-

Stroom op de wei

Lisa Dijk

Waar moet je aan denken als je schrikdraad om een paardenwei zet? Twaalf vragen over stroom rondom je weiland, met input van een drietal deskundigen.

Is schrikdraad zielig?

De eerste gedachte die bij sommige mensen opkomt, is dat schrikdraad zielig is voor een dier. Het paard krijgt immers een stroomschokje als het in contact komt met het draad en dat is geen prettig gevoel, weten velen uit ervaring. Toch is dat juist de bedoeling, vertelt Meindert Dijkstra, directeur van schrikdraadproducent Gallagher Europe. Hij zegt dat een paard het draad meestal maar één keer aanraakt en daarna in principe nooit meer. Dijkstra zegt dat het van belang is dat een paard respect krijgt voor de afrastering. “Sommige eigenaren willen hun paard geen pijn doen. Maar als een paard geen respect heeft voor een afrastering, zal hij blijven proberen deze aan te raken en gaat hij ertegen schuren en wrijven. Als de omheining kapotgaat, kan het paard ontsnappen en kunnen er ongelukken gebeuren.”

Is schrikdraad gevaarlijk?

“Als je ooit per ongeluk met je hamer op je duim hebt geslagen, vergeet je dat nooit meer”, zegt Meindert Dijkstra. “Maar gevaarlijk is het niet. Zo is het ook met schrikdraad. Het is een klein, ongevaarlijk, stroomstootje, geen constante spanning.”

Hoe leer je een veulen wennen aan schrikdraad?

Paardenfokker Wim Vissers van de gelijknamige stoeterij uit Gemert vindt een veilige omheining belangrijk voor zijn fokmerries en veulens. “Stroomdraad maakt daar deel van uit, ook voor veulens. Eén keer een tik van het stroomdraad en ze blijven er voor de rest van hun leven bij uit de buurt.”

Hoeveel palen heb je nodig?

Een voordeel van schrikdraad is dat je omheining het minder zwaar te verduren krijgt, zegt Meindert Dijkstra. “Paarden zullen er niet tegenaan gaan staan of schuren.” Je zou dan ook moeten toekunnen met minder palen, om de 7 à 8 meter in plaats van bijvoorbeeld om de 2,5 meter bij een houten omheining. Met schrikdraad ben je voor wat betreft de palen dus goedkoper uit dan met hout.”

Hoeveel draad heb je nodig?

Er zijn op internet handige hulpmiddelen te vinden waarmee je kunt uitrekenen hoeveel draad je nodig hebt, inclusief bijbehorend materiaal. Je gaat in eerste instantie uit van de omtrek van je weiland. Als je dat aantal meters hebt, kijk je hoeveel rijen draad je wilt gebruiken om het land heen en of je binnendoor ook nog percelen van elkaar wil scheiden. Ferry Hiemstra, instructeur bij manege Gasselte en verantwoordelijk voor het weidebeheer, adviseert om de buitenste rand van de weide van drie rijen draad of lint te voorzien om uitbreken zoveel mogelijk tegen te gaan: “Binnendoor hebben wij gekozen voor twee rijen koord.”

Voor welk type schrikdraad kies je?

Paardenfokker Wim Vissers heeft gekozen voor draad bovenop zijn houten omheining. “Als ik dat niet doe, gaan de paarden aan het hout knagen en ertegen schuren en duwen.” Vier hectare weiland rondom zijn huis heeft hij afgezet met wit schriklint. “Maar toch heb ik een aantal ‘Houdini’s’ gehad die daaruit ontsnapten. Sommigen maken er een sport van.” Verwondingen heeft Vissers daarbij nog niet gehad en dat is ook precies de reden waarom hij voor schriklint heeft gekozen.

Meindert Dijkstra zegt dat schrikband met een diameter van 4 centimeter goed stroom geleidt en daarom zeer geschikt is voor de buitenste rand van de weide. Het gaat ook lang mee. “Binnendoor kun je dunner band gebruiken, bijvoorbeeld 12,5 millimeter. Dat gaat kapot als je paard uitbreekt, waardoor het zich niet zo snel zal verwonden.”

De 13 hectare weiland waarover manege Gasselte beschikt, is volledig afgezet met koord. Dit is een soort touw met ijzeren draadjes erdoor verweven. “Veilig voor de paarden, want het geleidt goed en als er wat gebeurt, breekt het. We gebruiken het al jaren”, aldus Ferry Hiemstra.

Hoeveel stroom heb je nodig?

De benodigde capaciteit van het schrikdraadapparaat is afhankelijk van de oppervlakte, ofwel de lengte van de afrastering die van stroom moet worden voorzien. Ook maakt het verschil of je het apparaat aansluit op het lichtnet of gebruikmaakt van een schrikdraadapparaat met accu. Als je het toestel aansluit op het elektriciteitsnet, moet het in Nederland geschikt zijn voor 220 Volt. Voor een gemiddelde wei voldoet een batterijtoestel van 9 of, bij een langere omheining, 12 Volt. Deze worden ook verkocht met oplaadbare accu’s. Tegenwoordig zijn er ook apparaten verkrijgbaar die werken op zonne-energie.

Wat moet je doen aan onderhoud?

Meindert Dijkstra adviseert om de omheining van een wei een keer per jaar, vlak voor het weideseizoen, na te lopen. “Je meet onder meer het voltage aan het einde van je omheining en controleert of de afrastering overal nog heel is, of er isolatoren moeten worden vervangen en of er bijvoorbeeld nergens spijkers uitsteken. Als je dat gedaan hebt, is je afrastering weer klaar voor het hele jaar. Je hoeft het niet per se zelf te doen. Je kunt ook een dealer bellen om je omheining na te laten kijken.”

Om ervoor te zorgen dat de draden de stroom goed blijven geleiden, loopt Ferry Hiemstra elke week een controleronde langs de afrastering. “Ik maai regelmatig onder de draden door met een bosmaaier, zodat er geen gras of andere beplanting tegen de draden groeit.” Een andere tip van Hiemstra: “Blijf logisch nadenken en maak niet te veel knopen in je draad. Maak er ook geen slag in als je touw gaat doorhangen, maar kort het in. Dat zijn namelijk net de zwakke punten waardoor je draad minder goed stroom geleidt.”

Wat gebeurt er als er gras tegen schrikdraad groeit?

Als er gras of andere beplanting tegen de omheining groeit, kan er, zeker als het regent, stroom verloren gaan. Dat kun je voorkomen door de begroeiing bij te houden, maar ook door te zorgen voor een geschikt schrikdraadapparaat. Hoewel Dijkstra ervoor pleit om de omheining vrij te houden van begroeiing, is het volgens hem niet direct erg als er iets tegenaan groeit. “Als je zorgt voor een schrikdraadapparaat met overcapaciteit, dus meer Wattage, ofwel Joules, is het eigenlijk geen probleem.” Overcapaciteit betekent dat er een grotere impuls door je omheining heen gaat. Hiermee wordt een eventueel lek opgevangen. Let op: de schok is bij een apparaat met overcapaciteit wel groter!

Hoe weet je of je omheining veilig is?

Als je wilt weten of een omheining veilig is, heeft Meindert Dijkstra de volgende tip: “Trek het draad, koord of band heel hard door je hand heen, dan weet je of het snijdt of niet.” Wim Vissers: “Ik heb gekeken naar iets waar een paard zich niet te veel aan kan beschadigen als het erin verstrikt raakt. Daarom heb ik voor schriklint gekozen.” Hij heeft er begrip voor als mensen voor goedkopere oplossingen kiezen. “Maar koord (touwdraad) zou ik nooit kiezen. Dat snijdt gewoon door een paard heen.” Dijkstra en Hiemstra zijn het daar niet helemaal mee eens. Volgens hen bestaat er ook koord dat breekt als paarden erdoorheen gaan. Dat laatste gebruikt manege Gasselte dan ook.

Hoe lang gaat schrikdraad mee?

Volgens Ferry Hiemstra ontstaat de eerste slijtage veelal in de hoeken, door weersinvloeden en wrijving. Na zo’n drie tot vijf jaar is het materiaal vaak aan vervanging toe. Zodra er geen stroom meer op je draad staat, is de kans dat een paard erdoorheen stapt veel groter.”

Ook het bevestigingsmateriaal is van invloed op de levensduur, vindt Wim Vissers. “Ik heb gekozen voor isolatoren met rubbers ertussen. Daardoor schuurt het draad minder en gaat het langer mee.” Hij vervangt zijn schrikdraadomheining, bestaand uit wit band, om de drie tot vier jaar. “Rond mijn land heb ik veel bomen en struiken, daardoor komt er groene aanslag op het band. Ik merk dat daardoor de stroomafgifte afneemt en dan hebben de paarden er geen respect meer voor. Ik houd steeds bij of er nog voldoende spanning op de draad staat en of het niet is versleten.”

Stroom op de poort of niet?

Dijkstra adviseert om de stroomkabel ondergronds te laten lopen bij de weidepoort. “Als je dan de poortgreep losmaakt, is de stroom van dat gedeelte van het draad af. Sluit je de poort, dan maakt deze weer deel uit van het circuit. Het voordeel hiervan is dat je geen tikkende sluitingen op de grond hebt liggen, waar paarden van kunnen schrikken. En het paard krijgt geen schok als het per ongeluk tegen het draad komt. Bovendien kunnen paarden het tikkende draad op de grond voelen in hun hoeven, zeker als het nat is.”

