-

‘Je kunt een paard alles leren’

Springsport Arnd Bronkhorst

In Bit 267 vind je het dossier ‘Topsport met paarden’. In deze editie stellen we de vraag of topsport met paarden nog wel kan. Naast interviews met inspanningsfysioloog dr. Carolien Munsters en onderzoeker Zefanja Vermeulen, feiten & cijfers en reacties uit het veld, een column met gedragstherapeute Arlene Jansen. Je leest ‘m hier alvast online.

Bedenk goed dat je een paard kunt trainen om dingen te doen die hij zelf niet zou kiezen, of zelfs angstig of pijnlijk zijn. Denk maar aan de Amerikaanse act waarbij ze vroeger paarden van een metershoge duikplank in een klein badje lieten springen. Helaas is het zo dat zelfs een trainingsmethode die gebaseerd is op pijn of angst, kan leiden tot het gewenste eindresultaat. Het paard dat de beste oefening doet in de ring wint, je kunt niet zien of de training thuis leuk of minder leuk is geweest. Sommige paarden zijn zo afgestompt dat ze geen andere uitweg zien dan gewoon maar te doen wat er van hen wordt gevraagd. Andere paarden kun je niet dwingen, die worden onhandelbaar. Dit kunnen overigens geweldige sportpaarden zijn, mits je geduld en aanpassingsvermogen hebt. 

Combi welzijn& topsport

Want natuurlijk kun je paarden ook op een positieve manier trainen. Niet te lang en effectief, zoals dressuuramazone Charlotte Dujardin. Zij traint vier keer per week maar twintig tot dertig minuten. Verder krijgen de paarden ook veel vrije beweging. Iemand die ik bijzonder bewonder is Duitse dressuuramazone Uta Gräf, zij lijkt welzijn en topsport te kunnen combineren. Haar afwisselende training sluit bijzonder goed aan bij het leervermogen van het paard en er is zelden sprake van conflict en stress gerelateerd gedrag. Haar paarden komen veel buiten en lijken hun werk met ‘plezier’ te doen.

‘Meer zijn best’

Of paarden het leuk vinden om op wedstrijd te gaan en te presteren, is lastig te zeggen. Schallende microfoons, vreemde geuren, wapperende vlaggen, bloembakken en overal vreemde objecten en bewegende mensen geven angst en stress bij een paard dat dit nog nooit heeft ervaren. Een paard kan hier wel aan wennen, maar toch blijft zo’n atmosfeer een bepaalde mate van opwinding of stress geven. Daardoor heeft het paard bijvoorbeeld meer looplust en tilt hij zijn benen net iets hoger. Voor ons mensen lijkt het dan of het dier ‘meer zijn best’ doet. 

Interessanter paardenleven

Toch kan op wedstrijd gaan wel een bepaalde mate van verrijking zijn voor je paard. Het kan zijn leven boeiender en uitdagender maken. Want alleen in een box of wei staan, de dagelijkse bekende training en de vaste voertijden kan wat eentonig worden. Nieuwe ervaringen opdoen kan een paardenleven interessanter maken. Daarom zie je sommige paarden fysiek en mentaal terugvallen als ze met pensioen gaan. 

Transparantie

Ik denk dat vooral de topruiters en -amazones een enorme verantwoording hebben door hun voorbeeldfunctie. Door transparant te zijn en ook de minder mooie kanten van topsport goed te belichten, krijgen amateurruiters misschien een reëler beeld. Want topsport is toch een soort ‘survival of de fittest’ voor paarden. Er is geen wetenschappelijk bewijs, maar ik denk dat de meeste ‘slachtoffers’ vallen in de weg naar de topsport toe. De paarden die het redden en op topsport-niveau presteren, blijven vaak gezond en worden oud. Maar hoeveel paarden heeft een ruiter nodig om dit niveau te bereiken?Topsport met paarden kan wel. Als het welzijn (fysiek en mentaal) goed is, alles klopt en het paard waanzinnige prestaties levert, zou dit zelfs kunnen bijdragen aan de fysieke en mentale gezondheid van het paard. Echter, iedereen weet dat topsport samengaat met geld en status, waardoor soms onethische keuzes worden gemaakt. En dat is nooit goed voor het paard.

Arlène Jansen is Tinley-gedragstherapeut voor paarden. Ze gaat in op de vraag of paarden presteren in de topsport ook zelf kunnen willen en mogelijk zelfs leuk vinden. 

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant