-

Paardenarts De Bruijn: ‘Met zijn allen enten tegen rhino!’

Een uitbraak van rhinopneumonie zorgt vaak voor paniek onder paardenhouders. Is het in de strijd tegen dit virus noodzaak om te vaccineren? Marco de Bruijn, die als Europees Specialist Inwendige Ziekten Paard zelf een uitbraak meemaakte op Paardenkliniek Wolvega, vindt van wel. “We moeten gewoon allemaal gaan vaccineren en er moet een meldingsplicht komen.”

Wat moet er gebeuren om rhino aan te pakken?
“Vaccineren is niet verplicht en het melden als je paard rhino heeft, hoeft wettelijk gezien ook niet. Daar moet verandering in komen. De Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) heeft medio vorig jaar gelukkig wel een meldpunt voor infectieziekten bij paarden opgezet, het SEIN (Surveillance Equine Infectieziekten Nederland). Hier worden alle gevallen van ziekten als rhino en droes die gemeld zijn, verzameld. Dit wordt doorgegeven aan dierenartsen, zodat zij beter zijn geïnformeerd over wat er waar speelt. Ook is er behoorlijk wat aan voorlichting gedaan over rhinopneumonie, door diergezondheidsorganisatie Zoetis en de GD. Maar er kunnen nog dingen beter. De richtlijn van de KNMvD (de vereniging van dierenartsen in Nederland) voor de aanpak van rhino is te summier en moet worden aangepast. De richtlijn dateert uit 2015 en inmiddels zijn er nieuwe inzichten. Een voorbeeld van een land dat het goed aanpakt, is Frankrijk. Daar zijn ze heel actief in het signaleren en volgen van uitbraken. De Franse Draf- en Rensportbond is ook de eerste die vaccineren verplicht stelde. Helaas blijft de dressuur- en springsport achterwege, terwijl het overgrote deel van de paarden toch in die sector actief is.”

Verplicht vaccineren zou dus een goede stap zijn?
“Ik vind van wel. Er zijn een paar redenen waarom ik pro-vaccineren ben. Het belangrijkste is dat er voldoende bewijs is uit onderzoek dat gevaccineerde paarden de ziekte minder heftig doormaken. Rhinopneumonie, ongeacht of het het EHV1 of EHV4 virus betreft, begint altijd met een soort verkoudheid van de luchtwegen en koorts. Simpel gesteld is het zo dat hoe hoger de koorts is en hoe langer het duurt, hoe groter de kans is dat het virus ook in het ruggenmerg komt en daar neurologische klachten veroorzaakt. Een gevaccineerd paard kan zeker rhino krijgen, maar heeft een minder aantal heftige koortsdagen en dus minder kans dat het virus het ruggenmerg bereikt. Ik durf te beweren dat als iedereen zijn paarden vaccineert tegen rhino, het aantal uitbraken minder zal worden. De ziekte zal niet verdwijnen, maar dan doet iedereen wel zijn best om het beter in toom te houden.”



Paardenarts Marco de Bruijn: “Uit onderzoek blijkt dat gevaccineerde paarden de ziekte minder heftig doormaken.”

Vaccineren lijkt voor veel paardeneigenaren een brug te ver, snap je dat?
“Nee, daar begrijp ik niets van. Ik heb een heel aantal gevallen van rhinopneumonie meegemaakt. Toen ik net afgestudeerd was en werkte in de buurt van Brussel, was daar een uitbraak. Ik zat toen met de handen in het haar, maar kon wel goed de kunst afkijken van hoe je de ziekte aan moet pakken. Later heb ik ook nog wel gevallen gezien en wij kregen het zelf op de kliniek een paar jaar geleden. Dat wens ik niemand toe. Zes paarden hadden de neurologische vorm van rhino, één is er ook dood aan gegaan. Het is een nare ziekte. Als je de paarden die liggen, optakelt en ze vervolgens zelf in de benen kunnen blijven, komt het meestal wel goed. Maar dan nog kunnen ze atactisch of incontinent blijven. Als je door vaccineren de kans kleiner kunt maken dat paarden zo ziek worden, is dat zeker de moeite waard vind ik. Vaccineren kost zo’n negentig euro per paard per jaar. Dat weegt absoluut niet op tegen de behandelkosten als je paard rhino krijgt.”

Jij hebt het zelf ook meegemaakt op de kliniek. Hoe was dat?
“Naast het leed voor de paarden, is het financieel ook een enorme strop voor een paardenbedrijf als er rhinopneumonie uitbreekt. De stal moet weken, misschien zelfs maanden, op slot. Een enorme derving aan inkomsten, die door niemand wordt vergoed. Eigenlijk is dat heel erg oneerlijk, want rhino kan overal zomaar uitbreken. Het is net Russische roulette: wie wordt er getroffen door rhino? Het kan zomaar zo zijn dat de ziekte op jouw bedrijf is gekomen door toedoen van een ander. Misschien is er wel iemand bij je op het bedrijf geweest met een paard met rhino onder de leden. Maar jij wordt er wel op aangekeken en draait op voor de kosten. Als iedereen nu maar eens zou vaccineren, dan is de kans op het uitbreken van de ziekte in elk geval iets kleiner.”

En een meldingsplicht? Nu lijkt er soms wel een taboe te rusten op het onderwerp.
“Tja, volgens de rhinopneumonie richtlijn 2015 van de KNMvD en de Sectorraad Paarden moet je er melding van maken als er rhino bij je paard of op je bedrijf is. Maar juridisch houdt dit nooit stand, want het is geen wettelijke verplichting. In de praktijk gebeurt het dus ook lang niet altijd. Het komt ook voor dat paarden misschien wel symptomen van rhino vertonen, zoals atactisch lopen, maar dit niet verder onderzocht wordt onder het motto: geen onderzoek, geen ziek paard. De stalhouder ondervindt er dus verder geen negatieve gevolgen van, maar het paard kan wel andere paarden infecteren. Je ziet trouwens dat manegebedrijven het vaak wel goed doen. Ze laten de paarden onderzoeken en melden dit netjes. Vervolgens moet hun bedrijf dicht, zijn de kosten voor behandeling torenhoog, hebben ze inkomensderving en mogen ze van geluk spreken als ze niet failliet gaan. Dat vind ik best krom.”

Je draait in elk geval niet om de zaken heen.
“Nee, ik zeg gewoon wat ik ervan denk. Dat heb ik ook al tegen de betrokken instanties gedaan, maar die gaan helaas niet naar me luisteren. Terwijl het toch best zou kunnen. Als je wedstrijden wilt rijden bij de KNHS, moet je je paard ook verplicht vaccineren tegen influenza. Waarom niet ook tegen rhinopneumonie? Ik denk dat ze bang zijn voor de reactie van hun achterban. Het is ook wel lastig, denk maar aan hoeveel paarden tegenwoordig op transport gaan. Dat werkt verspreiding van het virus enorm in de hand, net als transport van embryodraagmerries en het samenbrengen van veel vatbare, jonge paarden in bijvoorbeeld een opfokbedrijf. Daarom zeg ik: we moeten met zijn allen gaan enten!”

Wil je weten wat rhinopneumonie precies is, welke verschillende symptomen er zijn, hoe je kunt voorkomen dat je paard het krijgt en wat er gedaan kan worden als hij het heeft? Bekijk dan snel onze speciale rhino-pagina!

Meer lezen van Bit? Neem dan nu een abonnement of koop een losse editie van het magazine in de webshop!

Foutje gespot? Meld het ons!
Dit vind je misschien ook interessant