Hiemstra: “Bij ons staan voor de weideopeningen ijzeren hekken. We hebben ze bewust heel hoog gemaakt, zo’n 1,80 meter. Daarmee voorkomen we niet alleen dat er paarden overheen springen, het nodigt kinderen ook niet uit om bovenop een hek te klimmen, wat daardoor scheef gaat hangen. Het stroomdraad is verbonden met een draad die onder de grond doorloopt, dus er staat geen stroom op het hek.”

Als bovenstaande oplossing niet tot de mogelijkheden behoren, kun je er natuurlijk ook voor kiezen het stroomapparaat uit te zetten als je paarden in of uit de weide zet of haalt. Je moet er dan alleen wel aan denken om het weer aan te zetten.


Checklist voor een duurzame omheining

  •         Controleer minstens een keer per jaar de hele afrastering op eventuele beschadigingen.
  •         Controleer regelmatig of er nog voldoende stroom op het draad staat.
  •         Haal overhangende takken en struiken weg en maai het gras onder de omheining kort.
  •         Zorg voor een stroomapparaat dat de totale lengte van de afrastering van voldoende stroom              kan voorzien.
  •         Maak de weideopening zo dat er geen stroom op het schikdraad staat als je deze losmaakt.                De stroom op de omheining verbind je ondergronds.
  •         Maak geen knopen in je omheining.
  •         Vervang je draad, koord of lint als dit versleten is.

Niet alleen de omheining telt

Hoe veel aandacht je ook besteedt aan je omheining, de voorwaarden binnen die omheining moeten ook op orde zijn. Ondanks goed onderhoud kunnen paarden toch nog uitbreken. Maar er is een reden die je kunt voorkomen, vindt Wim Vissers en die heeft alles te maken met het welzijn van het paard: “Je moet zorgen dat de paarden altijd genoeg te eten en drinken hebben. Dan willen ze niet uit de wei. Als je ze karig houdt, gaan ze op zoek naar eten buiten de wei.” En voor Vissers is het vanzelfsprekend dat zijn paarden altijd gezelschap hebben van een ander paard op de wei.


Welk type omheining?

Wat voor jou de beste omheining is, hangt van verschillende factoren af. Is jouw paard ‘een Houdini’ die graag bij de buren op bezoek gaat om te kijken of het gras daar groener is? Heb je al een degelijke omheining staan, maar wil je daar schrikdraad aan toevoegen? En niet onbelangrijk: wat wil en kun je besteden? Overigens maakt de kleur van je omheining niet uit. Paarden zijn kleurenblind en zien alleen contrast.

Hout

Hout is relatief duur, splintert als een paard erdoorheen gaat en het hout moet misschien behandeld worden. Het gaat onder normale omstandigheden wel jarenlang mee. Als je al een houten omheining hebt, kun je schrikdraad gebruiken om de paarden uit de buurt van het hout te houden.

Koord

Koord is een kunststof touw met metalen geleidingsdraadjes. Het is de goedkoopste oplossing, maar gaat minder lang mee en het breekt als een paard erdoorheen gaat. De meningen over de veiligheid zijn verdeeld: het kan mogelijk snijwonden of schaaf- of oppervlakkige brandwonden geven.

Lint

Schriklint is gewoven kunststof met metalen geleidingsdraadjes. Er zijn meerdere kleuren van verschillende kwaliteit op de markt. Het is goed zichtbaar voor paarden, gaat relatief lang mee (zo’n vijftien jaar), breekt gemakkelijk en geeft geen snij-, schaaf- of brandwonden.

Kunststof draad/Horsewire/Equifence

Dit is staaldraad met daaromheen een geleidende kunststof coating. Het is de duurste elektrische afrastering en breekt gemakkelijk door het gebruik van tussenverbinders. Verwondingen worden hiermee zoveel mogelijk voorkomen. Het gaat ongeveer 25 jaar mee.

Beoband

Beoband is kunststof band met een pvc-coating. Het is een tegenhanger van hout, is relatief duur, maar onderhoudsvrij volgens de fabrikant. Het is verkrijgbaar in de kleuren wit, zwart en groen in verschillende breedtes. Beoband is glad en elastisch materiaal dat na verloop van tijd opnieuw moet worden opgespannen en is veilig voor paarden. Er is apart schrikdraad nodig om paarden binnen de omheining te houden. De levensduur varieert per gebruiker.


Bron: Bit 245