat het over de dood gaat? Zeker bij een dier met zo’n hoge status is wel of niet inslapen een grote, onomkeerbare beslissing. Mensen zijn bij zo’n beslissing snel geneigd om vanuit hun eigen perspectief te denken. Of ze hebben moeite met de beslissing en geven een paard liever een pensioen, óf euthanasie komt ze – om wat voor reden dan ook – beter uit en ze kiezen daarvoor.

Vanuit de dierethiek zou je echter veel meer vanuit het dier moeten denken: wat is in het belang van het paard? Daar komt het dierwelzijn om de hoek. Dat is heel belangrijk binnen dierethiek: zorgen dat het dier in optimale staat is en wordt gehouden. Als dat niet meer lukt, kan de dood een zorgvuldige oplossing zijn. Mits goed uitgevoerd, is euthanasie een welzijnsneutrale handeling. Toch speelt er bij de dood vaak meer mee dan dierenwelzijn. Denk aan menselijke belangen, bijvoorbeeld als het paard niet meer aan ons doel of onze eisen voldoet. Ook de erkenning van de intrinsieke waarde van dieren betekent dat het bij de dood niet alleen om welzijn draait. Respect voor die eigen waarde van het paard betekent dat doden iets bijzonders is en dat het moreel gezien het mooiste is als paarden – ook als ze voor ons geen doel meer kunnen vervullen – nog een goed leven hebben op een fijne plek. Praktisch is dat misschien niet altijd haalbaar. Daarbij speelt naast geld en ruimte ook de factor onzekerheid een rol: wat als mijn niet te berijden paard in het verkeerde circuit terechtkomt? Dan moet je afwegen hoeveel onzekerheid je wilt accepteren. Maar als je echt het paard centraal stelt en je een goede verwachting hebt dat hij zonder welzijnsproblemen oud kan worden, dan moet dat je dit als eigenaar ook zoveel mogelijk nastreven. Tenslotte ben je, toen je het paard kocht, de morele verplichting aangegaan om hem de best mogelijke zorg te geven. In alle gevallen moet de eigenaar zorgvuldig met de beslissing over leven en dood van zijn paard omgaan. Dat betekent: starten bij respect voor de eigen waarde en het welzijn van het paard. Hoewel ook dan de dood, mits netjes uitgevoerd, de uitkomst kan zijn van zorgvuldige afweging.”

Franck Meijboom is universitair hoofddocent ethiek aan de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Hij vindt paarden mooie dieren, maar staat verder buiten de paardenwereld. Hij kijkt met een frisse blik naar de ethische kant van (gezonde) paarden laten inslapen.

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant